Ροκανίζει το ΑΕΠ {LF}το… αργό βήμα της Δικαιοσύνης

Η αύξηση της ταχύτητας στην απονομή δικαιοσύνης, αποκτά και συστημικό χαρακτήρα για την ελληνική οικονομία για το 2021. Με τον πρόσφατο νόμο του υπουργείου Δικαιοσύνης, θα πρέπει να αποφανθεί σε 365 μόλις μέρες για τις 42.709 εκκρεμείς αιτήσεις του νόμου Κατσέλη, που είχαν κανονικά δικάσιμο έως και το 2032. Θα πρέπει δηλαδή να δώσει λύση σε υποθέσεις μη εξυπηρετούμενων δανείων κοντά στα 6 δισ. ευρώ που έχουν «βαλτώσει» στον νόμο Κατσέλη και απασχολούν κεφάλαια των τραπεζών.

Το θέμα είναι εάν μπορεί. Αν είναι ρεαλιστικό βάσει των πρόσφατων επιδόσεων. Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν προς το αρνητικό σενάριο. Τα τελευταία στοιχεία του 2018 για την εκτιμώμενη μέση διάρκεια επίλυσης δικαστικών υποθέσεων δείχνει ότι έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια στις 559 ημέρες. Είναι ο υψηλότερος αριθμός της 10ετίας με εξαίρεση το 2016. Εξέλιξη που δείχνει ότι η κατάσταση γίνεται χειρότερη αντί να βελτιώνεται.

Σε πρόσφατη ανάλυσή της η Alpha Bank αξιολόγησε τα στοιχεία που δημοσίευσε σε σχετική έκθεσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή («The 2020 EU Justice Scoreboard», Ιούλιος 2020). Μεταξύ άλλων στάθηκε σε δυο παράγοντες της λειτουργίας του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, σε σχέση με την πορεία του ΑΕΠ. Συγκεκριμένα, σύγκρινε:

– την εκτιμώμενη μέση διάρκεια επίλυσης αστικών και εμπορικών υποθέσεων (σε πρώτο βαθμό) για το 2018, η οποία υπολογίζεται ως ο λόγος του αριθμού των εκκρεμών υποθέσεων στο τέλος κάθε έτους, προς τον αριθμό των υποθέσεων που επιλύθηκαν εντός του έτους, εκφρασμένη σε αριθμό ημερών (ο λόγος πολλαπλασιάζεται με το 365) και – το ποσοστό επίλυσης των εκκρεμών δικαστικών υποθέσεων (αστικών και εμπορικών) – το οποίο ορίζεται ως ο λόγος του αριθμού των υποθέσεων που έχουν επιλυθεί σε ένα έτος, προς τον αριθμό των νέων υποθέσεων τους έτους. Σημειώνεται ότι, ένα ποσοστό επίλυσης μικρότερο του 100% συνεπάγεται ότι τα δικαστήρια επιλύουν λιγότερες υποθέσεις από αυτές που δέχονται, με αποτέλεσμα την αύξηση των συσσωρευμένων εκκρεμών υποθέσεων για τα επόμενα έτη.

Το αποτέλεσμα έδειξε ότι η εκτιμώμενη μέση διάρκεια επίλυσης δικαστικών υποθέσεων στην Ελλάδα, για τις αστικές και εμπορικές υποθέσεις, είναι η υψηλότερη μεταξύ των επιλεγμένων χωρών για το 2018, ενώ το ποσοστό επίλυσης υποθέσεων παραμένει σε χαμηλά επίπεδα, κάτω από το όριο του 100. Δηλαδή κάθε χρόνος που περνάει φορτώνει τον επόμενο με επιπλέον υποθέσεις. Συνολικά και στις δύο κατηγορίες η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των 27 χωρών – μελών της ΕΕ.

Ολη αυτή η δυσλειτουργικότητα του δικαστικού συστήματος προκαλεί οικονομική στασιμότητα ή υποτονική ανάπτυξη. Σε κάθε περίπτωση ροκανίζει από τον πλούτο που θα μπορούσε να έχει η χώρα.

Αποτελεί άλλωστε κοινό τόπο και το διατυπώνει και η Alpha Bank ότι «ένα αποδοτικότερο σύστημα επίλυσης διαφορών που χαρακτηρίζεται από ταχείες διαδικασίες ωθεί τους οικονομικούς παράγοντες να εκπληρώσουν τα επενδυτικά σχέδιά τους, χωρίς σημαντικές καθυστερήσεις και με μειωμένο κόστος, προστατεύοντας τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και την εκτέλεση των συμβάσεων».

Την περίοδο των Μνημονίων υπήρξε μια κάποια βελτίωση σε κάποιους τομείς απονομής δικαιοσύνης. Για παράδειγμα το 2012 ο μέσος χρόνος επίλυσης μια δικαστικής διαφοράς που είχε ένας ιδιώτης με το ελληνικό Δημόσιο, έφτανε τις 1.520 μέρες. Περίπου χρειάζονταν να περιμένει 4 χρόνια. Το 2018 ο μέσος χρόνος μειώθηκε στις 601 μέρες. Σε λιγότερο δηλαδή από δύο χρόνια. Μια μείωση άνω του 60%. Οχι και άσχημα δηλαδή. Κάποια δουλειά έγινε στα χρόνια των Μνημονίων. Φανταστείτε την κατάσταση του επενδυτή του 2012, ο οποίος δεν θα θέλει να ακούει για Ελλάδα και ελληνικό δικαστικό σύστημα και τον επενδυτή του 2018.

Το ερώτημα ωστόσο είναι αν αρκεί. Προφανώς όχι. Η κατάσταση έχει ξεκάθαρα βελτιωθεί στα διοικητικά δικαστήρια. Αλλά στο σύνολο της δικαιοσύνης οι ρυθμοί είναι αργοί σε βαθμό μη αποδεκτό αργοί στερώντας πολύτιμους πόρους από την ελληνική οικονομία.