Ο μύθος της Σύγχρονης Νομισματικής Θεωρίας

Πολλοί τώρα διακηρύσσουν ότι η πανδημία COVID-19 έχει αποδείξει ότι η Σύγχρονη Νομισματική Θεωρία (MMT) είναι ο μόνος δρόμος για τις κυβερνήσεις. Ωστόσο, πίσω από τον κομψό τίτλο και τις βέβαιες δηλώσεις πολιτικής βρίσκεται ένα μήνυμα που είναι τόσο απλό όσο είναι επικίνδυνο, ιδίως τώρα που οι κυβερνήσεις σε όλον τον κόσμο ξοδεύουν ελεύθερα για να διατηρήσουν τις οικονομίες τους σε λειτουργία κατά τη διάρκεια της πανδημίας.

Σύμφωνα με την MMT, οι κυβερνήσεις μπορούν να ξοδέψουν όσο θέλουν σε ό,τι θέλουν έως ότου επιτευχθεί πλήρης απασχόληση, και χωρίς να χρειάζεται να ανησυχούν ποτέ για τη χρηματοδότηση, διότι η κεντρική τράπεζα θα παρέχει («τυπώνει») τα χρήματα απλώς παρέχοντας ρευστό χωρίς κόστος στην κυβέρνηση. Το κατά πόσον αυτή η συμβολή στην οικονομική σκέψη αξίζει να ονομαστεί νέα «θεωρία» είναι συζητήσιμη.

Οσο υψηλότερος είναι ο βαθμός ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας τόσο χαμηλότερο είναι το ποσοστό πληθωρισμού μιας χώρας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο όλες οι κορυφαίες οικονομίες θεώρησαν κατάλληλο να θεσμοθετήσουν την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών κυρίως τη δεκαετία του 1990.

Ωστόσο η MMT θα ανακαλούσε τον έλεγχο της κεντρικής τράπεζας στο να τυπώνει χρήμα και θα έδινε την εξουσία στα χέρια της κυβέρνησης. Οπως δείχνει η Ιστορία, σε περιόδους έκτακτης ανάγκης οι κανόνες αναστέλλονται. Η MMT είναι μια προσέγγιση που θα δημιουργούσε τέτοιο χάος. Στο σημερινό περιβάλλον σχεδόν μηδενικών ή ακόμα και αρνητικών επιτοκίων και μαζικών αγορών κρατικών τίτλων από την κεντρική τράπεζα, παρατηρούμε μια κίνηση προς την κατεύθυνση της νέας αυτής θεωρίας. Εάν οι κυβερνήσεις μπορούν να βασίζονται στις κεντρικές τους τράπεζες για να αγοράσουν απεριόριστα ποσά κρατικών τίτλων για να αποτρέψουν την άνοδο των επιτοκίων, έχουν ήδη καταργήσει τον έλεγχο του τυπώματος χρημάτων από την κεντρική τράπεζα. Κατ’ αρχήν, μια ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα έχει τη δύναμη να τερματίσει αυτή τη διαδικασία ανά πάσα στιγμή, μειώνοντας ή ακόμα και σταματώντας τις αγορές κρατικών τίτλων. Ωστόσο θα υπήρχε σημαντική πολιτική πίεση που αντισταθμίζει μια τέτοια κίνηση. Μόλις μια κεντρική τράπεζα εκ των πραγμάτων καταλήξει στη θέση που επιδιώκουν οι υποστηρικτές της MMT, η ικανότητά της να ανακτήσει τον έλεγχο αμφισβητείται.

Ο Οτμαρ Ισινγκ είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος και μέλος του συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και πρόεδρος του Center for Financial Studies στο Goethe University