Τι γίνεται με το Ασφαλιστικό;

Τις τελευταίες εβδομάδες στην Ισπανία ο κυβερνητικός συνασπισμός αντιμετωπίζει σοβαρές αναταράξεις. Αιτία, η προσπάθεια του σοσιαλιστή πρωθυπουργού Σάντσεθ και του υπουργού του για την κοινωνική ασφάλιση να προωθήσουν μια σημαντική μεταρρύθμιση για τη χώρα. Ενα νέο ασφαλιστικό νομοσχέδιο. Ο κυβερνητικός εταίρος, οι Ποδέμος και ο επικεφαλής τους Πάμπλο Ιγκλέσιας, αντιδρά. Θα καταπατούσε λέει το «συμβόλαιο» που έχει υπογράψει με τους πολίτες. Κλασική αντίδραση λαϊκιστή πολιτικού, που δεν θέλει τίποτα να προχωρά. Στην Ισπανία το ύψος των συντάξεων έχει φτάσει το 12% του ΑΕΠ και έχουν αρχίσει να χτυπούν «καμπανάκια». Η γήρανση του πληθυσμού έχει χτυπήσει και την Ισπανία. Ενώ πέρυσι, τα άτομα άνω των 65 αντιπροσώπευαν μόλις ένα στα πέντε του συνόλου του πληθυσμού, έως το 2050 το αντίστοιχο ποσοστό θα είναι σχεδόν ένα στους τρεις.

Η πολιτική ένταση στη χώρα της Ιβηρικής περιλαμβάνει τα συνήθη συστατικά των λαϊκιστών. Λίγο από δήθεν «ευρωπαϊκές πιέσεις» ή «εκβιασμούς» για μεταρρυθμίσεις. Λες και αν δεν υπήρχε η Ευρωπαϊκή Ενωση, η ζωή θα ήταν κάθε μέρα «μια βόλτα στο πάρκο».

Το θέμα δεν είναι η Ισπανία και τα αναμενόμενα για πολλούς προβλήματα του Πέδρο Σάντσεθ, από τη στιγμή που αποφάσισε να συνεργαστεί με τους Ποδέμος.

Το πρόβλημα είναι ότι τα τρέχοντα μεγέθη του Ασφαλιστικού στην Ελλάδα είναι κατά πολύ χειρότερα των ισπανικών. Στη χώρα μας ήδη, λιγότερα από τρία άτομα σε ηλικία εργασίας αναλογούν σε κάθε άτομο ηλικίας 65 και άνω. Βρισκόμαστε εκεί που θα βρεθεί η Ισπανία το 2050. Κι όμως δεν ακούγεται ούτε κουβέντα για τις προοπτικές του Ασφαλιστικού. Αντίθετα, εκφράζονται διθύραμβοι για τη βιωσιμότητά του. Σχεδόν καθημερινά η δημόσια συζήτηση στρέφεται γύρω από την αύξηση των παροχών. Αναδρομικά κάθε είδους. Μικροαυξήσεις ή μεγαλοαυξήσεις χωρίς αύριο. Και μια σιγουριά ότι το σύστημα όχι μόνο αντέχει αλλά η κατάσταση βελτιώνεται.

Η τελευταία αναλογιστική μελέτη, που έγινε πριν από ακριβώς έναν χρόνο, έδειχνε ότι η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ θα περιοριζόταν το 2020 στο 14,6% του ΑΕΠ (στην Ισπανία γίνεται φασαρία με το 12% του ΑΕΠ). Από τότε όμως έχει μεσολαβήσει μια πανδημία. Το ΑΕΠ έχει υποχωρήσει. Οι συντάξεις όχι. Η συνολική δαπάνη έχει αυξηθεί. Με ΑΕΠ 190 δισ. υπολογιζόταν το 14,6%. Με ΑΕΠ κάτω από 170 δισ. θα υπολογισθεί το τελικό αποτέλεσμα. Θα αγγίξει μετά βεβαιότητας το 16% του ΑΕΠ. Θα γυρίσουμε δηλαδή στα επίπεδα του 2017. Θα είμαστε 4 μονάδες πάνω από την Ισπανία και δεν θα τρέχει τίποτα.

Και εύλογα αναρωτιέται κάποιος πού ποντάρουν όλοι όσοι νιώθουν άνετα; Ο νόμος Κατρούγκαλου που προέβλεπε μειώσεις για τους νέους συνταξιούχους, μέσα στα πολλά στρεβλά και άδικα που έφερνε, είχε και μια θετική για τη βιωσιμότητα του συστήματος επίπτωση: οδηγούσε σε μείωση της συνολικής δαπάνης, ειδικά μετά την πλήρη ωρίμαση των διατάξεών του το 2035. Τα ποσοστά αναπλήρωσης ωστόσο έχουν αυξηθεί με τον περσινό νόμο Βρούτση. Τότε η κυβέρνηση με την αυξητική τάση που είχε το ΑΕΠ της χώρας έλεγε ότι βγαίνουν οι υπολογισμοί. Σήμερα αυτό ισχύει;