Μικρός, ελαφρύς και… επικίνδυνος

Η σαμπάνια και γενικά οι αφρώδεις οίνοι συνοδεύουν κατά κανόνα τις νύχτες των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς. Και μπορεί εφέτος να έχει μπει απαγορευτικό στα ρεβεγιόν, όχι όμως και στην εορταστική διάθεση. Γι’ αυτό και οι ειδικοί εφιστούν την προσοχή σε όσους αναλαμβάνουν το άνοιγμα του μπουκαλιού, επιμένοντας ότι χρειάζεται μαεστρία για να είναι ασφαλές. Η αιτία; Μελέτες έχουν δείξει ότι ο φελλός της σαμπάνιας μπορεί να εκτοξευτεί από το μπουκάλι με ταχύτητα που φτάνει έως τα 80 χιλιόμετρα την ώρα!

«Τα ατυχήματα με τους φελλούς από τους αφρώδεις οίνους μπορεί να οδηγήσουν σε σοβαρούς τραυματισμούς των ματιών. Μερικοί από αυτούς είναι η ρήξη του οφθαλμικού τοιχώματος, το οξύ γλαύκωμα, η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς, η ενδοφθάλμια αιμορραγία, ακόμα και η εκτόπιση του οφθαλμικού φακού ή κακώσεις στον οφθαλμικό κόγχο» λέει ο χειρουργός-οφθαλμίατρος δρ Αναστάσιος Κανελλόπουλος, καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU Medical School). «Οι τραυματισμοί αυτοί συχνά απαιτούν επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση (μπορεί π.χ. να χρειαστούν ράμματα στο τοίχωμα του ματιού ή επιδιόρθωση της δομής του οφθαλμικού κόγχου), η οποία όμως δεν επαρκεί πάντοτε για να σωθεί η όραση».

Τραύματα από φελλό. Επιστήμονες από το Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Μόντενα στην Ιταλία περιέγραψαν πριν από μερικά χρόνια τα τραύματα από φελλό στα μάτια 13 συμπατριωτών τους. Ολοι τους είχαν τραυματιστεί από αφρώδεις οίνους. Οι περισσότεροι (το 85%) είχαν υποστεί ύφαιμα (αιμορραγία στον πρόσθιο θάλαμο του ματιού). Περισσότεροι από έξι στους δέκα είχαν και τραύμα στον κερατοειδή χιτώνα του ματιού, σχεδόν οι μισοί είχαν αυξημένη πίεση στο εσωτερικό του ματιού και ένας στους τρεις είχε υπεξάρθρημα (ημιεκτόπιση) του οφθαλμικού φακού.

Τα τραύματα αυτών των 13 ανθρώπων δεν τελείωναν εδώ. Σχεδόν ένας στους τέσσερις είχε υποστεί τραυματικό καταρράκτη και άλλοι τόσοι παρουσίασαν μετατραυματικό οίδημα στον αμφιβληστροειδή χιτώνα (βρίσκεται στο πίσω μέρος του ματιού, βαθιά μέσα στο πρόσωπο). Δύο από τους ασθενείς χρειάστηκαν χειρουργική επέμβαση, ενώ οι υπόλοιποι αντιμετωπίστηκαν συντηρητικά. Η διάρκεια της θεραπείας και της παρακολούθησής τους έφτασε τους 16 μήνες κατά μέσο όρο. Ωστόσο, πολλοί ασθενείς παρουσίασαν όψιμες επιπλοκές, όπως ανωμαλίες στην κινητικότητα της κόρης του οφθαλμού, τραυματική οπτική νευροπάθεια, μετατραυματικό γλαύκωμα και τραυματική ωχροπάθεια (πρόβλημα στο κεντρικό σημείο του αμφιβληστροειδούς, την ωχρά κηλίδα).

Οδηγίες για το άνοιγμα της σαμπάνιας. Η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO) εξέδωσε προσφάτως σχετικές οδηγίες:

– Να παγώνετε τη σαμπάνια και γενικώς τους αφρώδεις οίνους. Οι φυσαλίδες της σαμπάνιας είναι γεμάτες αέριο το οποίο διαστέλλεται όταν είναι ζεστή. Για να αποφύγετε λοιπόν τον κίνδυνο να ανοίξει ξαφνικά, να τη βάζετε στο ψυγείο ή σε πάγο για να παγώσει καλά. Ιδανικά η θερμοκρασία της πρέπει να πέσει στους 7 βαθμούς Κελσίου ή χαμηλότερα πριν την ανοίξετε.

– Μην ανακινείτε το μπουκάλι πριν το ανοίξετε. Η ανακίνηση μπορεί να μοιάζει με αστείο, αλλά στην πραγματικότητα αυξάνει την πίεση στο εσωτερικό του μπουκαλιού και υπάρχει κίνδυνος να εκραγεί ξαφνικά ο φελλός. Αν συμβεί αυτό και χτυπήσει κάποιον άνθρωπο, η κατάσταση μόνο για γέλια δεν θα είναι.

– Προσέξτε πώς κρατάτε το μπουκάλι. Πρέπει να το κρατάτε σε γωνία 45 μοιρών, με τη βάση να είναι λίγο πιο χαμηλά από το στόμιο. Το στόμιο με τον φελλό πρέπει να έχει κατεύθυνση μακριά από εσάς και από τους υπόλοιπους παρευρισκομένους.

– Να ανοίγετε σωστά το μπουκάλι. Σκίστε προσεκτικά το αλουμινένιο κάλυμμα του μπουκαλιού και ύστερα αφαιρέστε προσεκτικά το σύρμα. Τοποθετήστε μια πετσέτα πάνω από τον φελλό και πιάστε τον σφικτά. Αργά και σταθερά αρχίσετε να κινείτε τη βάση του μπουκαλιού, εξακολουθώντας να κρατάτε σφικτά τον φελλό. Επαναλάβετε έως ότου η πίεση μέσα στο μπουκάλι αρχίσει να ωθεί τον φελλό προς τα έξω. Να πιέζετε τον φελλό προς το εσωτερικό του μπουκαλιού, για να μη βγει πολύ γρήγορα.

«Εάν ανοίξετε με σωστό τρόπο το μπουκάλι, δεν πρέπει να ακουστεί κανένας δυνατός ήχος, αλλά ίσα ίσα ο ήχος του αερίου που θα απελευθερώνεται» λέει ο Κανελλόπουλος. «Μπορεί αυτό να μην είναι τόσο διασκεδαστικό όσο οι φελλοί που εκτοξεύονται στον αέρα μαζί με ένα σιντριβάνι σαμπάνιας, αλλά σίγουρα είναι πολύ ασφαλέστερο για την υγεία μας».