Η τρομοκρατία και το Instagram

Η επίθεση στη Βιέννη, μετά από αυτές στη Γαλλία τις τελευταίες εβδομάδες, επιβεβαιώνει πως η Ευρώπη βιώνει ξανά και έντονα την απειλή από την ισλαμιστική τρομοκρατία. Η επίθεση έρχεται σε μια περίοδο που η στοχοποίηση της Δύσης, κυρίως της Γαλλίας και του προέδρου Μακρόν, είναι καθημερινή, ενώ ακόμα και η Αλ Κάιντα απειλεί ευθέως και καλεί σε επιθέσεις. Παλαιότερα, το German Marshall Fund είχε χαρακτηρίσει την ισλαμιστική τρομοκρατία ως Λερναία Υδρα. Οπως και με το μυθικό τέρας, έτσι και στα ισλαμιστικά εξτρεμιστικά δίκτυα και ομάδες κόβεις το ένα κεφάλι και ξεπροβάλλουν δύο. Εχουμε συνηθίσει αυτή την παρομοίωση να τη χρησιμοποιούμε όταν αναφερόμαστε στις τρομοκρατικές οργανώσεις, μια, και με χαρακτηριστικότερη περίπτωση την Αλ Κάιντα, αυτές είχαν πολλά παρακλάδια σε διαφορετικές κιόλας χώρες.

Μετά την εμφάνιση και την εντατική δραστηριοποίηση της ISIS τα πράγματα έγιναν χειρότερα. Οι ριζοσπαστικοποιημένοι είναι εμφανώς περισσότεροι και όλη η διαδικασία κινείται γύρω από το Διαδίκτυο. Μία ματιά στις επιθέσεις αρκεί για να διαπιστώσει κάποιος πως η ISIS έχει έμμεσα προκαλέσει μεγαλύτερες απώλειες και από τις επιθέσεις που έχει η ίδια οργανώσει σε χώρες της ΕΕ. Οι λεγόμενοι «συμπαθούντες», αλλά και τρομοκράτες που δεν έχουν καμία διασύνδεση με πυρήνα της ISIS αλλά εμπνέονται από αυτήν, έχουν προκαλέσει τρόμο στην Ευρώπη. Ο ένας από τους επιβεβαιωμένους δράστες της επίθεσης στη Βιέννη, καθώς εξελίσσονται ακόμη οι επιχειρήσεις της Αστυνομίας, ανήκει στην κατηγορία των «συμπαθούντων». Οι πληροφορίες που έχουν φτάσει στη δημοσιότητα αντικατοπτρίζουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Αρχές Ασφαλείας για την αντιμετώπιση της ριζοσπαστικοποίησης, αλλά και τις τάσεις-σταθερές της επικινδυνότητας από αυτή.

Μετανάστης δεύτερης γενιάς, με καταγωγή από χώρα των Δυτικών Βαλκανίων, ο οποίος είχε συλληφθεί παλαιότερα γιατί είχε αποπειραθεί να ταξιδέψει στη Συρία για να ενταχθεί σε τρομοκρατική οργάνωση. Κρίση λοιπόν ταυτότητας, αλλά και μια καταγωγή από μια περιοχή όπου υπάρχει σημαντικό ζήτημα με τον ισλαμιστικό εξτρεμισμό, τα Δυτικά Βαλκάνια, από τις χώρες των οποίων είχαν ενταχθεί σε τρομοκρατικές οργανώσεις περίπου 900 άτομα. Είναι λογικό το ενδιαφέρον να είχε εστιαστεί σε αυτούς που ταξίδεψαν και έχουν επιστρέψει πίσω στην Ευρώπη. Ωστόσο, σημαντική είναι η απειλή και από ανθρώπους, όπως ο δράστης, που δεν κατάφεραν να ταξιδέψουν και παρέμειναν στις χώρες τους. Ενας νέος άνθρωπος που έχει αποπειραθεί να ταξιδέψει σε μια άγνωστη χώρα της Μέσης Ανατολής για να συμμετάσχει σε τρομοκρατικές ενέργειες, καταλαβαίνουμε πως βρίσκεται σε πολύ προχωρημένο στάδιο ριζοσπαστικοποίησης.

Εξίσου σημαντική παράμετρος ήταν και η δραστηριοποίησή του στο Διαδίκτυο και κυρίως στο Instagram. Φωτογραφίες με όπλα, αναρτήσεις στις οποίες δήλωνε την πίστη και την υποστήριξή του στην ISIS, αναδεικνύουν έναν άνθρωπο που βρισκόταν σε ένα μονοπάτι που μόνο στη βία μπορούσε να οδηγήσει. Ακόμα και η αποστολή βίντεο από επιθέσεις στο «Charlie Hebdo» σε επαφές του στο Διαδίκτυο μας δίνει μια ιδέα για την αφορμή που τον οδήγησε στο να κάνει την επίθεση τώρα.

Το Διαδίκτυο είναι ίσως το σημαντικότερο αλλά και το δυσκολότερο πεδίο στη μάχη κατά της ισλαμιστικής τρομοκρατίας. Ριζοσπαστικοποίηση, στρατολόγηση, διασύνδεση, προετοιμασία επιθέσεων, αλλά μια αίσθηση του «ανήκειν» σε ένα παγκόσμιο εξτρεμιστικό κίνημα. Η έξαρση του εξτρεμισμού, ο μισαλλόδοξος λόγος και η στοχοποίηση, μέσα από το Διαδίκτυο βρίσκει πλέον ένα ευρύ ακροατήριο. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης χρησιμοποίησαν οι φανατικοί για να στοχοποιήσουν τον Πατί, δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Το Διαδίκτυο λοιπόν είναι ίσως το σημαντικότερο πεδίο για την πρόληψη και την αποτροπή επιθέσεων από τρομοκράτες, όπως αυτός στη Βιέννη.

Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος είναι δρ Ευρωπαϊκής Ασφάλειας και Νέων Απειλών, επιστημονικός συνεργάτης στο Ελληνικό Ιδρυμα Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)