Οι αλλαγές ζωής {LF}μετά την πανδημία

Οι ανακοινώσεις για την ανακάλυψη του εμβολίου κατά του Covid-19 σηματοδοτούν την αρχή του τέλους για την εποχή της πανδημίας. Σε έξι, σε οκτώ ή δέκα μήνες το αργότερο, η ανθρωπότητα θα έχει θωρακιστεί έναντι του φονικού ιού και θα επιστρέφει σταδιακά στην κανονικότητα. Ποια θα είναι όμως αυτή η νέα πραγματικότητα; Ποιες από τις μεγάλες ανατροπές, τις οποίες προκάλεσε η πανδημία, θα καθιερωθούν ως νέα δεδομένα στον τρόπο της ζωής μας, στις συναλλαγές και την εργασία μας; Ποιες συνήθειες θα επανέλθουν και ποιες θα εγκαταλειφθούν; Ποιες αξίες θα υποτιμηθούν ή ποια επαγγέλματα θα εκφυλιστούν στο πέρασμα του χρόνου; Διότι τα πράγματα, μετά τον κύκλο της πανδημίας, δεν θα είναι καθόλου ίδια με την προηγούμενη περίοδο.

Η πανδημία ταρακούνησε όντως τις δομές ενός ολόκληρου συστήματος. Κατά πρώτο λόγο, άνοιξε τον δρόμο για την αναθεώρηση της οικονομικής και πολιτικής σκέψης, μετά την αποτυχία του οικονομικού μοντέλου που εφαρμόστηκε τα τελευταία τριάντα πέντε χρόνια και προκάλεσε αλλεπάλληλες κρίσεις, λειτουργικές ανεπάρκειες του κράτους και μεγάλες κοινωνικές ανισότητες. Επόμενο είναι ότι θα επαναπροσδιοριστούν τα δημόσια συστήματα υγείας, περίθαλψης, παιδείας, κοινωνικής και πολιτικής προστασίας. Κατά δεύτερο λόγο, η πανδημία επιτάχυνε και εδραίωσε τις αλλαγές που είχαν αρχίσει να συντελούνται παγκοσμίως, χάρη στην εντυπωσιακή ανάπτυξη της τεχνολογίας από τη μία πλευρά και εξαιτίας της τρομακτικής επιδείνωσης του κλίματος από την άλλη. Αλλαγές που προβλεπόταν να ολοκληρωθούν σε πέντε και δέκα χρόνια, εκδηλώθηκαν μέσα σε έναν χρόνο. Από τις επενδύσεις στην ψηφιακή οικονομία, τους νέους τρόπους παραγωγής, τις καταναλωτικές συνήθειες, τις νέες μεθόδους εργασίας, τα μέσα διασκέδασης, έως τις επιλογές διαβίωσης μακριά από τα θηριώδη αστικά κέντρα, τις ανακατασκευές κατοικιών και κτιρίων με περιβαλλοντικά κριτήρια ή την ηλεκτροκίνηση στις μεταφορές κ.ο.κ.

Το πιθανότερο είναι ότι έπειτα από δύο ή τρία χρόνια θα αποκατασταθεί η τουριστική κίνηση, με κάθε μεταφορικό μέσο, ειδικότερα όσον αφορά τις νεότερες γενιές. Αλλά δεν πρόκειται να αναστραφεί για παράδειγμα η τάση για τηλεργασία. Αντιθέτως θα αυξάνεται, κατά τη γενική εκτίμηση των αναλυτών. Η δομή της εργασίας θα αλλάξει δραματικά, σύμφωνα με αυτούς που παρακολουθούν τα επιχειρηματικά μοντέλα. Αυτό σημαίνει λιγότερα κτίρια γραφείων, μικρότεροι χώροι, χαμηλότερα κόστη, άρα και πτώση της ζήτησης και των αξιών των επαγγελματικών κτιρίων. Μάλλον σημαίνει επίσης και λιγότερα ή μικρότερα κέντρα λιανικών πωλήσεων, καθώς οι καταναλωτικές συνήθειες μεταβάλλονται γρήγορα και ένα σημαντικό μέρος του εμπορίου θα πραγματοποιείται μέσω του Διαδικτύου, όπως φαίνεται, για εξοικονόμηση χρημάτων και χρόνου. Μετατοπίσεις θα έχουμε αναμφισβήτητα και στην αγορά των κατοικιών, με τάση από το κέντρο προς τα προάστια, σε ένα καλύτερο φυσικό περιβάλλον για την υγεία και τα παιδιά. Πολλοί εξάλλου θα είναι αυτοί που θα εργάζονται από το σπίτι, οι αποστάσεις συνεπώς από τα γραφεία των επιχειρήσεων δεν θα παίζουν κανέναν ρόλο. Τα data centers, άλλωστε, αλλάζουν και τη ζήτηση για το εργατικό δυναμικό. Ακόμη και ένα μέρος της ψυχαγωγίας, για να αναφερθούμε σε ένα πιο ακραίο παράδειγμα αυτής της ανατροπής, μεταφέρεται στην οθόνη του σπιτιού μας. Από τον κινηματογράφο ή το θέατρο, μέχρι τις μουσικές σκηνές!