Οχι τόσο αθώα η πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδας

Η μιτροειδής βαλβίδα χωρίζει τις δύο αριστερές κοιλότητες της καρδιάς και αποτελείται από δύο γλωχίνες. Mε το άνοιγμά της κατά τη διαστολική φάση του καρδιακού κύκλου επιτρέπει την ελεύθερη δίοδο του οξυγονωμένου αίματος από τον αριστερό κόλπο στην αριστερή κοιλία, ενώ κατά τη σύγκλεισή της στη συστολική φάση εμποδίζει την παλινδρόμησή του, ώστε να μπορεί να προωθηθεί από την αριστερή κοιλία στην αορτή.

Πρόπτωση μιτροειδούς βαλβίδας ονομάζεται το φαινόμενο κατά το οποίο η μία ή και οι δύο γλωχίνες προπίπτουν μέσα στον αριστερό κόλπο ενώ η βαλβίδα είναι κλειστή. Αυτό συνήθως έχει ως αποτέλεσμα η βαλβίδα να μην κλείνει «στεγανά» αλλά να υπάρχει μία, συνήθως μικρή, διαφυγή αίματος προς τον αριστερό κόλπο κατά τη συστολή, το οποίο και προκαλεί ένα «φύσημα» κατά την ακρόαση της καρδιάς.

Η συχνότητά της εκτιμάται σε 2%-3% του γενικού πληθυσμού με ισότιμη εκπροσώπηση των δύο φύλων. Η συχνότερη αιτία της, ιδίως σε νέα άτομα, είναι η εκ γενετής μυξωματώδης εκφύλιση των γλωχίνων με τη χαρακτηριστική θυσανωτή εικόνα στο υπερηχογράφημα.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων αποτελεί μια καλοήθη, ασυμπτωματική κατάσταση που ανευρίσκεται σε τυχαίο υπερηχογραφικό έλεγχο. Λιγότερο συχνά, η πρόπτωση αποκτά κλινική σημασία σε περίπτωση που συνδυάζεται με ανεπάρκεια της βαλβίδας ή στις σπάνιες περιπτώσεις που οδηγεί σε επιπλοκές. Αυτές είναι η ρήξη τενόντιας χορδής που μπορεί να οδηγήσει σε οξεία καρδιακή ανεπάρκεια, η ενδοκαρδίτιδα, οι κολπικές και κοιλιακές αρρυθμίες και ο αιφνίδιος καρδιακός θάνατος.

Οσον αφορά την ανεπάρκεια μιτροειδούς (δηλαδή η κατάσταση στην οποία οι δύο γλωχίνες δεν κλείνουν υδατοστεγώς επιτρέποντας την παλινδρόμηση ποσότητας αίματος πίσω προς τον αριστερό κόλπο), η πρόπτωση αποτελεί τη συχνότερη αιτία της στον δυτικό κόσμο και στην πλειονότητα των περιπτώσεων παρουσιάζει καλοήθη πορεία. Σε περίπτωση που εξελιχθεί σε σοβαρή ή καταστεί συμπτωματική αντιμετωπίζεται χειρουργικά με πλαστική και σπανιότερα με αντικατάσταση από προσθετική βαλβίδα. Σε ασθενείς υψηλού χειρουργικού κινδύνου επιχειρείται η διαδερμική τοποθέτηση MitraClip.

H ενδοκαρδίτιδα εκδηλώνεται συχνότερα από ό,τι σε μια φυσιολογική βαλβίδα, ωστόσο σύμφωνα με τις τρέχουσες κατευθυντήριες οδηγίες σε πρόπτωση χωρίς συνοδό ανεπάρκεια της βαλβίδας δεν συστήνεται χημειοπροφύλαξη πριν από οδοντιατρικές ή άλλες επεμβάσεις. Πάντοτε όμως πρέπει να τονίζεται η ανάγκη της καλής στοματικής υγιεινής σε αυτούς τους ασθενείς.

Οι υπερκοιλιακές και κοιλιακές αρρυθμίες είναι συχνές στην πρόπτωση μιτροειδούς, εκδηλώνονται με αίσθημα φτερουγίσματος στο στήθος, είναι συνήθως αθώες και αντιμετωπίζονται επιτυχώς με τη χρήση β-αποκλειστών στις περισσότερες των περιπτώσεων. Οσον αφορά την άσκηση, αν και δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα, η σύσταση είναι να αποφεύγεται ο ανταγωνιστικός αθλητισμός στα εν λόγω άτομα.

Ο Κωνσταντίνος Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών