Τι σημαίνει το προληπτικό εξώδικο προς όλα τα ΜΜΕ;

Μέσα στον ορυμαγδό των απίστευτων καταγγελιών οι οποίες γίνονται στον καλλιτεχνικό χώρο για σεξουαλική παρενόχληση (ή για οποιεσδήποτε άλλες προσβολές της προσωπικότητας), κάποιοι ηθοποιοί ή σκηνοθέτες κάνουν το εξής: Στέλνουν «προληπτικά εξώδικα» και ζητούν a priori… να μην εμπλακεί το όνομά τους σε (μελλοντικές!) καταγγελίες οι οποίες θα προβληθούν από έναν τηλεοπτικό σταθμό ή από μια εφημερίδα… και θα αφορούν την (εκ μέρους τους) άσκηση «σωματικής ή λεκτικής βίας» εναντίον άλλων συναδέλφων τους.

Ωστόσο, η αποστολή μιας προληπτικής «εξώδικης διαμαρτυρίας» χωρίς να υπάρχει συγκεκριμένη καταγγελία για προσβολή της προσωπικότητας που έλαβε – ήδη – χώρα (κατά το άρθρο 57 του ΑΚ) δεν έχει νομική βαρύτητα κατά τη γνώμη μου. Βεβαίως όλοι γνωρίζουμε, ότι ένα εξώδικο επιτελεί βασικά μια εκφοβιστική λειτουργία (θέλει με άλλα λόγια να εκφοβίσει τον παραλήπτη).

Από την άλλη μεριά οι εφημερίδες, το Διαδίκτυο και οι τηλεοπτικοί σταθμοί προστατεύονται από το άρθρο 14 του Συντάγματος (και από τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της «ελευθερίας της έκφρασης»). Εξάλλου και το άρθρο 367 του Ποινικού Κώδικα μας λέει συναφώς, ότι δεν συνιστούν άδικη πράξη οι εκδηλώσεις οι οποίες γίνονται για τη διαφύλαξη «ενός δικαιολογημένου συμφέροντος».

Και τέτοιο δικαιολογημένο συμφέρον είναι σίγουρα και η πληροφόρηση της κοινής γνώμης (που γίνεται από τις εφημερίδες και τους τηλεοπτικούς σταθμούς) για ορισμένα σημαντικά ζητήματα τα οποία αφορούν την κοινωνία και τον πολιτισμό.

Υπό την έννοια αυτή έχω την εντύπωση, ότι η αποστολή παρόμοιων «προληπτικών εξωδίκων» οδηγεί μάλλον σε ένα  υπέρμετρο περιορισμό της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της ελευθερίας της έκφρασης. Και προφανώς δεν θα έχει κανένα αποτέλεσμα.

Ας μην ξεχνούμε τέλος, ότι το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών (Supreme Court) είχε δεχθεί, ότι το κάψιμο της αμερικανικής σημαίας από διαδηλωτές «καλύπτεται» από το αμερικανικό Σύνταγμα, γιατί ακριβώς συνιστά έκφανση της θεμελιώδους συνταγματικής αρχής της «ελευθερίας της έκφρασης» (Texas v. Johnson, United States v. Eichmann).

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ