«Επίφαση ηρεμίας», που είχαν ανάγκη ΝΑΤΟ, ΕΕ και ΗΠΑ

Παράθυρο ευκαιρίας, παγίδα ή απλώς εξαγορά χρόνου, μεταξύ δύο άσπονδων γειτόνων που δεν μπορούν να λύσουν τις διαφορές τους; Η επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών έχει δώσει αφορμή για σειρά αναλύσεων, σεναρίων και εκτιμήσεων, τόσο ως προς τον χαρακτήρα των συνομιλιών, όσο και για το μέχρι πού μπορούν να φτάσουν. Αν είναι αναγκαίος συμβιβασμός ή περιττή υποχώρηση σε επικίνδυνους καιρούς. Πρόσφατα ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Μεβλούτ Τσαβούσογλου, επιχείρησε να εντείνει ακόμα περισσότερο το παρασκήνιο, λέγοντας ότι διερευνητικές αποκαλούνταν στο παρελθόν και πλέον είναι διαβουλεύσεις.

Οι διερευνητικές – όπως έχει αποδείξει η ιστορία – από τότε που ξεκίνησαν δεν κατάφεραν να προσφέρουν τις συγκλίσεις που θα οδηγούσαν σε μία διαπραγμάτευση, ωστόσο έδωσαν μία «επίφαση ηρεμίας», που είχαν ανάγκη τόσο το ΝΑΤΟ και η ΕΕ όσο και οι ΗΠΑ, προκειμένου να συζητούν με την Τουρκία, χωρίς «ενοχές». Ενας διάλογος, χωρίς πρακτικά, χωρίς δημοσιότητα, λόγω της εμπιστευτικότητας, χωρίς δεσμεύσεις, που κρατούσε ανοιχτά τα κανάλια επικοινωνίας. Αυτή η επίφαση ηρεμίας χάθηκε με τη διακοπή των συνομιλίων το 2016. Ιδιαίτερα το 2020 ήταν η χρονιά που η ένταση στο Αιγαίο ανέβηκε επικίνδυνα, και για πρώτη φορά έπειτα από 20 χρόνια Ελλάδα και Τουρκία έφτασαν πολύ κοντά σε ένα «ατύχημα». Και αν το 1996 η κρίση των Ιμίων κράτησε μερικά 24ωρα, αυτή τη φορά Ελλάδα και Τουρκία βάδιζαν σε τεντωμένο σκοινί επί σειρά μηνών. Εάν στα γεγονότα του Αιγαίου και τις έρευνες του «Ορούτς Ρέις» σε περιοχές ελληνικών συμφερόντων προστεθεί και η μεταναστευτική κρίση που προκάλεσε η Τουρκία στον Εβρο, το διάστημα της κλιμάκωσης γίνεται ακόμα μεγαλύτερο και μάλιστα ακουμπά το Μεταναστευτικό, ένα από τα καυτά θέματα της ΕΕ.

Οι προκλήσεις έπαψαν ότι η Αγκυρα αποφάσισε να αλλάξει στάση απέναντι στην ΕΕ, με τις Βρυξέλλες να προειδοποιούν ότι θα απειλήσουν και όχι ότι θα επιβάλουν κυρώσεις, ενώ οι ΗΠΑ γύριζαν σελίδα στην πολιτική τους ιστορία και η οικονομική κρίση στην Τουρκία βάθαινε όλο και περισσότερο.

Στόχος της τουρκικής πλευράς δείχνει να είναι η επιχείρηση γοητείας της Ευρώπης. Για την Αθήνα η αποκλιμάκωση είναι επίσης ζητούμενο. Ενώ ΗΠΑ και ΕΕ θέλουν σίγουρα επιστροφή στην εικόνα ηρεμίας.

Ο ΣΤΟΧΟΣ. Σε αυτό το πλαίσιο στόχος των διερευνητικών επαφών δεν μοιάζει ούτε αυτή τη φορά να είναι η λύση, αλλά να μπορέσουν οι δύο πλευρές να πάρουν τις αποστάσεις τους. Αποστάσεις που θα επιτρέψουν στη Δύση να διεκδικήσει την Τουρκία. Μία Τουρκία που θεωρεί ότι είναι ήδη νικητής, και μία Ελλάδα που δηλώνει έτοιμη για έναν διάλογο που θα μπορούσε να φτάσει ακόμα και στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης… Με τις διερευνητικές να αξιοποιούνται ως κάτι διαφορετικό από κάθε πλευρά, ακόμα και 20 χρόνια μετά.