Με δύναμη από μακριά

Το είπε ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης σε μια ιδιωτική συζήτηση που είχαμε πριν από λίγες μέρες. «Αυτοί έρχονται από μακριά». Οπως κατάλαβα, αναφερόταν σε ανθρώπους που ο πολιτισμός και το ήθος τους δεν είναι προκάτ, αλλά δημιουργημένος, δομημένος πετραδάκι πετραδάκι. Είναι σαν να βλέπεις μια αντίκα σε ένα παλιό αστικό σπίτι και να καταλαβαίνεις ότι αγοράστηκε πριν από πολλές δεκαετίες, σε μια λογική τιμή, για να καλύψει χρηστικές ανάγκες. Ενώ η ίδια αντίκα, στο σπίτι ενός νεόπλουτου, «φωνάζει» ότι αγοράστηκε πρόσφατα, σε εξωφρενική τιμή και για λόγους επίδειξης – ακριβώς όπως συμβαίνει σήμερα με τους «νεόπλουτους» του ήθους.

Αυτή η παράξενη χρονιά που μας ξεθεμελίωσε, έκλεισε με μια φωτογραφία η οποία έρχεται «από πολύ μακριά». Και φέρει ένα ήθος και έναν συμβολισμό που 150 ενωμένοι επικοινωνιολόγοι δεν θα μπορούσαν να αποτυπώσουν σε ένα στιγμιότυπο. Μιλάω για την περίφημη πλέον φωτογραφία του Σωτήρη Τσιόδρα με το φανελάκι που άφηνε να φανεί ένα αγύμναστο σώμα, κόντρα στην αποθέωση της ινσταγκραμικής ευρωστίας. Και όχι, δεν «ασχολούμαστε με φανελάκια» όμως απαξίωσαν κάποιοι τη συγκίνηση που προκάλεσε αυτή η εικόνα. Αναδεικνύουμε, έστω και ασυνείδητα, αυτό το «από μακριά» που φέρει ο καθηγητής και το αντιληφθήκαμε από τις πρώτες εκείνες μέρες του Μαρτίου.

Το φανελάκι του Τσιόδρα λοιπόν έρχεται από μία εποχή που η φτώχεια είχε πολιτισμό, πολύ πιο υψηλό από αυτόν που έχει σήμερα ο πλούτος. Που η κακία ήταν ντροπή και ο κακός, δαχτυλοδεικτούμενος στη γειτονιά και όχι συλλέκτης like όπως τώρα. Που όσους έβριζαν και αποκαλούσαν αυτούς που δεν συμφωνούσαν μαζί τους «σκουπίδια» τους έλεγαν «γρουσούζηδες» όχι «θεάρες». Που ο αμόρφωτος σεβόταν τον μορφωμένο, δεν τον κορόιδευε. Και όσοι είχαν πολύ μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους ήταν ψωνάρες, όχι μιντιακές περσόνες. Αυτό το φανελάκι στη μία τιράντα του μπορεί να είχε πιασμένο με παραμάνα και ένα φυλαχτό. Επίσης «από μακριά», από τότε που η εκκλησία δεν διαιρούσε αλλά πολλαπλασίαζε την αγάπη. Γι’ αυτό μας συγκίνησε. Γιατί μας θύμισε εποχές και αξίες που και μόνο η ανάμνησή τους είναι σήμερα ανακουφιστική. Και, όπως είπε ένας φίλος, πώς θα αντιμετωπίζονταν στις μέρες μας ο Παπαδιαμάντης, αν, ως εκ θαύματος, άνοιγε την πόρτα του Διαδικτύου και εμφανιζόταν στις οθόνες μας με το παλιό, τριμμένο παλτό του και το ταπεινό ύφος του;

Το γυμνό, χωρίς εμφανή τον τρικέφαλο μυ, μπράτσο του καθηγητή που ξεπρόβαλε από το φανελάκι μάς θύμισε όμως και κάτι πολύ σημαντικό, επίσης «από μακριά». Την ευαλωτότητα του ανθρώπινου σώματος που νομίζαμε ότι είχαμε ξεπεράσει γι’ αυτό και η υπενθύμισή της ήταν τόσο οδυνηρή. Μας πήρε πολλά το 2020 αλλά μας άφησε αυτό το φανελάκι. Ας το κρατήσουμε για να παίρνουμε δύναμη «από μακριά». Διότι απ’ όσο πιο πίσω παίρνεις φορά τόσο πιο πολύ προχωράς προς τα εμπρός. Καλή μας χρονιά.