Εγκλημα στον Μέλανα Δρυμό

Κάθε έργο του Jean Christophe Grange αποτελεί πολυαναμενόμενο γεγονός για τους πολυπληθείς αναγνώστες του γάλλου συγγραφέα. Ετσι και το «Τελευταίο κυνήγι» (Εκδ. Καλέντη, σε μετάφραση Τίνας Πλυτά), ένα υποδειγματικό αστυνομικοκοινωνικό μυθιστόρημα. Η παράσταση ξεκινάει με την ανακάλυψη του αποκεφαλισμένου πτώματος του Γιούργκεν Γκάιερσμπεργκ, στη διάρκεια ενός έφιππου κυνηγιού στα δάση του Μέλανος Δρυμού, στα εδάφη ιδιοκτησίας της πανίσχυρης και πάμπλουτης οικογένειας των Γκάιερσμπεργκ. Το σκηνικό από την αρχή επιβλητικό: ο Μέλας Δρυμός απλώνεται μεγαλοπρεπώς στη Νοτιοδυτική Γερμανία, στο κρατίδιο της Βάδης Βυδεμβέργης ανάμεσα στον ποταμό Ρήνο δυτικά και νότια τις πηγές του Δούναβη και συνορεύει με την Αλσατία. Η τοπιογραφία όπου εξελίσσεται η πλοκή του μυθιστορήματος διαδραματίζει σημαντικότατο ρόλο στην υπόθεση. Ο λόγος είναι ότι το κυνήγι, κατά τη διάρκεια του οποίου δολοφονήθηκε ο Γιούργκεν, είχε οργανωθεί στην Αλσατία, καθώς αυτού του τύπου οι δραστηριότητες είχαν απαγορευθεί στη Γερμανία από τη δεκαετία του 1950.

Ως αποτέλεσμα, οι γαλλικές αστυνομικές αρχές έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη διαδικασία των ερευνών και στέλνουν τον επιθεωρητή Πιέρ Νιεμάν με τη νεαρή συνεργάτιδά του Ιβανά Μπογκντανοβίτς. Οταν το γαλλικό δίδυμο περάσει τα σύνορα, θα αντιληφθεί τάχιστα ότι η αποτρόπαιη δολοφονία του Γιούργκεν έχει ήδη σημάνει συναγερμό στις αστυνομικές αρχές, καθώς το θύμα είναι, μαζί με την αδερφή του Λάουρα, ο κύριος κληρονόμος του τεράστιου ομίλου VG. Ο όμιλος αυτός είναι σωστός  αυτοκράτορας στον χώρο της μηχανολογίας και της ηλεκτρονικής και αποτελεί τον αδιαφιλονίκητο εταίρο των μεγάλων γερμανών κατασκευαστών αυτοκινήτων. O Νιεμάν και η Ιβανά θα συνεργαστούν για την εξιχνίαση της δολοφονίας με τον τοπικό γερμανό επιθεωρητή Φάμπιαν Κλάινερτ.

Από την πρώτη στιγμή θα έρθουν στην επιφάνεια οι ιδιαιτερότητες της έρευνας. Το τοπίο, η παρουσία της πανίσχυρης οικογένειας Γκάιερσμπεργκ, που διοικεί με αυταρχικό τρόπο την περιοχή, οι γεμάτες αλληλοσυγκρουόμενα συναισθήματα σχέσεις μεταξύ των μελών της οικογένειας με κυρίαρχη έκφραση τον ανελέητο αγώνα για την οικονομική εξουσία, η εμφάνιση κρυφών ομάδων με εγκληματική δράση, που χρονολογείται από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και, τέλος, η κάθετα διαφορετική προσέγγιση των γάλλων αστυνομικών με τους γερμανούς συναδέλφους του απαιτούν μαεστρία από την πλευρά του Grange, που κατορθώνει τελικά να ζωγραφίσει με σκοτεινά χρώματα έναν πολύπλοκο αλλά και αριστουργηματικό ζωγραφικό πίνακα.

Οσο οι έρευνες εντείνονται και καινούργια πτώματα ανακαλύπτονται, οι τρεις αστυνομικοί βυθίζονται στο απειλητικό σκοτάδι, που κυριαρχεί στην ατμόσφαιρα, επηρεάζοντας τις πράξεις των ηρώων. Τα στοιχεία που έρχονται στην επιφάνεια ρίχνουν παροδικά ένα χλωμό, ασθενικό φως και υποδεικνύουν μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, αλλά σύντομα μια καλοσχεδιασμένη ανατροπή θα δημιουργήσει καινούργια ερωτήματα και θα φέρει πολλά βήματα πίσω την έρευνα. Ισως όμως η σημαντικότερη ανασχετική δύναμη, που στέκεται εμπόδιο απέναντί τους, είναι οι διαπροσωπικές σχέσεις των μελών της πανίσχυρης οικογένειας: κάτω από την επιφάνεια της συγγένειας παραμονεύουν ανελέητοι ανταγωνισμοί, κρυμμένα ένοχα μυστικά και αγιάτρευτα πάθη. Οι Γκάιερσμπεργκ έχουν ανατραφεί εδώ και γενιές με σκληρές παραδόσεις και όλα τα μέλη της οικογένειας διαχρονικά θεωρούν εαυτούς δεσμευμένους να ακολουθήσουν τους κανόνες και τις παραδόσεις χωρίς αμφιβολίες και έναντι οποιουδήποτε κόστους.

Τρεις αρχές

Στο «Τελευταίο κυνήγι» ο Grange στήνει ένα μυθιστόρημα διαφορετικό από αυτά που μας έχει συνηθίσει. Κατά έναν παράδοξο τρόπο, μου έφερε στο μυαλό τις αρχές των κλασικών Τσάντλερ και Χάμετ. «Ενα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα απαιτεί κάποια απλά πράγματα. Μια απλή, ενδιαφέρουσα πλοκή, μια σωστή, κατάλληλη ατμόσφαιρα και καλά δουλεμένους χαρακτήρες». Εδώ, ο Grange εξασφαλίζει και τις τρεις παραμέτρους. Η πλοκή εντάξει… Ισως δεν είναι τόσο απλή, αλλά είναι οπωσδήποτε ενδιαφέρουσα και ακολουθεί μια σχεδόν γραμμική εξέλιξη χωρίς να μπερδεύει τον αναγνώστη. Ακόμη και οι ανατροπές είναι λελογισμένες χωρίς να κουράζουν χάριν εντυπωσιασμού.

Η ατμόσφαιρα είναι εντυπωσιακή. Από τα δυνατότερα σημεία: περιγράφεται με ζωντανό τρόπο και μεταφέρει ανάγλυφα τη σκοτεινή ομορφιά και ταυτόχρονα τη θανάσιμη απειλή που ελλοχεύει σε κάθε απόμερη γωνιά του επιβλητικού δάσους. Και ακόμη περισσότερο, ο συγγραφέας βάζει την ατμόσφαιρα να παίζει μέγιστο ρόλο, επηρεάζοντας υποσυνείδητα όχι μόνο τα συναισθήματα, αλλά και τις συμπεριφορές των ηρώων (κάτι σχεδόν αντίστοιχο με την επίδραση του ωκεανού στους ήρωες στο αείμνηστο «Σολάρις» του Stanislaw Lem στην κλασική σκηνοθεσία του Anrei Tarkovsky).

Αλλά και στην τρίτη παράμετρο, στη σκιαγράφηση των χαρακτήρων δηλαδή, ο Grange έχει κάνει εξαιρετική δουλειά. Ο Πιέρ Νιεμάν κουβαλάει επάνω του τα τρομακτικά τραύματα από την παιδική ηλικία και την απειλή κατά της ζωής του από τον σχιζοφρενή αδελφό του μέχρι την εφιαλτική περιπέτεια των «Κόκκινων ποταμιών» του Γκερνόν, από την οποία απέδρασε σχεδόν ημιθανής. Η εκ Κροατίας προερχόμενη προστατευόμενη του Ιβανά έχει τη δική της τραγική ιστορία, καθώς κατόρθωσε να δραπετεύσει από τον εμφύλιο στη χώρα της, αλλά και να επιβιώσει από τη δολοφονική μανία του διαταραγμένου πατέρα της μέχρι στη συνέχεια να αρχίσει την περιπλάνηση σε διάφορες ανάδοχες οικογένειες. Ακόμη και ο τυπικός, οργανωμένος και αρχικά ψυχρός επαγγελματικά γερμανός επιθεωρητής Κλάινερτ θα νιώσει την επίδραση της σκοτεινής ατμόσφαιρας, που στην περίπτωσή του θα εκφραστεί με τον αυθόρμητο έρωτα για τη νεαρή Ιβανά.

Περισσότερη έντονη είναι η επίδραση στον χαρακτήρα των μελών της οικογένειας των Γκάιερσμπεργκ, η οποία είναι μόνιμη, καθώς έχει σφυρηλατηθεί με την πάροδο πολλών ετών. Χαρακτηριστικό δείγμα η Λάουρα, η αδελφή του δολοφονημένου Γιούργκεν, μια ψυχρή έως παγωμένη πανέμορφη καλλονή με σκληρή, αδυσώπητη, εξουσιαστική προσωπικότητα, που ηλεκτρίζει την ατμόσφαιρα και δημιουργεί αλληλοσυγκρουόμενα αισθήματα: από αποστροφή και ανείπωτο μίσος μέχρι ακατανίκητη έλξη και τον απεγνωσμένο, παθιασμένο έρωτα του μεσήλικα Νιεμάν.

Πάνω απ’ όλα, το μέγιστο πλεονέκτημα του «Τελευταίου κυνηγιού» είναι ο τρόπος γραφής του Grange. Εδώ ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι είναι αληθινός μαέστρος. Κάθε σκηνή είναι μια μικρή απόλαυση. Ισως, το ποιοτικότερο έργο του. Η μετάφραση της Τίνας Πλυτά στο ίδιο ύψος με την τεχνική του συγγραφέα. Απλώς εξαιρετική.

Jean Christophe
Grange
Το τελευταίο κυνήγι
Μτφ. Τίνα Πλυτά
Εκδ. Καλέντη, σελ. 390,
Τιμή 15 ευρώ