Ο «Ιώβ» στην Ανταρκτική

«Οταν το πλοίο του σερ Ερνεστ Σάκλετον συνετρίβη και εκείνος με τους άνδρες του βρέθηκαν εγκλωβισμένοι στον πάγο της Ανταρκτικής, θα έπρεπε να είχε κόψει από τη Βίβλο, ως παρηγοριά, μια σελίδα από το Βιβλίο του Ιώβ. Εάν μια πολική εκστρατεία αντιμετώπισε δυσκολίες συγκρίσιμες με εκείνες του Ιώβ, ήταν σίγουρα του Σάκλετον». Ετσι ξεκινούσε η παρουσίαση του βιβλίου του Αλφρεντ Λάνσινγκ «Endurance» (Kαρτερία) στους New York Times, τον Απρίλιο του 1959, όπου περιγράφηκε η απίστευτη ιστορία της προσπάθειας του βρετανού εξερευνητή το 1914 να φτάσει στον Νότιο Πόλο, μια από τις μεγάλες περιπέτειες του 20ου αιώνα.

Σήμερα, έξι δεκαετίες μετά την πρώτη έκδοσή του, το βιβλίο του Λάνσινγκ θεωρείται ως η καλύτερη περιγραφή της καταδικασμένης απόπειρας του Σάκλετον να διασχίσει με τα πόδια την ήπειρο της Ανταρκτικής. Οταν το σκάφος του παγιδεύτηκε και τελικά συνθλίφτηκε από του πάγους στη Θάλασσα του Γουέντελ, τον Οκτώβριο του 1915, ο Σάκλετον ξέχασε την κατάκτηση της ηπείρου και αφιερώθηκε στη διάσωση των 27 ανδρών του πληρώματός του. Τους χώριζαν 2.000 χιλιόμετρα από το κοντινότερο δείγμα πολιτισμού. Για να επιβιώσουν, θα έπρεπε να ανεβούν στα κομμάτια πάγου που επέπλεαν και μετακινούνταν προς βορρά, και μετά, όταν οι πάγοι άρχιζαν να λιώνουν, να μπουν στις μικρές σωσίβιες λέμβους τους και να πλεύσουν εκατοντάδες μίλια μέσα από το Πέρασμα του Ντρέικ, μια από τις πιο άγριες θάλασσες του πλανήτη.

Εκείνο που ακολούθησε ήταν μια 12μηνη απίστευτη περιπέτεια, που ανέδειξε τις ικανότητες του Σάκλετον. Κι εκείνο που κάνει το βιβλίο του Λάνσινγκ αξιοθαύμαστο τόσα χρόνια μετά είναι πως δεν πρόκειται για μια καλογραμμένη περιγραφή μιας αληθινής περιπέτειας, αλλά βυθίζει τον αναγνώστη στον κόσμο των αισθήσεων των πρωταγωνιστών της.  Οταν το πλοίο τους έχει διαλυθεί από τους πάγους, διαπιστώνουν ότι έχουν μείνει χωρίς ασύρματο για να εκπέμψουν ένα σήμα SOS, ενώ ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος μαίνεται, συγκεντρώνεται όλη η προσοχή. Ξέρουν ότι δεν μπορούν να περιμένουν οτιδήποτε. «Ετσι, η κατάστασή τους ήταν ξεκάθαρη και τρομακτική μέσα στην απλότητά της. Αν ήθελαν να σωθούν, θα έπρεπε να το κάνουν μόνοι τους».

Οι ήρωες

Ο συγγραφέας, που είχε υπηρετήσει πέντε χρόνια στο πολεμικό ναυτικό πριν γίνει δημοσιογράφος, είχε την τύχη να εντοπίσει έναν επιζώντα του περιπετειώδους εκείνου ταξιδιού, τον Αλεξάντερ Μάκλιν, γιατρό της αποστολής και στενό φίλο του Σάκλετον. Μελέτησε εξονυχιστικά και τα αυθεντικά ημερολόγια, περιγράφοντάς τα ως «μια παράξενη και θαυμαστή συλλογή εγγράφων, λερωμένων από τον καπνό των λαμπών που έκαιγαν λίπος φάλαινας, τσαλακωμένα αφού είχαν μουσκέψει και στη συνέχεια στεγνώσει». «Οι πραγματικοί ηγέτες, έγραφε ο Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας, «είναι άνθρωποι που μας βοηθούν να ξεπερνάμε τους περιορισμούς, τις αδυναμίες και τους φόβους μας και μας βγάζουν τον καλύτερο εαυτό μας». Ο Σάκλετον, προσθέτει η ιστορικός Νάνσι Κοέν, καθηγήτρια Διοίκησης Επιχειρήσεων στο Χάρβαρντ, είναι παράδειγμα ηγέτη που κλήθηκε επί δύο χρόνια στον πάγο να αντιμετωπίσει τη μία έκτακτη κατάσταση μετά την άλλη. «Σας θυμίζει κάτι; Μήπως σας θυμίζει τις σημερινές απανωτές κρίσεις; Οταν η κατάσταση το απαιτούσε, προσάρμοζε τους στόχους, άλλαζε πορεία και πάντα τα κατάφερνε. Το βιβλίο του Λάνσινγκ, πλέον, προσελκύει επιχειρηματίες και στελέχη μεγάλων εταιρειών, διότι εκτός των άλλων είναι ένα τεράστιο μάθημα πάνω στην ηγεσία». Για πρώτη φορά, λοιπόν, αυτούσιο όλο το βιβλίο του Αλφρεντ Λάνσινγκ στα ελληνικά, περιγράφει μια από τις μεγάλες περιπέτειες του καιρού μας. Ο συγγραφέας τονίζει πως κανείς από τους ανδρες του Σάκλετον δεν ήταν ήρωας, με την έννοια που ξέρουμε. Σου δημιουργεί την αίσθηση ότι το ανθρώπινο είδος είναι ο ήρωας.

Αλφρεντ Λάνσινγκ
ΚΑΡΤΕΡΙΑ
ΤΟ ΑΠΙΣΤΕΥΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΤΟΥ ΣΑΚΛΕΤΟΝ ΣΤΗΝ ΑΝΤΑΡΚΤΙΚΗ
Μτφ. Θωμάς Μαστακούρης
Εκδ. Λαβύρινθος, σελ. 480
Τιμή 22 ευρώ