Ενα πανεπιστήμιο χωρίς στρεβλώσεις

Οι ρυθμίσεις για τις πανελλήνιες εξετάσεις και τα πανεπιστήμια, που συζητήθηκαν χθες στο υπουργικό συμβούλιο, είναι ιδιαίτερα αισιόδοξες. Επειδή δείχνουν στην πράξη ότι βασικές θεσμικές μεταρρυθμίσεις που έχει προεκλογικά εξαγγείλει η ΝΔ δεν έχουν εγκαταλειφθεί υπό το βάρος των προτεραιοτήτων τις οποίες δημιούργησε η πανδημία. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, άλλωστε, επιβεβαίωσε τις μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες στις οποίες δίνει έμφαση το υπουργείο Παιδείας, οι οποίες αν λειτουργήσουν μπορεί να αποτελέσουν μια νέα αρχή στην προσπάθεια εξορθολογισμού της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα – που μετά τη σταδιακή κατάργηση του νόμου Διαμαντοπούλου και την αντιμεταρρύθμιση Γαβρόγλου κάνει ένα πρώτο βήμα προς την ενίσχυση του κύρους και της αυτονομίας των ΑΕΙ της χώρας – τα οποία χρειάζεται να μάθουν την ανταγωνιστικότητα. Οι αποφάσεις αυτές, οι πρώτες σε μια σειρά μεταρρυθμίσεων που ελπίζεται ότι θα ακολουθήσουν, είναι γενναίες και συγκρουσιακές. Είναι απαραίτητη η σύγκρουση με το κατεστημένο της μετριοκρατίας και των κομματικών δοσοληψιών στα πανεπιστήμια.

Απ’ αυτή την άποψη, έχει μεγάλη σημασία ότι η κυβέρνηση δεν ενέδωσε στις γνωμοδοτήσεις των πρυτάνεων που ήθελαν η αστυνόμευση των πανεπιστημίων να υπάγεται σε αυτούς. Η κυβέρνηση κατανοεί ότι ένα σώμα φύλαξης που θα υπάγεται στους πρυτάνεις σύντομα θα μετατρεπόταν σε μέρος μιας νωθρής και αναποτελεσματικής γραφειοκρατίας του ελληνικού Δημοσίου. Η βία και η ανομία στα πανεπιστήμια, πρωτίστως εναντίον καθηγητών και φοιτητών που τυγχάνει να μην εκφράζονται από τις δυναμικές μειοψηφίες οι οποίες χρησιμοποιούν τέτοιες μεθόδους, δεν αντιμετωπίζονται με νουθεσίες και εκκλήσεις.

Μετά την έκλειψη του λεγόμενου πανεπιστημιακού ασύλου, στο όνομα του οποίου πολλές φορές η ελευθερία του λόγου ήταν κενό γράμμα, η παραβατικότητα είναι υπόθεση της αστυνομίας σε ολόκληρη την επικράτεια, άρα και στους χώρους των ελληνικών πανεπιστημίων. Κι αυτό είναι δημοκρατική κατάκτηση, όχι αστυνομοκρατία ή αυταρχισμός, όπως θα προσπαθήσει να το εμφανίσει η αντιπολίτευση. Ο νόμος δεν γίνεται να μην ισχύει παντού, διότι τότε απλώς δεν υπάρχει κράτος δικαίου.

Κατά τα άλλα, είναι δίκαιες και οι άλλες αλλαγές που χθες εξαγγέλθηκαν – αποτέλεσμα της σταθερής βούλησης και της επιμονής της υπουργού Νίκης Κεραμέως. Η θεσμοθέτηση της ελάχιστης βάσης εισαγωγής και η ανάθεση στα πανεπιστημιακά τμήματα μεγαλύτερης αυτονομίας ενισχύει το εκπαιδευτικό έργο. Ο συνδυασμός ενός περισσότερο αξιολογικού συστήματος εισαγωγής, ο περιορισμός των τμημάτων που δικαιούται να δηλώσει ο υποψήφιος (ο οποίος σήμερα κατέληγε να περάσει σε κάποιο ήσσονος σημασίας τμήμα έχοντας δώσει ακόμα και λευκή κόλλα) και η προϋπόθεση της επιτυχούς φοίτησης και της έγκαιρης ολοκλήρωσης των σπουδών μεταβάλλουν το πανεπιστήμιο πρωτίστως σε χώρο γνώσης και προετοιμασίας για τη ζωή. Πέρασαν 45 χρόνια από τη μεταπολίτευση κατά τα οποία τα ΑΕΙ λειτουργούσαν περισσότερο ως φυτώριο πολιτικών στελεχών και ως μηχανισμοί αναπαραγωγής της κοινοτοπίας των φαντασμάτων του προοδευτισμού – που ήταν η κυρίαρχη κοινοτοπία της μεταπολίτευσης, μαζί με τη διακομματική προστασία του πελατειακού κράτους.

Η χώρα έχει φτάσει ώς εδώ μέσα από μεγάλες στρεβλώσεις, είτε στο όνομα των πελατειακών σχέσεων είτε ως αποτέλεσμα μιας επιφανειακά προοδευτικής ρητορικής. Στη μεταμνημονιακή καμπή, η ηθικολογία που περιέβαλλε αυτή τη ρητορική απομυθοποιείται στην πράξη. Για πρώτη φορά φαντάζει δυνατή η συναινετική κυριαρχία ενός σύγχρονου κράτους δικαίου. Μακάρι να τελειώσαμε με τις αυταπάτες, γιατί το όντως προοδευτικό αίτημα είναι η ανταγωνιστικότητα μιας σύγχρονης δυτικής δημοκρατίας – μιας κανονικής Ελλάδας.