Οι ΗΠΑ πρέπει να αποδεχτούν την άνοδο της Κίνας

Οι εκλογές τείνουν να φέρνουν στο προσκήνιο διαφορές. Αυτό ισχύει σίγουρα και για τις πρόσφατες προεδρικές εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών. Μεταξύ των πιο έντονα αμφισβητούμενων εκλογών στην ιστορία της χώρας, το αποτέλεσμα θα έχει βαθιές επιπτώσεις σε πολλές πτυχές της πολιτικής των ΗΠΑ. Ωστόσο, υπάρχει ένα ζήτημα στο οποίο αμφότερα τα μέρη φαίνεται να συμφωνούν: η ανάγκη να «μπει φρένο» στην Κίνα.

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ – και όλο και περισσότερο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή – πιστεύει τώρα σε μεγάλο βαθμό ότι η Κίνα έχει εξασφαλίσει τα οικονομικά και τεχνολογικά της κέρδη άδικα, χάρη στην ευρεία επιρροή της κυβέρνησής της στην οικονομία. Οσοι χαράσσουν γεωπολιτική στρατηγική συχνά ενισχύουν αυτή την άποψη, φανταζόμενοι ότι μια κυβέρνηση μπορεί να επιτύχει τεχνολογική υπεροχή επενδύοντας στους σύγχρονους τομείς. Αλλά μια πιο εμπεριστατωμένη ανάλυση δείχνει ότι αυτό είναι παραπλανητικό, στην καλύτερη περίπτωση. Τα πιο «επιτυχημένα» μεγάλα σχέδια οικονομικής ανάπτυξης συνήθως εστιάζουν σε μεγάλο βαθμό σε στόχους που, δεδομένης της θεμελιώδους σημασίας της οικονομίας, θα επιτευχθούν ούτως ή άλλως. Η αναγνώριση κρατικής παρέμβασης όταν επιτυγχάνονται αυτοί οι στόχοι είναι άσκοπη.

Ο πραγματικός μοχλός της επιτυχίας της Κίνας, ωστόσο, είναι το υψηλό ποσοστό αποταμίευσης – σχεδόν το 40% του ΑΕΠ, ή περισσότερο από το διπλάσιο του ποσοστού στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Αυτό δίνει στην Κίνα τεράστιους πόρους για επενδύσεις. Η χώρα έχει πραγματοποιήσει τεράστιες επενδύσεις για τη βελτίωση τόσο της ποσότητας όσο και της ποιότητας της εκπαίδευσης. Το Πρόγραμμα Διεθνούς Αξιολόγησης Φοιτητών του ΟΟΣΑ δείχνει ότι οι κινέζοι μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης είναι πολύ καλύτεροι στην επίλυση προβλημάτων από τους αμερικανούς ή ευρωπαίους συμμαθητές τους. Επιπλέον, η τριτοβάθμια εκπαίδευση – το πραγματικό κλειδί για την τεχνολογική ηγεσία – είχε πολύ μεγάλη ανάπτυξη στην Κίνα τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Η Κίνα παράγει πλέον διπλάσιους μηχανικούς από τις ΗΠΑ. Ομοίως, έχει ξεπεράσει την Ευρωπαϊκή Ενωση στις δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη. Οι ΗΠΑ στοιχειώνονται από το φάντασμα μιας τεχνολογικά κυρίαρχης Κίνας και θέλουν να διασφαλίσουν ότι αυτό δεν θα γίνει ποτέ.

Το συμπέρασμα είναι σαφές: Η επόμενη αμερικανική κυβέρνηση πρέπει να αποδεχτεί τη συνεχιζόμενη οικονομική και τεχνολογική άνοδο της Κίνας. Μπορεί να μην αρέσει η ιδέα της Κίνας που ξεπερνά τις ΗΠΑ – ένα ορόσημο που πιθανότατα θα επιτευχθεί μέσα στην επόμενη δεκαετία. Ομως, περαιτέρω προσπάθειες για αποτροπή αυτού του αποτελέσματος δεν θα ήταν μόνο μάταιες, αλλά και πολύ δαπανηρές.

Ο Ντάνιελ Γκρος είναι διευθυντής του Centre for European Policy Studies