Μπελ Επόκ και προστατεκτομή

Νέα χρονιά, ας ελπίσουμε καλύτερη από την προηγούμενη (δεν είναι, δα, και δύσκολο αυτό). Νέα χρονιά και για τα «Γλωσσίδια» που, όπως έγραφα και στο τελευταίο κείμενο του 2020, θα κάνουν ένα μικρό λίφτινγκ (συγγνώμη, κ. Μπαμπινιώτη). Κάθε φορά στο τέλος του κειμένου, που ας πούμε ότι θα είναι το κύριο πιάτο, θα υπάρχει το Επιδόρπιο, μια μικρή γλωσσική, ιστορική, εγκυκλοπαιδική κ.λπ. πληροφορία, λίγο τσαχπίνικη, λίγο «παρασκηνιακή». Ειδικά το τελευταίο Σάββατο κάθε μήνα, αντί για Επιδόρπιο θα υπάρχει η Εμμηνος Ρήση, μια φράση από αυτές που γενικά «έχει τη δική της ιστορία», ως συμπύκνωση σοφίας ή εμπειρίας, ως απόφθεγμα, ως ευφυολόγημα.

Πάμε, λοιπόν, στο κύριο πιάτο. Από τα διαβάσματα των Γιορτών, πιο πολύ απόλαυσα το βιβλίο «Ανδρας με κόκκινο μανδύα» του Τζούλιαν Μπαρνς (εκδόσεις Μεταίχμιο), υπέροχη κατάδυση στην εποχή που συνήθως αποκαλούμε Μπελ Επόκ (και πάλι συγγνώμη, κ. Μπαμπινιώτη). Με έναυσμα ή ίσως και με πρόσχημα το πορτρέτο ενός διάσημου παρισινού γιατρού της εποχής από τον Τζον Σίνγκερ Σάρτζεντ, αυτόν που ο Ροντέν τον είχε αποκαλέσει «ο Βαν Ντάικ της εποχής μας», και με τη γνωστή του μαεστρία, ο Μπαρνς δίνει το πανόραμα μιας εποχής η οποία συνδέθηκε με ποικίλα ρεύματα και κινήματα, εν μέρει αλληλοκαλυπτόμενα, όπως ο αισθητισμός, η «παρακμή» (décadence), το fin de siècle, ο πρώιμος μοντερνισμός κ.ά.

Βέβαια, το κατεξοχήν λογοτέχνημα – σημείο αναφοράς για την Μπελ Επόκ, και ειδικότερα για τον λεγόμενο «παρακμισμό», παραμένει πάντα το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans «À rebours», που κυκλοφορεί στα ελληνικά, επίσης από το Μεταίχμιο, με τίτλο «Ανάστροφα», σε μετάφραση – άθλο της Ρίτας Κολαΐτη (πιστέψτε με, είναι ίσως το μεταφραστικά πιο απαιτητικό κείμενο της γαλλικής λογοτεχνίας του 19ου αιώνα).

Στα υπέρ του βιβλίου του Μπαρνς επίσης, τόσο η εντυπωσιακή εικονογράφηση όσο και η εξαιρετική μετάφραση της πολύπειρης Κατερίνας Σχινά.

Επιδόρπιο
(αλιευμένο από
το βιβλίο του Μπαρνς)

Ο Ρομπέρ Προυστ, αδελφός του Μαρσέλ, βοηθός (1904-14) του πρωταγωνιστή του βιβλίου, πρωτοπόρου χειρουργού Samuel Jean Pozzi, ήταν από τους πρώτους γιατρούς που επιχείρησαν προστατεκτομή. Με φιλοπαίγμονα προφανώς διάθεση, γινόταν λοιπόν επί χρόνια λόγος για προυστατεκτομή (proustatectomie), αντί για prostatectomie.