H επικίνδυνη μεσοβασιλεία

Οι προεδρικές μεταβατικές περίοδοι δεν είναι ποτέ εύκολες, ιδιαίτερα όταν αφορούν έναν εν ενεργεία πρόεδρο που έχει ηττηθεί στις κάλπες. Ομως αυτή τη φορά η μετάβαση γίνεται εν μέσω μιας, άνευ προηγουμένου, κρίσης. Ο εν ενεργεία αρνείται να αποδεχθεί το αποτέλεσμα ως απόρριψη της πολιτικής του και τρέφει έντονη αντιπάθεια για τον νεοεκλεγέντα.

Το 1932, η μετάβαση από τον Χέρμπερτ Χούβερ στον Φραγκλίνο Ρούζβελτ σημειώθηκε εν μέσω βαθιάς οικονομικής ύφεσης και τραπεζικής κρίσης. Ο απερχόμενος Χούβερ αντιπαθούσε τον διάδοχό του και του επετίθετο φραστικά συχνά, ενώ θεωρούσε ότι οι προοδευτικές του ιδέες θα έβαζαν τη χώρα σε «πορεία προς τη Μόσχα».

Τότε, αυτή η «μεσοβασιλεία» διήρκεσε τέσσερις μήνες, κατά τους οποίους ο πρόεδρος και το Κογκρέσο δεν πήραν κανένα μέτρο για να αντιμετωπιστεί η κρίση. Ο πανικός διαδόθηκε, αναγκάζοντας τους κυβερνήτες των πολιτειών να κλείσουν τα τραπεζικά συστήματα. Οταν ορκίστηκε ο FDR τον Μάρτιο του 1933, η οικονομία και το τραπεζικό σύστημα ήταν απολύτως στάσιμα.

Ο Χούβερ έβλεπε την κρίση, όμως έκανε τα πάντα για να δυσκολέψει τον διάδοχό του. Με τον ίδιο τρόπο βλέπουμε ότι ο Τραμπ θα κάνει τα πάντα για να δυσκολέψει τον Μπάιντεν. Ηδη οι δικαστές που έχει ορίσει θα αποτελέσουν εμπόδιο για την προσπάθεια του νέου προέδρου να ασκήσει πολιτική μέσω προεδρικών διαταγμάτων και ρυθμιστικών εγκυκλίων. Οι προσπάθειες για προώθηση νομοθεσίας επικύρωσης υποψηφίων για κυβερνητικές θέσεις θα συναντήσουν εμπόδια από τον επικεφαλής της ρεπουμπλικανικής πλειοψηφίας στη Γερουσία Μιτς Μακόνελ.

Η μετάβαση από τον Χούβερ στον Ρούζβελτ έγινε σε μια επικίνδυνη στιγμή. Υπήρχαν πολλές πολιτικές κινητοποιήσεις. Περισσότεροι από 43.000 βετεράνοι του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου με τις οικογένειές τους είχαν μεταβεί στην Ουάσιγκτον στα μέσα του 1932, απαιτώντας χρήματα. Διαλύθηκαν βίαια από τον στρατό και την αστυνομία και υπήρξαν θύματα – κάτι που έπαιξε ρόλο στην ήττα του Χούβερ (και ίσως λειτούργησε ως προειδοποίηση για τον Τραμπ).

Υπήρξαν διαμαρτυρίες και εναντίον των κατασχέσεων που έγιναν σε όλη τη χώρα. Τα προβλήματα, η οικονομική δυσπραγία και η ανεργία διαμόρφωσαν το σκηνικό στο οποίο ο Τζουζέπε Ζανγκάρα, ένας άνεργος οικοδόμος με σωματικά και πνευματικά προβλήματα και ακραίες αντισυστημικές απόψεις, αποπειράθηκε να δολοφονήσει τον Ρούζβελτ, 17 ημέρες πριν από την ορκωμοσία του.

Εδώ υπάρχουν δύο μαθήματα. Ο νεοεκλεγείς πρόεδρος και οι συνεργάτες του χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί για την προσωπική τους ασφάλεια, με δεδομένο το εκρηκτικό πολιτικό κλίμα και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες του Τραμπ να αναζωπυρώσει τις φλόγες. Ο Μπάιντεν τώρα, όπως ο FDR τότε, πρέπει να επιμείνει στο μήνυμα της ελπίδας και της ενότητας ως αντίδοτο στον κορωνοϊό και τον πολιτικό διχασμό. Το 1933, ήταν ο «ίδιος ο φόβος» εκείνο που έπρεπε να ξεπεράσουν οι Αμερικανοί. Σήμερα, όταν αυτό που χρειάζεται να ξεπεράσουν είναι ο φόβος του ενός για τον άλλο, η διαβεβαίωση του Μπάιντεν πως δεν υπάρχουν «κόκκινες ή μπλε πολιτείες, αλλά μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες» είναι μια καλή αρχή.

Ο Μπάρι Αϊχενγκριν είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας και πρώην σύμβουλος στο ΔΝΤ