Η μεγάλη εικόνα

Να φύγει και να μη γυρίσει! Να του ρίξουμε κι ένα φάσκελο! Αυτά ήταν τα κυρίαρχα αισθήματα για τον χρόνο που έφυγε, φορτώνοντας τα νεκροταφεία με πάνω από 1,8 εκατομμύρια θύματα της Covid-19. Κι όμως, από μία άποψη, αυτός ο φονικός χρόνος έσωσε την αμερικανική δημοκρατία και την ευρωπαϊκή συνοχή.

Πράγματι, πέρυσι τέτοια εποχή η επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ θεωρούνταν σχεδόν σίγουρη. Και μια τέτοια εξέλιξη θα αποδεικνυόταν ενδεχομένως μοιραία τόσο για το κύρος της Αμερικής όσο και για τις σχέσεις της με την Ευρώπη. Η καταστροφή απετράπη επειδή ο Τραμπ φάνηκε ανίκανος να αντιμετωπίσει την πανδημία. Ο Τζο Μπάιντεν έχει τώρα την ευκαιρία, ιδίως αν κερδίσει την ερχόμενη εβδομάδα τις επαναληπτικές εκλογές στην Τζόρτζια, να αλλάξει το αφήγημα και να αποκαταστήσει την τιμή της χώρας του.

Αλλά και η Ευρωπαϊκή Ενωση έδειξε να καταρρέει όταν ο κορωνοϊός ξεκίνησε την τρομακτική του επέλαση. Κάθε χώρα έκανε τα δικά της, ελπίζοντας αφελώς ότι αν έκλεινε τα σύνορα θα σωζόταν. Μπροστά στον κίνδυνο, η καγκελάριος Μέρκελ έκανε στροφή και συμφώνησε να δημιουργηθεί ένα ταμείο αλληλεγγύης ύψους 750 δισεκατομμυρίων ευρώ μέσω της έκδοσης κοινού ευρωπαϊκού χρέους. Οπως έγραψε ο Γκίντεον Ράχμαν στους Financial Times, ήταν η σημαντικότερη εξέλιξη στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης από τότε που δημιουργήθηκε το ευρώ.

Στη θετική αυτή κληρονομιά ενός αρνητικού έτους θα πρέπει να προστεθούν και οι ελπίδες από κάποια ανοίγματα, έστω δειλά και αντιφατικά, της Τουρκίας. Πράγματι, είτε λόγω της αλλαγής σκηνικού στις Ηνωμένες Πολιτείες είτε λόγω της γενικότερης απομόνωσης στην οποία έχει περιέλθει η Αγκυρα, ο τυχοδιωκτισμός της δείχνει να δίνει τη θέση του σε μια διάθεση διαλόγου. Το θερμό επεισόδιο που τόσοι θερμόαιμοι αναλυτές είχαν προβλέψει ότι θα επιδιωχθεί στο κρίσιμο διάστημα ανάμεσα στην ήττα του Τραμπ και την αλλαγή σκηνικού στον Λευκό Οίκο δεν φαίνεται στον ορίζοντα. Κι αν είναι αλήθεια ότι κανείς δεν μπορεί να εμπιστευθεί τον Ερντογάν, άλλο τόσο αλήθεια είναι ότι στην περίπτωση που η ελληνική κυβέρνηση θέλει πράγματι να επαναληφθούν οι διερευνητικές συνομιλίες με την Αγκυρα, κάτι διόλου βέβαιο, θα πρέπει να μην παρασύρεται από διάφορες προκλητικές δηλώσεις προκλητικών αξιωματούχων, αλλά να κοιτάξει τη μεγάλη εικόνα.

Και η μεγάλη εικόνα αποτυπώνει μια ισχυρή Ευρώπη, μια προβλέψιμη Αμερική, μια ψύχραιμη Ελλάδα και μια (δυνάμει) διαλλακτική Τουρκία. Μετά τη «διπλωματία των σεισμών», ίσως ήρθε η ώρα λοιπόν να γνωρίσουμε τις παραδόξως θετικές συνέπειες της «διπλωματίας των ιών». Οι μεγάλες δυνάμεις έχουν συνειδητοποιήσει εδώ και δεκαετίες ότι ο ανταγωνισμός των εξοπλισμών δεν οδηγεί πουθενά, αφού η συνύπαρξη προϋποθέτει συμβιβασμούς. Αργά ή γρήγορα θα το καταλάβουν και οι μικρές.