Στην Ελλάδα, {LF}θα «έκοβαν» {CR}ποτέ τον Τραμπ {LF}στον αέρα;

Κυριακή, 7 Ιουλίου 2019, λίγο πριν από τα μεσάνυχτα. Τα δημοσιογραφικά γραφεία είναι συντονισμένα στην κάλυψη των εκλογών, τα τηλέφωνα δεν έχουν σταματήσει να χτυπούν. Μια κανονική, καθ’ όλα φυσιολογική βραδιά αποτελεσμάτων κυλάει μάλλον αναμενόμενα, άρα για τα δημοσιογραφικά δεδομένα ψιλοβαρετά – ακόμα και στην ανάδειξη του νικητή, οι προβλέψεις έχουν πέσει μέσα. Το πρώτο κόμμα, η ΝΔ, έχει κερδίσει με διαφορά, απομένει μόνο η επισημοποίηση του αποτελέσματος. Η ατμόσφαιρα δεν αργεί να αλλάξει, με τις πληροφορίες από την Κουμουνδούρου να έρχονται η μία μετά την άλλη: ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας δεν παραδέχεται το αποτέλεσμα και ετοιμάζει διάγγελμα, σε ζωντανή μετάδοση, με το οποίο θα καταγγέλλει τον αντίπαλό του και θα μιλάει για εκλογική νοθεία. Ξαφνικά, τίποτα δεν είναι business as usual.

Και τώρα; Τι κάνουμε τώρα; Κάτι τέτοιες περιστάσεις περνούν την αδιόρατη, κόκκινη γραμμή ανάμεσα στην κανονικότητα και την αποσταθεροποίηση. Σε χώρες όπως η Ελλάδα, με βαριά μεταπολεμική ιστορία, η κατηγορία της νοθείας είναι πολύ σοβαρή για να πέσει κάτω. Ομως κάθε επικοινωνία με τους ιθύνοντες, κάθε ρεπορτάζ από τα εκλογικά κέντρα, κάθε έρευνα που ξεκινά δεν βρίσκει κανένα στοιχείο, δεν φέρνει στην επιφάνεια καμία απολύτως παρανομία. Ολα έχουν διεξαχθεί όπως έπρεπε, στις καταμετρήσεις ανά την επικράτεια είναι παρόντες εκπρόσωποι από τον ΣΥΡΙΖΑ που δεν παρατηρούν καμία ύποπτη κίνηση. Κι όμως, η ηγετική ομάδα επιμένει πως έχει υπάρξει νοθεία και είναι χρέος του πρωθυπουργού να την καταγγείλει.

Το σκηνικό μοιάζει λίγο με ταινία: οι δημοσιογράφοι κοιτιούνται μεταξύ τους, σκεπτόμενοι ήδη την επόμενη μέρα. Οι διευθυντές των καναλιών κλείνονται στα γραφεία τους σκεπτικοί, συζητούν με το επιτελείο πώς πρέπει να καλύψουν τη στιγμή. Ενας απ’ όλους κάνει το πρώτο βήμα, οργανώνει μια τηλεφωνική διάσκεψη ανάμεσα στους επικεφαλής των τριών μεγαλύτερων καναλιών. Η απόφαση είναι ομόφωνη. Η εντολή δίνεται στα κοντρόλ, ενημερώνονται οι παρουσιαστές. Κανείς, όμως, δεν βγάζει άχνα πριν έρθει η στιγμή. Πριν καλά καλά ο απερχόμενος πρωθυπουργός ξεκινήσει να αναλύει τη θεωρία της νοθείας, λίγα δευτερόλεπτα αφότου ανακοινώνει πως δεν δέχεται το αποτέλεσμα και αυτοανακηρύσσεται νικητής, η μετάδοση κόβεται. Οι παρουσιαστές εμφανίζονται στο πλάνο, ανακοινώνοντας στους τηλεθεατές πως ο πρωθυπουργός της Ελλάδας λέει ψέματα, πως καμία νοθεία δεν υπήρχε. Ακόμα και τα κανάλια που δεν τον διακόπτουν, βάζουν από κάτω επεξηγηματικά σούπερ που γράφουν «καμία απόδειξη νοθείας».

Αν αυτό που συνέβη στις ΗΠΑ με την παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ είχε συμβεί στην Ελλάδα, ίσως η όψη της χώρας να ήταν πολύ διαφορετική σήμερα. Σε λίγη ώρα, τα τρολ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης θα μιλούσαν για φίμωση και προπαγάνδα. Ο ΣΥΡΙΖΑ θα έβγαζε καταδικαστικές ανακοινώσεις και η ΕΣΗΕΑ θα είχε κληθεί να πάρει θέση – στο πιο πιθανό σενάριο, εκείνοι που πήραν την απόφαση του κοψίματος και αυτοί που την εκτέλεσαν θα παραπέμπονταν στο Πειθαρχικό για διαγραφή. Αυτή είναι η δημοσιογραφία που γίνεται στην Ελλάδα, αυτή γίνεται στην Ευρώπη: κανείς δεν κόβει κανέναν, όσο εξωφρενικά κι αν είναι αυτά που λέει.

Είναι όμως, έτσι τα πράγματα; Τι θα είχε συμβεί αν κάποιος είχε πάρει τη σωστή στιγμή την απόφαση να κόψει τον Αδόλφο Χίτλερ; Οταν η ελληνική δημοσιογραφία ήρθε αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη απειλή ενάντια στο πολίτευμα, την απειλή της Χρυσής Αυγής, δεν κατάφερε να ακολουθήσει μια ενιαία γραμμή στον χειρισμό της -κάθε φορά που ένας χρυσαυγίτης μιλούσε δημόσια χωρίς αντίλογο, η χρυσαυγίτικη επιρροή μεγάλωνε. Η ιδέα του «κοψίματος», βέβαια, έχει στην πραγματικότητα ξεκινήσει από πολύ νωρίτερα και, σε μεμονωμένες περιπτώσεις, εφαρμόζεται ήδη από δεκαετία του ’90, όταν δημοσιογράφοι σταματούσαν τις συνδέσεις με εκείνους που αμφισβητούσαν τις βασικές αρχές του κοινοβουλευτισμού.

Στην θεωρία, ευρωπαϊκή και αμερικανική, τα ΜΜΕ ως τέταρτη εξουσία οφείλουν να ενημερώνουν τους πολίτες γιατί με αυτόν τον τρόπο προστατεύουν το πολίτευμα. Η προβολή μιας νεοναζιστικής ομάδας αντί να το προστατεύσει, στην πράξη το έφθειρε – όπως αντίστοιχα θα έκανε και η προβολή ενός προεδρικού μηνύματος που αμφισβητεί την ουσία της δυτικής δημοκρατίας, τις εκλογές. Η συζήτηση που ξεκίνησε μετά τη μεταχείριση του απερχόμενου αμερικανού προέδρου δημιούργησε δύο στρατόπεδα σε όσους ασχολούνται με τα ΜΜΕ. Οι δημοσιογράφοι διχάστηκαν ανάμεσα σε εκείνους που τάχθηκαν υπέρ της απόφασης του ABC, του CBS και του MSNBC να κόψουν στη μέση τον Τραμπ και σε εκείνους που προτιμούν την επιλογή του CNN, που έπαιξε όλες τις δηλώσεις και αργότερα τις επέκρινε με σκληρούς χαρακτηρισμούς.

Αν ένας Τραμπ εμφανιζόταν στην Ελλάδα και τα ΜΜΕ έπρεπε να τον αντιμετωπίσουν, τα πράγματα δεν θα ήταν τόσο απλά όσο η απόφαση που ελήφθη στις ΗΠΑ. Ευτυχώς, λοιπόν, που παρακολουθήσαμε τις εξελίξεις από απόσταση.