Αχ, αυτή η «δικαστής»!

Πρόσφατα ζητήθηκε η γνώμη μου, ως «γλωσσανθρώπου», για το εξώφυλλο του πάντα πλούσιου σε ύλη περιοδικού «The Books’ Journal», του Ηλία Κανέλλη, και πιο συγκεκριμένα για τον τίτλο του μικρού αφιερώματος στη Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ. Να είναι «Η δικαστής Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ», ή μήπως κάπως αλλιώς; Η απάντησή μου ήταν πως, κατά τη γνώμη μου, όλα αυτά τα η δικαστής, η βουλευτής, η ευρωβουλευτής, η νομάρχης, η μηχανικός, η δικηγόρος, η μαέστρος, κ.λπ. μαρτυρούν τεράστια γλωσσική αμηχανία. Εν ολίγοις, η ιδιότυπη αυτή αναπηρία της γλώσσας μας ως προς τον σχηματισμό του θηλυκού αντιμετωπίζεται συνήθως με τη χρησιμοποίηση του αρσενικού και για τα δύο γένη.

Δεν είμαι από άλλον κόσμο, ούτε οπαδός της γλωσσικής εκκεντρικότητας και του γλωσσικού ακκισμού. Eχω πλήρη επίγνωση πως ο τίτλος «Η δικαστίνα Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ» θα ήταν ίσως πρόκληση με βάση τις γλωσσικές συνήθειες των αναγνωστών.

Από την άλλη, υπάρχει εδώ κάποιο θεματάκι. Η χρήση του αρσενικού απλώς κουκουλώνει το πρόβλημα. Προσωπικά, θεωρώ ότι διατυπώσεις του τύπου η βουλευτής, η νομάρχης, η δήμαρχος, η πρύτανης, η δικαστής, η δικηγόρος, η γιατρός αποπνέουν απλώς αμηχανία, αποτελούν εμβαλωματική «λύση» ελλείψει άλλης πιο πρόσφορης. Δεν έχω κάποια μαγική λύση να προτείνω. Γνωρίζω τις ενστάσεις που θα προβάλλονταν για τύπους όπως η γιατρίνα (που, στην επαρχία κυρίως, μπερδεύεται και με τη γυναίκα του γιατρού) και η γιάτρισσα (που παραπέμπει σε κομπογιαννιτισμό) ή η δικηγορίνα (βγαλμένο, λες, από ελληνική ταινία της δεκαετίας του 1960).

Ωστόσο, μέχρις ότου η γλώσσα, με την αστείρευτη ικανότητά της να εξελίσσεται, βρει κάποια λύση, μπορούμε ίσως, δειλά δειλά στην αρχή, να σταματήσουμε να λέμε «η βουλευτής» και να δοκιμάζουμε το «η βουλευτίνα», ή ακόμα και το «η βουλεύτρια», το οποίο, έστω και αν δεν είναι προφανώς ώριμες οι συνθήκες να καθιερωθεί, κακώς ωστόσο λοιδορείται όταν ακούγεται.

Erratum: έγραφα το προηγούμενο Σάββατο για το πώς λέξεις που εκφράζουν μερικά από τα πιο χθόνια ανθρώπινα συναισθήματα είναι τουρκικής προέλευσης (νταλκάς, σεβντάς, ντέρτι, κέφι, σεκλέτι, γινάτι, μαράζι, κ.ά.). Ο δαίμων του πληκτρολογίου έκανε το ντέρτι, ντέφι. Δεν λέω, τούρκικη προέλευση έχει και το ντέφι, αλλά δεν θα ‘λεγα και ότι εκφράζει «χθόνιο ανθρώπινο συναίσθημα».