Μια Αμερική που δεν γυρίζει την πλάτη στον κόσμο

Εάν εκλεγεί, ο Τζο Μπάιντεν θα συναντήσει από τη θέση του προέδρου πολλούς ηγέτες που είχε γνωρίσει ως αντιπρόεδρος των ΗΠΑ. Θα βρει στο Βερολίνο την Ανγκελα Μέρκελ και στην Οτάβα τον Τζάστιν Τριντό. Αλλά και τον Ταγίπ Ερντογάν στην Αγκυρα, τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα, τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο. Ποια είναι όμως η εκδοχή του υποψήφιου των Δημοκρατικών για τον κόσμο και τις διεθνείς σχέσεις; Πόσο θα αλλάξουν οι Ηνωμένες Πολιτείες σε σχέση με εκείνες του Ντόναλντ Τραμπ;

Ο Τζο Μπάιντεν ήταν μόλις τριάντα ετών όταν εξελέγη γερουσιαστής. Στα χρόνια που ακολούθησαν θα αναλάμβανε την προεδρία Εξωτερικών Υποθέσεων του Κογκρέσου, θέση που τον εφοδίασε με την απαραίτητη διπλωματική εμπειρία για να καθίσει σήμερα στο Οβάλ Γραφείο. Οπως σημειώνει η Μοντ, εκ πρώτης όψεως ο Μπάιντεν έχει όλα τα χαρακτηριστικά του διεθνιστή δημοκράτη. Το 2002 ψήφισε υπέρ της αμερικανικής επέμβασης στο Ιράκ, ενώ μια δεκαετία νωρίτερα είχε ταχθεί υπέρ των νατοϊκών βομβαρδισμών στη Σερβία. Το διεθνές προφίλ του ωστόσο συμπληρώνουν η διαφωνία του με την πρώτη επέμβαση των ΗΠΑ στον Κόλπο, το 1991, ενώ και το 2002 άλλαξε στάση προκρίνοντας τη λύση του ομόσπονδου κράτους για το Ιράκ. Στο ίδιο πνεύμα, δεν στήριξε την επέμβαση στη Λιβύη, με την οποία ανατράπηκε ο Μουαμάρ Καντάφι, φοβούμενος πως η χώρα θα έχει την τύχη του Ιράκ.

Αυτό δεν σημαίνει πως ο Μπάιντεν βλέπει τις ΗΠΑ χωρίς τον παρεμβατικό τους ρόλο. Ο υποψήφιος των Δημοκρατικών πιστεύει πως μέρος της αταξίας του κόσμου οφείλεται στο γεγονός πως οι ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ απεκδύθηκαν αυτόν τον ρόλο, ο οποίος βασιζόταν στη στρατιωτική τους ισχύ, την οικονομική τους δύναμη και τη δυνατότητα επιρροής που είχαν, δηλαδή στη λεγόμενη soft power. Τον περασμένο Μάρτιο, το περιοδικό Φόρεϊν Αφέρς είχε φιλοξενήσει σχετικά ένα μακροσκελές κείμενο του Μπάιντεν: «Τα τελευταία εβδομήντα χρόνια», σημείωνε, «οι Ηνωμένες Πολιτείες, είτε υπό την ηγεσία δημοκρατικών είτε ρεπουμπλικανών προέδρων, έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στη θέσπιση των κανόνων, την υλοποίηση των συμφωνιών και την ενίσχυση των θεσμών που καθοδηγούν τις σχέσεις ανάμεσα στα έθνη». Ολα αυτά, σύμφωνα με τον Τζο Μπάιντεν, έως την έλευση του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. «Εάν συνεχίσουμε να αρνούμαστε αυτήν την ευθύνη, είτε θα πάρει κάποιος άλλος τη θέση μας χωρίς όμως να προωθήσει τα συμφέροντά μας και τις αξίες μας, είτε δεν θα την πάρει κανένας και θα επικρατήσει το χάος» ανέφερε ακόμη. Η δική του Αμερική, διαβεβαίωνε, δεν θα γυρίσει τις πλάτες στους συμμάχους της. Και θα επιστρέψει στην παγκόσμια σκηνή.

Πώς θα επιστρέψει όμως; Μια από τις υποσχέσεις του Τζο Μπάιντεν είναι η διοργάνωση στην Ουάσιγκτον μιας «παγκόσμιας συνόδου κορυφής για τη δημοκρατία». Σε αυτή θα συμμετέχουν τα έθνη που αντιστέκονται στις μη φιλελεύθερες εκδοχές της δημοκρατίας ή στις αυταρχικές αποκλίσεις. Μια τέτοια διάσκεψη ασφαλώς δεν αρκεί, ενώ είναι πολλά και τα μέτωπα στο εσωτερικό των ΗΠΑ που δείχνουν πως η άλλοτε υπερδύναμη είναι από πολλές απόψεις αδύναμη. «Οι κρίσεις είναι εδώ και είναι πολλές και ιστορικές. Η επιδημία, η οικονομία, η πολιτική πόλωση, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς είναι πιθανό να απορροφήσουν πολλή από την ενέργεια του νέου προέδρου» εξηγεί στη Μοντ ο αναλυτής Ααρόν Ντέιβιντ Μίλερ.

Αν πάντως θα μπορούσε να συνοψιστεί σε μία φράση η πολιτική του Τζο Μπάιντεν, ή μάλλον σε ένα σύνθημα, αυτό θα ήταν «Με την Αμερική» και θα έπαιρνε τη θέση του «Η Αμερική πρώτα», το οποίο ήταν η σημαία του Ντόναλντ Τραμπ. Το κλειδί, σύμφωνα με τον Μπάιντεν, βρίσκεται στην ικανότητα της Ουάσιγκτον να συνασπίσει τους συμμάχους της. Να τους πείσει, με άλλα λόγια, πως μπορεί να ηγηθεί του κόσμου και πάλι.