Η συλλογική «αμνησία» {LF}και το δίκοπο μαχαίρι {LF}των μέτρων

Ο νέος στόχος των ευρωπαίων ηγετών είναι μάλλον δύσκολος. Στο δεύτερο κύμα του κορωνοϊού που χτυπά τις χώρες της Ενωσης οφείλουν – πάντα με τη βοήθεια των ειδικών – να βρουν τα υγειονομικά μέτρα που θα τετραγωνίσουν τον κύκλο της οικονομίας. Τους περιορισμούς, δηλαδή, που δεν θα είναι λοκντάουν – αφού μοιράζονται όλοι την πεποίθηση πως καμία ευρωπαϊκή οικονομία δεν θα αντέξει μια ακόμη ολοκληρωτική καραντίνα -, αλλά θα έχουν την επίδραση ενός λοκντάουν στην πανδημία.

Στα πλαίσια της συγκεκριμένης προσπάθειας πραγματοποιήθηκε η τηλεδιάσκεψη Κορυφής της Πέμπτης, η οποία ήταν η πρώτη μιας σειράς τακτικών επαφών που οι 27 έχουν συμφωνήσει να πραγματοποιούν προκειμένου να συντονίζουν τις κινήσεις τους για την αναχαίτιση της COVID-19, ενώ η Κομισιόν ανακοίνωσε την Τετάρτη νέα κοινά ευρωπαϊκά μέτρα αντιμετώπισης του ιού – με την  πρόεδρό της να καλεί τα κράτη- μέλη να δράσουν με πιο «συντονισμένο τρόπο».

Πέρα από αυτά όμως, σύμφωνα με υψηλόβαθμες κοινοτικές πηγές, στο τραπέζι των συζητήσεων έχουν πέσει εδώ και λίγο καιρό μια σειρά από δραστικά μέτρα. Με επικρατέστερο αυτών την απαγόρευση κυκλοφορίας τα Σαββατοκύριακα – ή αν προτιμάτε ένα καθολικό λοκντάουν κάθε Σαββατοκύριακο. Το συγκεκριμένο σενάριο εξετάζεται στις Βρυξέλλες ως ένα γρήγορο και αποτελεσματικό μέσο περιορισμού της διάδοσης του κορωνοϊού που δεν θα επηρεάσει ωστόσο τις αναγκαίες οικονομικές δραστηριότητες. Η λογική του είναι απλή: το Σάββατο και την Κυριακή, όταν οι πολίτες χαλαρώνουν και κοινωνικοποιούνται περισσότερο, αυξάνονται κι οι πιθανότητες μετάδοσης. Οι επιστήμονες, άλλωστε, επαναλαμβάνουν μονότονα τη σχέση της λεγόμενης κινητικότητας με τη διασπορά του ιού.

Μια άλλη σκέψη που υπάρχει μεταξύ ευρωπαίων αξιωματούχων είναι η μείωση των δρομολογίων τρένων και λεωφορείων στις ευρωπαϊκές πόλεις μετά τις 6 με 7 το απόγευμα ώστε να περιοριστούν οι μετακινήσεις που δεν γίνονται για λόγους εργασίας.

Κι αν ιδέες σαν τις παραπάνω ακούγονται σενάρια επιστημονικής φαντασίας – γιατί μιλάμε για πανευρωπαϊκή εφαρμογή τους -, οι λοιμωξιολόγοι σε κάθε χώρα εισηγούνται επίμονα την επιβολή αυστηρότερων περιορισμών πολύ πριν τα κρούσματα αρχίσουν να παρουσιάζουν κάθε μέρα κι ένα νέο αρνητικό – κατά το δημοσιογραφικό κλισέ – ρεκόρ. Προειδοποιούν από τα τέλη του καλοκαιριού για την ακρίβεια για τις αυξητικές τάσεις εξάπλωσης της COVID-19. Οπότε η μια μετά την άλλη οι χώρες της ΕΕ ανακοινώνουν σκληρότερα υγειονομικά πρωτόκολλα – έστω και με καθυστέρηση, όπως υπογραμμίζουν επιδημιολόγοι στις κατ’ ιδίαν κουβέντες τους.

Η αναποφασιστικότητα των κυβερνώντων ως προς τη γρήγορη λήψη νέων μέτρων ίσως έχει παίξει κάποιο ρόλο στην επιθετική αύξηση των κρουσμάτων ανά την Ευρώπη. Αυτό τουλάχιστον φαίνεται να πιστεύουν αρκετοί επιστήμονες – παρότι αναγνωρίζουν τη δυσκολία του διλήμματος «δημόσια υγεία ή οικονομία» στο οποίο βρίσκονται οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που κουβαλούν την εμπειρία των οικονομικών επιπτώσεων του πρώτου λοκντάουν.

Στις περισσότερες χώρες οι επιστημονικές κοινότητες είχαν προειδοποιήσει ότι τα μοντέλα που χρησιμοποιούν για να προβλέψουν την εξέλιξη της COVID-19 έδειχναν αύξηση σε κάθε περίπτωση όταν ο καιρός θα κρύωνε και η κοινωνική ζωή θα επέστρεφε στους κλειστούς χώρους. Οπως το έθεσε στο Politico η καθηγήτρια επιδημιολογίας στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, Ντέμπι Μπόγκαρτ, όταν της ζήτησαν να σχολιάσει τη διαχείριση του δεύτερου κύματος της πανδημίας πανευρωπαϊκά – πριν ανακοινώσουν Μακρόν, Μέρκελ και Κόντε τα νέα πιο αυστηρά υγειονομικά μέτρα -, «βλέπουμε να συμβαίνουν ακριβώς τα ίδια πράγματα ξανά – σαν να υπάρχει μια συλλογική απώλεια μνήμης του τι συνέβη πριν από έξι μήνες». Ενα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της εν λόγω «απώλειας μνήμης» είναι το Βέλγιο, στο οποίο αν και παρατηρούνταν αύξηση των κρουσμάτων από τον Αύγουστο τα μπαρ έμειναν ανοιχτά μέχρις ότου να γεμίσουν τα κρεβάτια των νοσοκομείων.

Σε όλα τα κράτη-μέλη, πάντως, οι κυβερνήσεις κινδυνεύουν να κατηγορηθούν είτε για πατερναλισμό αν πάρουν τα μέτρα πολύ νωρίς, είτε για επικίνδυνη ολιγωρία αν τα επιβάλουν πολύ αργά. Επομένως, δεν είναι καλύτερα να σκεφτούν για τι από τα δυο προτιμούν να επικριθούν; Ο Μακρόν, ας πούμε, διάλεξε με τον πιο εμφατικό τρόπο.