Τι ξέρουμε {LF}και τι… δεν ξέρουμε για {LF}το πειραματικό εμβόλιο

Οι εταιρείες Pfizer και BioNTech αναμένεται να υποβάλουν αίτημα για επείγουσα αδειοδότηση του εμβολίου στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) μετά την τρίτη εβδομάδα του Νοεμβρίου, φέρνοντας την παγκόσμια κοινότητα πιο κοντά στο τέλος της πανδημίας.

Ομως, τι γνωρίζουμε αλλά και τι δεν γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για το πειραματικό αυτό εμβόλιο που φαίνεται ότι θα τερματίσει πρώτο στον αγώνα ταχύτητας και αντοχής που επιδίδεται τους τελευταίους δέκα και πλέον μήνες η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα;

Πώς μεταφράζονται τα ενθαρρυντικά δεδομένα;

Η Pfizer ανακοίνωσε τα πρώτα αποτελέσματα ανάλυσης που αφορούν σε 94 συμμετέχοντες στην κλινική δοκιμή, οι οποίοι επιβεβαιωμένα εκτέθηκαν στον πανδημικό ιό. Η αποτελεσματικότητα της τάξης του 90% δείχνει ότι εάν εμβολιαστούν 100 άνθρωποι, οι 90 δεν θα μολυνθούν. Ομως, για το τελικό πόρισμα θα πρέπει να συλλεχθούν δεδομένα από 164 επιβεβαιωμένες περιπτώσεις.

Θα «λειτουργεί» το εμβόλιο στους ηλικιωμένους;

Τα πρόσφατα ελπιδοφόρα αποτελέσματα δεν δίνουν στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα του εμβολίου στους ηλικιωμένους, οι οποίοι αποτελούν και την πλέον ευάλωτη ομάδα. Στις  κλινικές έρευνες των εταιρειών Pfizer και BioNTech, όπου έχουν λάβει μέρος τουλάχιστον 43.500 άνθρωποι, συμπεριλαμβάνονται εθελοντές 65 ετών και άνω, συνεπώς αναμένεται στο (άμεσο) μέλλον να έρθουν στο φως της δημοσιότητας τα κρίσιμα αυτά δεδομένα. Οι πρώτες κλινικές μελέτες είχαν δείξει ότι οι ηλικιωμένοι εκδηλώνουν ασθενέστερη ανοσοαπόκριση στα εμβόλια. Ομως, τα ισχυρά προκαταρκτικά αποτελέσματα του πειραματικού εμβολίου αφήνουν περιθώριο για ελπίδες.

Τι ισχύει για τα παιδιά;

Ενα ακόμη αναπάντητο ερώτημα είναι εάν το εμβόλιο παρέχει προστασία στα παιδιά. Στα πρώτα στάδια των κλινικών μελετών το πρωτόκολλο όριζε ότι οι συμμετέχοντες θα είναι ενήλικες – δηλαδή, 18 ετών και άνω. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, όμως, άρχισαν σταδιακά να εξετάζουν το πειραματικό εμβόλιο και σε εφήβους (16 ετών). Επιπλέον και μόλις τον περασμένο μήνα, ξεκίνησε μια παράλληλη μελέτη σε παιδιά 12 ετών και άνω (σημειωτέον πρόκειται για την πρώτη δοκιμή στις ΗΠΑ που αφορά σε τόσες μικρές ηλικίες) ενώ αναμένεται σε δεύτερο χρόνο οι δοκιμές να συνεχιστούν και σε μικρότερα παιδιά.

Τι δεν γνωρίζουμε για το πειραματικό εμβόλιο;

«Υπάρχουν ακόμη πολλά αναπάντητα ερωτήματα» τονίζει στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό «Science» ο καθηγητής Jesse Goodman του Πανεπιστημίου Τζορτζτάουν της Ουάσιγκτον – πρώην επικεφαλής επιστήμονας και υπεύθυνος του τμήματος εμβολίων της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ. Μεταξύ άλλων αναφέρει, ότι δεν έχει γίνει γνωστό πόσο διαρκεί η ανοσία, εάν το πειραματικό εμβόλιο μπορεί να αποτρέψει σοβαρή νόσηση σε ασθενείς με λοίμωξη Covid-19 αλλά ούτε εάν βάζει φρένο στη μεταδοτικότητα του ιού.

Οταν ξεκινήσουν οι εμβολιασμοί, οι μάσκες θα φύγουν από τη ζωή μας;

Ο Δρ. Αντονι Φάουτσι, διευθυντήςτου Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων των ΗΠΑ και μέλος της Ειδική Ομάδας του Λευκού Οίκου για τον κορωνοϊό, επισημαίνει ότι η πανδημία δεν μπορεί να «σβήσει» με έναν μαγικό διακόπτη. Συνεπώς, ακόμη και όταν ξεκινήσουν οι εμβολιασμοί οι άνθρωποι θα πρέπει να συνεχίσουν να τηρούν τα μέτρα ατομικής προστασίας (μάσκες, τήρηση αποστάσεων κ.ο.κ.) έως ότου δημιουργηθεί η «ανοσία της αγέλης».

Πότε και πώς θα εμβολιαστούν οι Ελληνες;

Σήμερα αναμένεται να κυρωθεί η συμφωνία της ΕΕ με την Pfizer, συνεπώς η χώρα μας θα λάβει τις δόσεις που τις αναλογούν υπό την «ομπρέλα» της εν λόγω συμφωνίας. Επιπλέον και σύμφωνα με το σχέδιο του υπουργείου Υγείας, οι πολίτες θα εμβολιάζονται (κατά σειρά προτεραιότητας)  σε ειδικά κέντρα. Συνεπώς, οι εμβολιασμοί δεν θα πραγματοποιούνται στο φαρμακείο, όπως συμβαίνει για παράδειγμα με το εμβόλιο της γρίπης.

Πόσο θα κοστίζει;

Τον περασμένο Ιούλιο, η Pfizer είχε συμφωνήσει με τις ΗΠΑ προμήθεια 100 εκατομμυρίων δόσεων σε τιμή 39 δολαρίων για ανοσοποίηση δύο δόσεων, ή 19,5 δολάρια ανά δόση, με την επιλογή να πουλήσει άλλες 500 εκατομμύρια δόσεις υπό όρους που θα αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης ξεχωριστά. Οι οικονομικοί όροι για τη συμφωνία με την ΕΕ (300 εκατ. δόσεις) δεν έχουν γνωστοποιηθεί. Στόχος είναι να παραχθούν 1,3 εκατ. δόσεις εντός του 2021.

Γιατί είναι δύσκολη η διανομή και η συντήρηση του συγκεκριμένου εμβολίου;

Το γεγονός ότι χρειάζονται δύο δόσεις εμβολίου πολλαπλασιάζει τις ανάγκες παραγωγής. Επιπλέον, υπάρχουν τεχνικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Ειδικότερα, και δεδομένου ότι το εμβόλιο χρησιμοποιεί τεχνολογία αγγελιαφόρου RNA, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η διατήρησή του σε χαμηλές θερμοκρασίες  (μείον 70 βαθμούς Κελσίου) ώστε να μην αλλοιωθεί η σύστασή του.