«Η Ευρώπη βαλτώνει στα “αν” και στα “αλλά”»

Μακριά από την συναίνεση των «27» στη βασική επιδίωξη της Ελλάδας για αυστηρό μήνυμα προς την Τουρκία μέσα από μία σαφή αναφορά στην προοπτική των κυρώσεων, αλλά και με διαδοχικές παρεμβάσεις στο προσχέδιο συμπερασμάτων, εξελίσσονταν οι διαβουλεύσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη με τους ομολόγους του στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών.

Στο δείπνο των ευρωπαίων ηγετών άρχισε μεταμεσονύκτια «μάχη» για περαιτέρω αλλαγές στο τρίτο κατά σειρά προσχέδιο σχετικά με τα επόμενα βήματα της Ευρώπης απέναντι στην Τουρκία. Οι διατυπώσεις ωστόσο δεν άφηναν ικανοποιημένη την Ελλάδα. Οπως ανέμενε η Αθήνα, οι διαβουλεύσεις ήταν δύσκολες, με τον Πρωθυπουργό μπροστά σε ένα «τείχος» χωρών που δεν ήθελαν την παραμικρή αναφορά σε μέτρα κατά της Αγκυρας. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι παρατηρήσεις υπέρ των ελληνικών θέσεων επιχείρησαν στο προσχέδιο η Αυστρία και η Ολλανδία, απέναντι στο «σκληρό» μπλοκ της Ιταλίας και της Ισπανίας, ενώ ούτε η Γερμανία προέκρινε τον δρόμο της αυστηρότητας.

Είναι «τουλάχιστον παράδοξο», κατά τον Πρωθυπουργό, οι ΗΠΑ να βρίσκονται προ των πυλών για κυρώσεις στην Τουρκία και η Ευρώπη να βαλτώνει «στα “αν” και στα “αλλά”», όπως φέρεται να είπε σε μία από τις παρεμβάσεις του. Από τις ΗΠΑ αναμένεται η απόφαση για επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία για την απόκτηση των ρωσικών συστημάτων αεροπορικής άμυνας S-400 – κίνηση που είναι θέμα χρόνου, σύμφωνα με το Reuters.

Στρίβειν διά του Μπάιντεν. Η Ελλάδα διέκρινε από νωρίς το ορατό ενδεχόμενο οι Ευρωπαίοι να περάσουν κάτω από τον πήχη που τέθηκε στη Σύνοδο του περασμένου Οκτωβρίου. Να σπρώξουν, συγκεκριμένα, το χρονοδιάγραμμα των αποφάσεών τους στον Μάρτιο του 2021, όταν στις ΗΠΑ θα έχει αναλάβει καθήκοντα η κυβέρνηση του Τζο Μπάιντεν, με πρόθεση της Ευρώπης να συντονιστεί με τις ΗΠΑ σε ό,τι αφορά τις σχέσεις με την Τουρκία. Επιπλέον, την ερχόμενη άνοιξη, η Πορτογαλία θα έχει διαδεχθεί τη Γερμανία στην προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.

Στην κρίσιμη για τις σχέσεις ΕΕ – Τουρκίας Σύνοδο Κορυφής που ολοκληρώνεται σήμερα και κατά την οποία επιτεύχθηκε τελικά η συμφωνία για το Ταμείο Ανάκαμψης και το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (αναλυτικό ρεπορτάζ στο ένθετο της «Οικονομίας», σελ. 19-21), ο Πρωθυπουργός επιχείρησε να φέρει τους Ευρωπαίους προ των ευθυνών τους, ορίζοντας ως διακύβευμα το κύρος της Ενωσης. Την ίδια ώρα όμως οι συζητήσεις παρέπεμπαν εκ νέου το θέμα των πιθανών κυρώσεων για… αργότερα.

«Τώρα θα φανεί αν ως Ευρώπη είμαστε αξιόπιστοι. Pacta sunt servanda» (σ.σ.: οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται) ήταν η αποστροφή του την οποία διαδέχθηκε ένα πολύωρο «σβήσε – γράψε» στο προσχέδιο. Το draft προκάλεσε εξαρχής έντονη δυσαρέσκεια στην Ελλάδα και την Κύπρο, που θέλουν ταχύτερη και κυρίως πιο ισχυρή δέσμευση της Ευρώπης.

Η ελληνική πλευρά επέμενε σε έναν γραπτό κατάλογο πιθανών μέτρων – κυρώσεων από τον ύπατο εκπρόσωπο Ζοζέπ Μπορέλ ως συνέχεια των συζητήσεων του Οκτωβρίου και πέραν της διεύρυνσης της λίστας κυρώσεων σε φυσικά πρόσωπα για τις παράνομες δραστηριότητες στην Ανατολική Μεσόγειο. Το κλίμα στα στρατόπεδα των Βρυξελλών ωστόσο είχε αποτυπωθεί από νωρίς με χώρες που στηρίζουν θερμά τις ελληνικές θέσεις, όπως αποτυπώθηκε στις on camera δηλώσεις του γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν ή του αυστριακού καγκελαρίου Σεμπάστιαν Κουρτς, απέναντι σε εκείνες που δεν θέλουν να «αγγίζουν» καθόλου το θέμα της απειλής κυρώσεων, αλλά επιμένουν στην οδό της διπλωματίας, όπως η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ.

Στήριξη από ΝΑΤΟ. Την ώρα μάλιστα που ξεκινούσε η Σύνοδος, χθες, ένα μήνυμα στήριξης προς την Τουρκία με παραλήπτες τους ηγέτες της Ευρώπης ερχόταν από το ΝΑΤΟ και τον Γενς Στόλτενμπεργκ που τάχθηκε υπέρ μιας «θετικής προσέγγισης» προς τον «σημαντικό σύμμαχο».