Η μεταρρύθμιση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Η κυβέρνηση άργησε να προβεί στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στα πανεπιστήμια. Πέρασαν 16 μήνες με τα ιδρύματα να λειτουργούν με το νομοθετικό πλαίσιο που τους κληροδότησε ο ΣΥΡΙΖΑ. Η υπουργός Παιδείας μέχρι σήμερα δεν τόλμησε να επαναφέρει τον νόμο 4009/2011 με τις απαιτούμενες βελτιώσεις, όπως είχε υποσχεθεί και δεσμευτεί δημοσίως ο Πρωθυπουργός. Επρεπε να ζήσουμε τον εξευτελισμό ενός πρύτανη και την πλήρη καταστροφή δύο πρυτανικών γραφείων (ΕΜΠ και ΟΠΑ), ώστε να ευαισθητοποιηθεί το πανελλήνιο. Να αντιληφθούν όλοι πλέον ότι η δημοκρατία βρίσκεται σε πόλεμο με τη φαυλοκρατία, τον φασισμό και την τρομοκρατία που επιβάλλουν οι γνωστές ομάδες. Επρεπε να φανεί το αληθινό πρόσωπο των φασιστικών ορδών που καταστρέφουν, τρομοκρατούν και εναντιώνονται στην αριστεία και στην αξιολόγηση, προκειμένου να αντιληφθεί η κυβέρνηση ότι έπρεπε να είχε προ πολλού υλοποιήσει το πρόγραμμά της από το 2019.

Πληροφορούμαστε ότι με νόμο θα επανέλθουν τα Συμβούλια των Ιδρυμάτων με αυξημένες αρμοδιότητες, όπως προέβλεπε το αρχικό σχέδιο του Ν. 4009/2011. Η αδυναμία άσκησης του ηγετικού ρόλου από κάποιους πρυτάνεις απέδειξε ότι ένας καθηγητής, ακόμη και αν είναι άριστος ερευνητής και δάσκαλος, δεν είναι κατ’ ανάγκη σε θέση να αντέξει στις πιέσεις ώστε να διοικήσει ένα πανεπιστήμιο. Το Συμβούλιο Ιδρύματος θα πρέπει να είναι εκείνο που θα εκλέγει πρύτανη και κοσμήτορες, προκειμένου να μπορεί να τους ανακαλεί με αυξημένη πλειοψηφία, εφόσον κριθεί αναγκαίο. Αντιλαμβάνομαι ότι μια τέτοια διάταξη θα προκαλέσει αντιδράσεις, δεδομένου ότι ο βαθμός πίεσης των πρυτάνεων και κοσμητόρων από οργανωμένα συμφέροντα μειώνεται στο ελάχιστο.

Ομως, ο νέος νόμος δεν πρέπει να περιοριστεί σε αυτό. Πρέπει να επανέλθουν οι διατάξεις του Ν. 4009/2011 για περιορισμό του χρόνου φοίτησης σε ν+2, η δυνατότητα διακοπής της φοίτησης σε περίπτωση αδυναμίας παρακολούθησης του προγράμματος σπουδών και η δυνατότητα μετεγγραφής σε άλλο τμήμα ή σχολή ή πανεπιστήμιο.

Πρέπει, επίσης, να επανέλθει το άρθρο 58, το οποίο έδινε τη δυνατότητα σε ένα πανεπιστήμιο να ιδρύσει ΝΠΙΔ, που θα διαχειρίζεται την έρευνα και την περιουσία του Ιδρύματος. Πρέπει, επίσης, να προβλέψει ότι ο φοιτητής εισάγεται σε σχολή, ενώ η ένταξή του σε τμήμα – πρόγραμμα σπουδών θα πρέπει να γίνεται μετά το πρώτο έτος, αναλόγως των ακαδημαϊκών επιδόσεων και των προτιμήσεων του φοιτητή.

Οσον αφορά τη δυνατότητα απονομής «κοινών πτυχίων», καθώς και τη δυνατότητα εσωτερικής μετακίνησης σε ένα Ιδρυμα μεταξύ ομοειδών αντικειμένων, εάν ο φοιτητής αποφασίσει να αλλάξει κατεύθυνση σπουδών, αυτό είναι κάτι που ισχύει στα περισσότερα πανεπιστήμια της Αμερικής και της Ευρώπης, αποκτώντας πτυχίο με κύρια και δευτερεύουσα κατεύθυνση (major and minor).

Τέλος, ο νέος νόμος θα πρέπει να προβλέπει τη μείωση τμημάτων, σχολών και πανεπιστημίων ύστερα από αυστηρή αξιολόγηση. Αυτό θα πρέπει να συνοδευτεί από την αναβάθμιση της τεχνολογικής εκπαίδευσης με την ένταξη πολλών τμημάτων σε τριετή Ιδρύματα Εφαρμογών και στη διετή επαγγελματική εκπαίδευση. Και όλα αυτά φυσικά με μια Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης, που θα διοικείται από επιστήμονες εγνωσμένης αξίας, αλλά και αποφασισμένους να προβούν σε αυστηρές και ριζοσπαστικές εισηγήσεις και όχι από ανθρώπους που εναντιώθηκαν στην αξιολόγηση.

Εάν η υπουργός Παιδείας επιθυμεί να μείνει στην ιστορία δίπλα στη Μαριέττα Γιαννάκου και στην Αννα Διαμαντοπούλου ως μεταρρυθμίστρια, δεν θα πρέπει να αρκεστεί στις μικρής εμβέλειας αλλαγές. Διότι η προστασία της ελεύθερης διακίνησης ιδεών και της ανεμπόδιστης διδασκαλίας στα πανεπιστήμια είναι συνάρτηση όλων των παραπάνω αλλαγών, συμπεριλαμβανομένης; της φύλαξης των ΑΕΙ και του ελέγχου εισόδου σε αυτά.

Ο Ιωακείμ Γρυσπολάκης είναι καθηγητής του Πολυτεχνείου Κρήτης