Καταστροφές και συμφορές

«Καταστροφές και συμφορές, ερείπια, ρημάδια. / Κορμάκι μου, μαράζωσες, σε τρων τα χτυποκάρδια. / Ποιος άνθρωπος μπορεί μαζί μου να μην κλάψει / και ποια καρδιά είν’ αυτή που δεν θ’ αναστενάξει;»

Ο Καζαντζίδης είχε πολλά τραγούδια στο ρεπερτόριό του στα οποία γινόταν πάντα λόγος για καταστροφές, για ερείπια, για αποκαΐδια. Τραγουδούσε για τη λαϊκή ψυχή, που στη ζωή των φορέων της ταυτιζόταν με την ήττα – την προσωπική ήττα που, πάντα, ήταν καθρέφτης της μόνιμης ήττας της χώρας, της Ψωροκώσταινας. Τα τραγούδια για τα ερείπια και τις καταστροφές δεν θα υπήρχαν χωρίς αυτή την Ψωροκώσταινα, γιατί δεν θα είχαν λόγο ύπαρξης, ελλείψει κοινού που να ταυτίζεται με την κλαψούρα. Ο Καζαντζίδης μετατράπηκε σε καρυδωμένο λαρύγγι όχι επειδή έπεσε θύμα συνωμοσίας εναντίον του από τις δισκογραφικές εταιρείες αλλά διότι, όσο η χώρα άλλαζε, οι στίχοι με ερείπια έπαψαν πλέον να εκφράζουν τους Ελληνες. Το παλαιό ρεπερτόριο δεν κάλυπτε τη νέα πραγματικότητα.

Ακούγοντας χθες στη Βουλή, στη συζήτηση για τον προϋπολογοσμό, τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Αλέξη Τσίπρα, σημείωσα ότι επαναλαμβάνει το ίδιο, το παλιό τραγούδι της καταστροφής. Αποτυχημένη ανέβαζε την πολιτική της κυβέρνησης, αποτυχημένη την κατέβαζε. Στις διεθνείς σχέσεις (αυτές που έχοντας υιοθετήσει όψιμα την έννοια της πατρίδας ο πρόεδρος Τσίπρας τις αποκαλεί πλέον, κι αυτός, εθνικά θέματα), στην οικονομία, στην παιδεία, στην υγεία.

Πώς επιχείρησε να αποδείξει τις κατηγορίες για κυβερνητική αποτυχία; Με στοιχεία; Με το παλαιό καταστροφολογικό ρεπερτόριο, με γενικές αναφορές σε κάποια στοιχεία τα οποία στο σύνολό τους ανασκευάστηκαν στην ομιλία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, που ακολούθησε. Αλλά και «πυροβολώντας τον ορθό λόγο», όπως είπε στη μικρή παρέμβασή του ο υπουργός Επικρατείας, Γιώργος Γεραπετρίτης: κηρύσσοντας αντιφατικά πράγματα: σκληρή εξωτερική πολιτική αλλά χωρίς αμυντικές δαπάνες, μείωση του χρέους αλλά και ανεξέλεγκτες παροχές.

Πλειοδοτώντας σε καταστροφολογία, ο πρόεδρος Τσίπρας εξάντλησε τους ρητορικούς τρόπους αλλά φαίνεται ότι ο λογογράφος του νοιάζεται περισσότερο για σχήματα λόγου παρά για την ουσία. Δεν κατάλαβε, όπως κι ο Καζαντζίδης, ότι η εποχή της κλαψούρας είχε παραδώσει στην εποχή της καψούρας. Αν, π.χ., πει, κλείνοντας την ομιλία του,  ότι το πιο βαθύ σκοτάδι είναι πριν από το ξημέρωμα, στο επιτελείο του ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να νομίζουν ότι θα εντυπωσιάσει το λαϊκό κοινό του, ενώ στην πραγματικότητα όσοι τον έβλεπαν στην τηλεόραση παρατηρούσαν ότι ακόμα και το τσιτάτο αυτό (του Κοέλιο είναι;) το διάβαζε από το τελευταίο χειρόγραφο, το οποίο επίτηδες άφησε μπροστά του ενώ είχε μαζέψει τα υπόλοιπα χαρτιά.

Θέλω να πω ότι ο πρόεδρος Τσίπρας, παίρνοντας βαρύγδουπο ύφος, δίνει μια δραματικότητα στην ομιλία του, που όμως δεν υποστηρίζεται από το ίδιο το κείμενό του. Το οποίο, αβαθές και αυθαίρετο σε πραγματικά στοιχεία, κάνει αυτόν που το εκφωνεί ευάλωτο σε οποιονδήποτε διαβασμένο αντίπαλό του – και όπως αποδείχτηκε, ο Πρωθυπουργός ήταν εξαιρετικά διαβασμένος, ενώ φάνηκε ακόμα μια φορά ότι γνωρίζει άριστα τον αντίπαλό του.

Ο οποίος, ακόμα μια φορά, εμφανίστηκε όπως το καρυδωμένο λαρύγγι του λαϊκού βάρδου. Με ρεπερτόριο που δεν καθρεφτίζει την πραγματικότητα:

«Παλιοζωή, κατάντησες για μένα τυραννία, / πρωί και βράδυ βάσανα, λαχτάρες κι αγωνία»*.

*Οι στίχοι είναι του Χρήστου Κολοκοτρώνη, από το τραγούδι «Καταστροφές και συμφορές» σε μουσική Θόδωρου Δερβενιώτη.

Ομηροι της θρησκευτικής εξουσίας
Καταλαβαίνω πολύ καλά τους λόγους για τους οποίους η κυβέρνηση δεν επιθυμεί να διαρρήξει τις σχέσεις της με την Εκκλησία. Συντηρητικό κόμμα είναι η ΝΔ, η ελληνική εκδοχή της χριστιανοδημοκρατίας, φαντάζει φυσιολογικό να κάνει κάποιες ρεβεράντζες στη θρησκευτικότητα.
Αλλά, εν προκειμένω, δεν είναι ρεβεράντζα στον θρησκευτικό θεσμό η υπαναχώρηση της κυβέρνησης από την αρχική της απόφαση για το άνοιγμα των εκκλησιών τις γιορτές και τον αριθμό των πιστών που μπορούν να παραβρίσκονται. Είναι ρεβεράντζα προς τον ανορθολογισμό και ουσιαστική μετατόπιση από το σχέδιο που έχει εκπονηθεί για τον έλεγχο και την ανάσχεση της πανδημίας.
Η απόφαση άλλαξε χωρίς, απ’ όσο ξέρω, να έχουν μεσολαβήσει νέα επιδημιολογικά στοιχεία – ενώ και η προηγούμενη απόφαση, επίσης, είχε ένα στοιχείο αυθαιρεσίας. Με άλλα λόγια, δηλαδή, η πολιτική εξουσία επέλεξε να αμβλύνει την αυστηρότητά της απέναντι στην Εκκλησία, ουσιαστικά απέναντι στους ζηλωτές ιερωμένους που συνεχίζουν να επικαλούνται ανορθολογικά μια εξουσιαστική αντίληψη για την πίστη (κι ας έχουν υπάρξει νεκροί αρχιερείς από τον κορωνοϊό), όχι επειδή είχε μια επιστημονική γνωμοδότηση που να δικαιολογεί την απόφασή της αλλά διότι η Εκκλησία είναι αποτελεσματικότερη ως ομάδα πίεσης.
Τα ιερατεία, θρησκευτικά ή και πολιτικά, τελικά έχουν τον τρόπο τους να παραβιάζουν τους κανόνες.