Η συνταγή των ΗΠΑ

Οι καθυστερήσεις στην παραγωγή των εμβολίων αλλά και το θολό τοπίο για τη διάρκεια της ανοσίας που προσφέρουν, σε ένα και μόνο, βέβαιο, συμπέρασμα οδηγούν: το μέτωπο της πανδημίας δεν πρόκειται να κλείσει άμεσα. Ο κορωνοϊός θα ταλαιπωρήσει την ανθρωπότητα όλο το 2021, προκαλώντας βαθιές πληγές στην κοινωνία και την οικονομία που θα μεταφερθούν, χωρίς να μπορούν να θεραπευτούν άμεσα, στα επόμενα χρόνια, προκαλώντας ταυτόχρονα μεγάλες ανατροπές και στο πολιτικό σκηνικό.

Η κυβερνητική ανατροπή στην Ιταλία, οι πολιτικές αναταράξεις σε Ισπανία και Πορτογαλία έχουν μια κοινή συνισταμένη: τη μεγάλη υγειονομική και οικονομική κρίση που έχει προκαλέσει η πανδημία, η οποία «χτυπά» την καθεμία χώρα ξεχωριστά και ταυτόχρονα όλους μαζί. Το άρθρο των έξι κορυφαίων ηγετών που δημοσίευσαν «ΤΑ ΝΕΑ» αυτό ακριβώς υποδηλώνει, δείχνοντας τον δρόμο που πρέπει να ακολουθηθεί: αυτόν της παγκόσμιας συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα για να επουλωθούν οι βαθιές πληγές που αφήνει η κρίση, αλλά και της δημιουργίας μιας νέας αρχιτεκτονικής στην παγκόσμια οικονομία, βασισμένης στη νέα τάξη πραγμάτων που θα υπάρχει την επόμενη μέρα.

Υπό την οπτική αυτή θα πρέπει να γίνει η προσέγγιση των καυτών προβλημάτων που αφήνει πίσω της η πανδημία, λένε αξιόπιστοι οικονομικοί παράγοντες που διαθέτουν γνώση των διαδικασιών οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη αυτή την περίοδο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν είναι τυχαίο ότι η συζήτηση στις Βρυξέλλες για το πότε, πώς και με ποια ένταση θα επαναφερθούν οι δημοσιονομικοί περιορισμοί στις χώρες – μέλη παραμένει ανοικτή. Σίγουρα όχι το 2021, μπορεί το 2022, ίσως και το 2023, ανάλογα με τις εξελίξεις στην πανδημία. Αλλά και η συζήτηση που έχει, πλέον, ανοίξει στη «δημοσιονομικά ορθόδοξη» Γερμανία να εγκαταλειφθεί, για όσο χρειαστεί, ο κανόνας του ισοσκελισμένου προϋπολογισμού, στην ίδια κατεύθυνση κινείται.

Υπό το φως αυτών των δεδομένων, είναι σαφές ότι αιτήματα του τύπου «κούρεμα χρεών εδώ και τώρα» στην Ελλάδα που προβάλλονται από επαγγελματικές ομάδες και υιοθετούνται χωρίς δεύτερη σκέψη από κόμματα της αντιπολίτευσης δεν μπορούν να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων. Πράγματι, το μεγάλο βουνό των χρεών που αφήνει πίσω της η πανδημία δεν είναι δυνατόν να αποπληρωθεί την επόμενη μέρα. Γι’ αυτό και θα απαιτηθούν γενναίες ρυθμίσεις αλλά και μεγάλο ψαλίδι υποχρεώσεων, το οποίο απαιτεί προσεκτική μελέτη για να αποφευχθούν ανεπιθύμητες παρενέργειες. Για παράδειγμα, το κούρεμα των χρεών προς τον ΕΦΚΑ ή την Εφορία θα αφήσει τρύπα που θα επιστρέψει με τη μορφή νέων επιβαρύνσεων προς τους φορολογουμένους και τους ασφαλισμένους. Βεβαίως, το πλαίσιο για όλα αυτά θα τεθεί από την Ευρώπη. Σήμερα, καμία ευρωπαϊκή κυβέρνηση δεν είναι σε θέση, από μόνη της, να πάρει αποφάσεις για τα ζητήματα αυτά, αν δεν προσδιοριστεί το ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής.

Αλλά ας μην κοροϊδευόμαστε: ούτε η πολιτική ενισχύσεων με μορφή δανεισμού που ακολουθεί η ΕΚΤ, όσο γενναία και αν είναι, επαρκεί στις σημερινές πρωτοφανείς συνθήκες που ζει η ανθρωπότητα. Πράγματι, η ΕΚΤ μέχρι τώρα έχει σώσει την Ευρώπη με την πολιτική άπλετης χορήγησης ρευστότητας που ακολουθεί. Ολα αυτά, όμως, είναι δανεικά χρήματα. Πώς θα επιστραφούν; Μήπως ήρθε η ώρα να κοιτάξουμε το αμερικανικό μοντέλο στήριξης που προσφέρει δωρεάν επιταγές σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις;