Ευρωπαϊκές τράπεζες όμηροι του Ερντογάν

«Ο Ερντογάν έχει ισχυρούς συμμάχους, ιδιαιτέρως στην Ευρώπη» έγραφε τον περασμένο Σεπτέμβριο η «Die Welt», προειδοποιώντας ότι «τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Τουρκία οφείλονται μεν στην ίδια, αλλά μπορούν να διασπαρούν σε ολόκληρη την Ευρώπη και να μετατραπούν σε ένα μείζον πρόβλημα για τη Δύση».

Ο ρεπόρτερ της γερμανικής εφημερίδας Χόλγκερ Τσέπιτς, που υπέγραφε το δημοσίευμα, προϊδέαζε γλαφυρά γιατί ένα τρίμηνο μετά οι ευρωπαίοι ηγέτες στη σύνοδο κορυφής θα σφύριζαν και πάλι αδιάφορα ενώπιον της τουρκικής προκλητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Με την Ανγκελα Μέρκελ μάλιστα να δίνει τον τόνο, τρεις μόλις εβδομάδες αφότου, κατόπιν παρέμβασης της Αγκυρας, είχε διατάξει τους άνδρες της γερμανικής φρεγάτας «Αμβούργο» που είχαν επιβιβαστεί και διενεργούσαν νηοψία στο τουρκικό φορτηγό «Rosaline A» (μετέφερε παράνομα όπλα στη Λιβύη) να μαζέψουν την υπερσύγχρονη εξάρτυσή τους, να βάλουν την ουρά στα σκέλια και να επιστρέψουν άμεσα στη φρεγάτα.

«Οι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί της Ευρώπης φοβούνται ενδεχόμενη κατάρρευση της Τουρκίας. Πολλοί από αυτούς έχουν ακόμη έκθεση δισεκατομμυρίων ευρώ στη χώρα. Η Δύση έχει πολλά να χάσει και αυτό καθιστά την επιβολή κυρώσεων πιο δύσκολη, ενώ ταυτόχρονα ενισχύει την αυταρχική εξουσία του προέδρου Ερντογάν. Διότι ο Ερντογάν μοιάζει τελείως μόνος έναντι των αγορών, αλλά εμμέσως έχει ισχυρούς παίκτες που τον στηρίζουν, διότι έχουν οικοδομήσει ένα κοινό πεπρωμένο με αυτόν» σημείωνε ο Χόλγκερ Τσέπιτς.

Επενδύσεις δισ. δολαρίων. Ποιοι είναι οι «παίκτες» που έχουν κοινό πεπρωμένο με τον Ερντογάν και την Τουρκία εν γένει; Είναι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις – μεταξύ των οποίων κορυφαίες αυτοκινητοβιομηχανίες – που έχουν ιδρύσει στη χώρα μονάδες παραγωγής καθοριστικής σημασίας για τον τζίρο τους διεθνώς. Και κυρίως είναι οι ισπανικές, γαλλικές, γερμανικές, ιταλικές και βρετανικές τράπεζες που, αν και αθόρυβα πλην συντεταγμένα περιορίζουν την έκθεσή τους στην Τουρκία, διατηρούν ακόμη επενδύσεις δισεκατομμυρίων εκεί. Και πολλές από τις ξένες αυτές τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην Τουρκία αντιμετωπίζουν ήδη μείζονα προβλήματα επιβίωσης…

Σύμφωνα με τη γερμανική εφημερίδα, το μεγαλύτερο συμφέρον για τη σταθεροποίηση της Τουρκίας έχουν οι ισπανικές τράπεζες, με μερίδια συνολικά 62 δισ. δολαρίων σε τουρκικές τράπεζες. Η Banco Bilbao Vizcaya Argentaria (BBVA), για παράδειγμα, κατέχει μερίδιο 49,85% της τρίτης σε ενεργητικό (μετά τις κρατικές Ziraat Bank και Isbank) Garanti Bank. Οι γαλλικές τράπεζες έχουν επενδύσεις 29 δισ. δολαρίων στην Τουρκία, οι γερμανικές έχουν επενδύσεις περίπου 11 δισ. δολαρίων, οι ιταλικές 8,7 δισ. δολαρίων, ενώ οι βρετανικές έχουν επιβαρύνει τους ισολογισμούς τους με τα περισσότερα δάνεια προς την Τουρκία (άνω των 12 δισ. δολαρίων).

Τα μαζεύουν σιγά σιγά. Είναι γεγονός ότι η έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών στην τουρκική αγορά έχει περιοριστεί αισθητά τα τελευταία χρόνια – οι αποεπενδύσεις επιταχύνονται μετά το πραξικόπημα κατά του Ερντογάν το καλοκαίρι του 2016. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ, το πρώτο τρίμηνο του 2018 οι επενδύσεις των ισπανικών τραπεζών στην Τουρκία έφθαναν τα 82,3 δισ. δολάρια, ενώ των γαλλικών ήταν 38,4 δισ. δολάρια, των γερμανικών και των αμερικανικών ήταν 17 δισ. δολάρια. Η έκθεση του βρετανικού τραπεζικού τομέα ήταν 19,2 δισ. δολάρια.

Ενδεικτικά το πρώτο τρίμηνο του 2018 είχε καταγραφεί μείωση της έκθεσης για την ισπανική BBVA κατά 5,16% σε ετήσια βάση. Είχαν μειώσει επίσης την έκθεσή τους κατά 4,73% η ιταλική UniCredit και κατά 2,99% η γαλλική BNP Paribas. Για την ΒΝΡ συγκεκριμένα, η τουρκική αγορά δεν «μετρά» παρά για το 2% των συνολικών επενδύσεών της. Αλλά ακόμα κι έτσι, εν μέσω πανδημικής-οικονομικής κρίσης, ποιος έχει την πολυτέλεια να «ξεχνά» το 2% των διεθνών  επενδύσεών του;