Σταχυολογώντας την Εκθεση Πισσαρίδη

Σε μια προσπάθεια αξιολόγησης της Εκθεσης Πισσαρίδη που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα, θα θέσω πέντε ερωτήματα: Είναι καινοτόμα η Εκθεση; Μήπως είναι γενικόλογη και αόριστη; Είναι ρεαλιστική ως προς τους στόχους της για την ανάπτυξη και την απασχόληση; Είναι συμβατή, ως προς τις προτάσεις της, με τις βέλτιστες πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες; Συμβάλλει στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και την αύξηση των εισοδημάτων; Η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι ναι και όχι. Δεν είναι καινοτόμα καθώς δεν είναι η πρώτη φορά που γίνονται διαπιστώσεις και προτείνονται λύσεις πάνω στις χρόνιες παθογένειες της ελληνικής οικονομίας. Στο παρελθόν, πολύ συχνά συζητούσαμε με επιστημονικό και τεκμηριωμένο τρόπο σχεδόν όλα τα ζητήματα στα οποία αναφέρεται η Εκθεση. Αλλοτε έπαιρναν τη μορφή δημοσιεύσεων σε επιστημονικά περιοδικά και βιβλία, άλλοτε τη μορφή δημόσιας παρέμβασης και άλλοτε τη μορφή αναπτυξιακών σχεδίων. Είναι η πρώτη φορά, ωστόσο, που μια Εκθεση πραγματοποιεί μια τόσο συστηματική και συνεκτική παρουσίαση όλων των επιστημονικών διαπιστώσεων του παρελθόντος. Η Εκθεση δεν είναι γενικόλογη και αόριστη καθώς καταπιάνεται με συγκεκριμένα ζητήματα και προβαίνει σε συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής. Τα ζητήματα αυτά αφορούν τον δημόσιο τομέα, τις αγορές καθώς και τους κλάδους της οικονομικής δραστηριότητας. Εάν μάλιστα υιοθετηθούν και εφαρμοστούν οι προτάσεις πολιτικής της Εκθεσης Πισσαρίδη, το πραγματικό ΑΕΠ θα αυξάνεται κατά 3,5% κατά μέσο όρο για την επόμενη δεκαετία.

Ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μέσω της ετήσιας αύξησης της απασχόλησης κατά 1% και της ετήσιας αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας κατά 2,5%. Επιπλέον, έως το 2030 οι εξαγωγές θα αυξηθούν κατά 90%, ενώ το μερίδιο των εξαγωγών στο ΑΕΠ θα ανέλθει στο 50,5%, από το 37,2% το 2019. Μια αύξηση της παραγωγικότητας κατά 2,5% θα οδηγήσει στη σταδιακή σύγκλιση της παραγωγικότητας στην ελληνική οικονομία με την ευρωπαϊκή. Θεωρώ ότι είναι ρεαλιστικοί αυτοί οι στόχοι, όχι γιατί το λέει η Εκθεση, αλλά γιατί βασίζονται σε ποσοτικές εκτιμήσεις που έχουν ήδη γίνει από πολλούς άλλους ανεξάρτητους ερευνητές και διεθνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΟΣΑ. Αρκεί να θυμηθούμε ότι στις αρχές του 2019, πριν από την εμφάνιση του κορωνοϊού, είχαν αρχίσει να δημιουργούνται οι συνθήκες για ισχυρή ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια, με την προϋπόθεση βέβαια σημαντικού αριθμού μεταρρυθμίσεων. Η Εκθεση υιοθετεί βέλτιστες πρακτικές άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Αυτό κάνει στην Παιδεία, στην Υγεία, στη Δικαιοσύνη και στο Συνταξιοδοτικό. Δεν ανακαλύπτει τον τροχό, αλλά εντοπίζει τις περιπτώσεις εκείνες που με τις αντίστοιχες πολιτικές που εφαρμόστηκαν, έδωσαν διέξοδο στα προβλήματα. Τέλος, η Εκθεση αποσκοπεί στη συστηματική αύξηση των εισοδημάτων μέσω της αύξησης του πλούτου και της διευκόλυνσης της πρόσβασης στην αγορά εργασίας σε σχετικά περιθωριοποιημένες ομάδες, αλλά και στην ελάφρυνση όλων των πολιτών μέσω της μείωσης φόρων και εισφορών. Συμπερασματικά, το σχέδιο υπάρχει, τα λεφτά επίσης υπάρχουν και είναι από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το βασικό ζητούμενο είναι να μπορέσουμε να εφαρμόσουμε αυτόν τον οδικό χάρτη συντεταγμένα. Και αυτό απαιτεί όσο το δυνατόν ευρύτερες συναινέσεις. Η κυβέρνηση έχει την ευθύνη να προωθήσει την εφαρμογή αυτών των προτάσεων, αλλά και όλα τα άλλα πολιτικά κόμματα και οι κοινωνικοί εταίροι έχουν την ευθύνη να συμμετέχουν στον σχετικό διάλογο με εποικοδομητικές προτάσεις και με στόχο τη σύνθεση.

Ο Παναγιώτης Λιαργκόβας είναι πρόεδρος του ΚΕΠΕ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου