«Εθνικιστές» εναντίον «πατριωτών»

Η περιπέτεια με τη Χρυσή Αυγή δεν δίδαξε τίποτα στο πολιτικό σύστημα – ούτε καν τους κινδύνους που μπορεί να προκύψουν όταν μετράμε τον πατριωτισμό του καθενός στον πάγκο του χασάπη. Η κριτική του ΣΥΡΙΖΑ για τις δηλώσεις περί κόκκινων γραμμών και το συριζαϊκό αίτημα για επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια, όπως παρουσιάστηκε μέσα από την ομιλία του Αλέξη Τσίπρα στη Βουλή, είναι στο πλαίσιο του πολιτικού fair play, ακόμα κι αν ηχεί παράξενα για τους πιο παραδοσιακούς αριστερούς. Η ανάσυρση των πιο σκληρών εποχών της ελληνικής πολιτικής ιστορίας για μια φτηνή μπηχτή στον αντίπαλο δεν είναι.

Οσο επικίνδυνη ήταν η ρητορική που ήθελε τον ΣΥΡΙΖΑ να πουλά τη Μακεδονία, που θεωρούσε όσους υπέγραφαν τη Συμφωνία των Πρεσπών «προδότες του έθνους» δίνοντας άλλοθι για τον προπηλακισμό τους, άλλο τόσο είναι ο διαχωρισμός ανάμεσα σε εθνικιστές και πατριώτες που έκανε την Κυριακή το βράδυ ο Αλέξης Τσίπρας. Οχι γιατί τέτοιος διαχωρισμός δεν υπάρχει (τεκμαίρεται, άλλωστε, και επιστημονικά) αλλά γιατί του έδωσε κομματικό πρόσημο: οι κακοί δεξιοί ήταν «διαχρονικά» οι εθνικιστές, οι καλοί αριστεροί «διαχρονικά» οι πατριώτες.

TO DNA TΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ. Η ΝΔ ιδρύθηκε το 1974 και ο ΣΥΡΙΖΑ το 2012. Η πρώτη δεν κουβαλάει στο ενεργητικό της καμία συνεργασία με ναζί κατακτητές, κανένα Κυπριακό. Παρομοίως, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κουβαλάει κονσερβοκούτια, ούτε όμως την ιστορία της Αριστεράς ως άλλοθι -παρότι ο Τσίπρας θέλησε για πρώτη φορά εδώ και πολλά χρόνια, με το σύνθημα «της Αριστεράς και της Προόδου», να θυμίσει την κληρονομιά του ΣΥΝ. Χρησιμοποίησε μια μονόπλευρη ανάγνωση της ιστορίας, στην οποία η Αριστερά κρατά για τον εαυτό της τον ρόλο του ήρωα. Το περίφημο ηθικό πλεονέκτημα, που όσοι έζησαν εκείνη την εποχή και τα απόνερα της ήττας στον Εμφύλιο δεν επικαλέστηκαν ποτέ.

Μια ανεπίκαιρη, επικίνδυνη συζήτηση που στην πραγματικότητα έχει τελειώσει από το 1983, στη σκιά μιας μεγάλης δημοκρατικής νίκης – η ΝΔ και ο ΣΥΡΙΖΑ τσακώνονταν για το φλερτ του αντιπάλου με τη Χρυσή Αυγή πριν ακόμα καθαρογραφεί η απόφαση. Από εκεί στην πραγματικότητα προκύπτει η νέα διχαστική τακτική που ακολουθήθηκε και μέσα στη Βουλή. Οταν πρόκειται για αυτό το θέμα, βέβαια, και οι δύο γεννήθηκαν χθες: και η ΝΔ, που επιλέγει να θυμάται τι συνέβη από το 2013 και μετά, και ο ΣΥΡΙΖΑ, που ξεχνά και τι προηγήθηκε και τι ακολούθησε σε επίπεδο πλατείας και Βουλής. Το δίκιο του ΣΥΡΙΖΑ για τον τρόπο που η ΕΛΑΣ έχασε τον χρυσαυγίτη Χρήστο Παππά χάθηκε όταν ο Τσίπρας άρχισε να λέει για τον «υπουργό της Δεξιάς» που μιλάει για εθνικισμό «στην παράταξη της Αριστεράς». Η οποία, στη σημερινή της μορφή και στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν, επέλεξε όχι μία, αλλά δύο φορές να συγκυβερνήσει με τους ΑΝΕΛ του Πάνου Καμμένου.

Ο εθνικισμός, ο όρος-ομπρέλα όπως χρησιμοποιείται στην Ελλάδα, δεν είναι ποτέ μόνο δεξιός: στη Σκωτία, στο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της περιοχής, αρκετοί εξ αυτών που ψήφισαν υπέρ του διαχωρισμού από το Ηνωμένο Βασίλειο αυτοπροσδιορίζονταν ως αριστεροί – οι Εργατικοί έχασαν ένα σημαντικό κομμάτι της επιρροής τους στην περιοχή επειδή ακριβώς διαφώνησαν με τον διαχωρισμό του Ηνωμένου Βασιλείου. Ενα είδος εθνικισμού είδαμε από αυτοπροσδιοριζόμενους αριστερούς και στην Ελλάδα την περίοδο της κρίσης, αποτυπώθηκε και στο δικό μας δημοψήφισμα.

«ΕΜΕΙΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΙ». Γιατί έγινε τελικά η πρόταση μομφής; Ο ΣΥΡΙΖΑ επέλεξε ξανά το «εμείς και αυτοί», ένα αφήγημα που θυμίζει έντονα 2012. Το έντυσε ιδεολογικά με τις ατάκες περί εθνικισμού, εξαγγέλλοντας την κατάργηση του πτωχευτικού κώδικα «με τον πρώτο νόμο της δεύτερης φοράς». Είναι κι αυτό μια αντιπολιτευτική τακτική – το αν θα πιάσει ξανά, όπως έπιασε τότε, θα φανεί στις κάλπες. Μαζί με τις επιπτώσεις της.