Στηρίζουν τα μέτρα, ελπίζουν στο εμβόλιο

Η Gallup International Association (GIA) έκανε μια παγκόσμια έρευνα για να καταγράψει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιμετωπίζουν την πανδημία. Η έρευνα διεξήχθη σε 47 χώρες και στις 5 ηπείρους και ουσιαστικά κάλυψε τα 2/3 του παγκόσμιου πληθυσμού. Συμμετείχαν συνολικά 45.000 άτομα από διαφορετικά πολιτικά συστήματα. ΤΑ ΝΕΑ εξασφάλισαν την κατά προτεραιότητα δημοσιοποίηση στοιχείων από αυτή την έρευνα.

Τα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα. Ποιες είναι οι αντιδράσεις των πολιτών που ζουν σε διαφορετικά πολιτικά συστήματα και διαφορετικές ηπείρους; Οι Αφρικανοί έχουν διαφορετική συμπεριφορά από τους Ευρωπαίους σε ό,τι αφορά τα εμβόλια; Οι Λατινοαμερικανοί είναι πιο ευαίσθητοι στους περιορισμούς των ατομικών δικαιωμάτων από ό,τι οι Ασιάτες; Θα παρουσιάσουμε μερικά από τα ευρήματα αυτής της ενδιαφέρουσας έρευνας.

Θα το κάνετε το εμβόλιο αν είναι διαθέσιμο και ασφαλές;

Οι απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση είναι ομοιόμορφη τόσο στην Ευρώπη όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Τα δύο τρίτα των πολιτών θα κάνουν τελικά το εμβόλιο. Υπάρχει όμως και ένα σημαντικό ποσοστό που μάλλον δεν θα το κάνουν. Αξιοσημείωτο είναι ότι το κράτος με τη μεγαλύτερη αντίδραση στο εμβόλιο είναι η Ρωσία. Υψηλό ποσοστό σκεπτικισμού σημειώνεται σε μερικές ευρωπαϊκές χώρες και πιο συγκεκριμένα στη Βόρεια Μακεδονία, τη Ρωσία, τη Βοσνία Ερζεγοβίνη, τη Βουλγαρία και την Ελβετία.  Είναι σημαντικό ότι τα τρία από αυτά τα κράτη είναι γείτονές μας στα Βαλκάνια.

Είμαστε πρόθυμοι να θυσιάσουμε μερικά από τα ανθρώπινα δικαιώματά μας εάν αυτό συμβάλει στην πρόληψη της εξάπλωσης του ιού;

Η πανδημία έχει υποχρεώσει πολλά κράτη να εφαρμόσουν αυστηρά μέτρα όπως απαγόρευση της κυκλοφορίας, κλείσιμο εμπορίου, σχολείων, σινεμά κ.λπ. Αυτά τα μέτρα έχουν σαν στόχο τον περιορισμό της κυκλοφορίας των ατόμων ώστε να μειώσουν τη διάδοση του ιού. Η κοινωνία όπως τη ζούμε δεν θυμίζει τίποτα από τις ελεύθερες κοινωνίες στις οποίες ζούσαμε. Οι πολίτες όμως τα δέχονται αυτά τα μέτρα αγόγγυστα;

Το αποτέλεσμα της έρευνας δείχνει ότι οι πολίτες θυσιάζουν την ελευθερία τους προκειμένου να μειώσουν τη διάδοση του ιού. Στο μόνο κράτος που η πλειονότητα των πολιτών δεν δέχεται αυτά τα περιοριστικά μέτρα είναι η Ιαπωνία. Είναι περίεργο που παρόλο ότι οι Ιάπωνες πειθαρχούν στην κεντρική εξουσία σε αυτή την περίπτωση είναι τόσο αρνητικοί. Αντικειμενικά η αντιμετώπιση της πανδημίας είναι υποδειγματική στην Ιαπωνία. Η Ιαπωνία έχει τα διπλάσια κρούσματα από την Ελλάδα και λιγότερους νεκρούς. Βέβαια άργησε λίγο να ματαιώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες, απόφαση πολύ δύσκολη και πολιτικά και οικονομικά. Η δυσφορία της κοινής γνώμης για την κυβέρνηση ξεκίνησε από εκείνη την περίοδο. Η Ρωσία είναι το άλλο κράτος που έχει πρόβλημα με τον περιορισμό των κινήσεων. Αξιοπερίεργο για ένα κράτος που οι κοινωνικές ελευθερίες δεν είναι και η πρώτη προτεραιότητα. Στις υπόλοιπες δυτικές παραδοσιακές δημοκρατίες ο περιορισμός δεν είναι μόνο αποδεκτός αλλά θεωρείται και μονόδρομος.

Πώς κρίνετε την αντιμετώπιση της πανδημίας από την κυβέρνησή σας;

Οι τρεις προηγούμενες έρευνες έδειξαν ότι οι πολίτες εγκρίνουν την κυβερνητική πολιτική σε μεγάλο βαθμό. Αυτή η έρευνα έδειξε ότι υπάρχει κάποια κόπωση. Η αρχική άνευ όρων στήριξη στις κυβερνήσεις άρχισε να μειώνεται. Η πορεία σε αχαρτογράφητα νερά οδήγησε κυβερνήσεις είτε να λάβουν λάθος μέτρα είτε να κάνουν λάθος εκτιμήσεις όσον αφορά το μέγεθος και τη διάρκεια της πανδημίας. Στην Ασία οι κυβερνήσεις χαίρουν της μεγαλύτερης αποδοχής. Αντίθετα στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική, οι κυβερνήσεις χάνουν τη στήριξη που οι πολίτες είχαν αρχικά επιδείξει. Από τα κράτη της ΕΕ που συμμετείχαν στην έρευνα, μόνο η Φινλανδία, η Γερμανία και η Αυστρία έχουν θετικό πρόσημο (οι θετικές γνώμες είναι περισσότερες από τις αρνητικές). Αντίθετα η Ισπανία, η Ιταλία, η Βουλγαρία, η Πολωνία και η Τσεχία έχουν αρνητικό πρόσημο. Θα είναι πολύ δύσκολες οι εκλογές όσο διαρκεί η πανδημία σε μερικά κράτη όπως π.χ. η Ιταλία. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι ομοιότητες στις αντιδράσεις των πολιτών είναι πολύ πιο ομοιογενείς. Η συναίσθηση του κινδύνου είναι καθολική. Η ιδιαιτερότητα που δημιούργησε η αντιμετώπιση της πανδημίας έχει γίνει αποδεκτή από τη συντριπτική πλειοψηφία.

Η πανδημία θα φέρει πολιτικές ανατροπές. Στην Αμερική, που οι πολίτες είναι πολύ δυσαρεστημένοι με τον τρόπο που η κυβέρνηση και ο πρώην πρόεδρος Τραμπ αντιμετώπισαν την πανδημία, εκφράστηκαν δυναμικά στις τελευταίες εκλογές. Χωρίς την πανδημία το αποτέλεσμα θα ήταν μάλλον διαφορετικό. Δυσαρεστημένους βρίσκουμε και στην Ιταλία και θα είναι αυτοκτονικό για τον κυβερνητικό συνασπισμό να κάνει τώρα εκλογές. Τελικά όπως υπογράμμισε ο Kancho Stoychev, πρόεδρος της Gallup International Association:

«Εάν ο κόσμος αποδεχθεί τη λεγόμενη «νέα ομαλότητα» που γεννήθηκε κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης κρίσης του κορωνοϊού το μεγαλύτερο θύμα θα είναι το σύστημα των δυτικών αξιών. Η Δημοκρατία διακυβεύεται. Τα αυταρχικά καθεστώτα φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματικά στην καταπολέμηση της πανδημίας».

Η προσπάθεια να σταματήσουν οι κυβερνήσεις την εξάπλωση της νόσου δικαιολογεί τα μέτρα. Οι πολίτες τα αποδέχονται. Πρέπει όμως να είναι προσωρινά και όσο πιο γρήγορα τελειώσουμε με την πανδημία τόσο πιο γρήγορα θα επανέλθουμε στην πραγματική κανονικότητα.

Εν τω μεταξύ, τα ανθρώπινα δικαιώματα λιώνουν σαν το χιόνι της άνοιξης μπροστά από το δίλημμα της ελευθερίας ή της ζωής. Ο αγώνας για τα ατομικά δικαιώματα, την ελεύθερη μετακίνηση, την απλή ελευθερία έχει υποστεί μια ήττα. Ας ελπίσουμε ότι είναι προσωρινή.

Ο Αντώνης Παπακώστας διετέλεσε στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπεύθυνος για το Ευρωβαρόμετρο