«Δεν θα περάσουν» – αλλά πώς;

Το σοκ ήταν ισχυρό. Η αγανάκτηση πάνδημη. Και, για μία φορά, η διάγνωση είναι κοινή στα μέσα ενημέρωσης της Δεξιάς και της Αριστεράς. Γνωρίζουμε εδώ και χρόνια, γράφει ο Αλφόν, ότι στο ζήτημα του Ισλάμ, αλλά και στα ζητήματα της ομοφυλοφιλίας ή του Ολοκαυτώματος, οι εκπαιδευτικοί δέχονται πιέσεις από ορισμένους μαθητές και γονείς που απαιτούν οι θρησκευτικοί «νόμοι» να εκτοπίσουν τους νόμους της δημοκρατίας. Και οι πιέσεις αυτές έχουν αποτέλεσμα. Σύμφωνα με μια πρόσφατη δημοσκόπηση που επικαλέστηκε ο διευθυντής της «Figaro» Αλεξίς Μπρεζέ, τo 40% των εκπαιδευτικών, που στις Περιθωριακές Ζώνες φτάνει το 50%, παραδέχεται ότι αυτολογοκρίνεται σε ορισμένα θέματα για να μην προκαλεί αντιδράσεις.

Εκεί που διαφέρουν τα δύο στρατόπεδα είναι στη θεραπεία. Για τον διευθυντή της «Libération», η κινητοποίηση των δυνάμεων ασφαλείας κατά του ισλαμικού φανατισμού δεν είναι αρκετή: οι πραγματικοί εχθροί των τζιχαντιστών είναι η εκπαίδευση και ο πολιτισμός. Εκεί πρέπει να δοθεί λοιπόν η έμφαση: στην απρόσκοπτη μετάδοση της γνώσης και στην υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης. «Πρέπει να διατηρήσουμε με κάθε κόστος τη δημοκρατική ανοχή απέναντι και στους μεγαλύτερους σκοταδιστές», συμπληρώνει ένας αρθρογράφος της ίδιας εφημερίδας, ο Λικ λε Βαγιάν.

Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, η στάση αυτή φτάνει συχνά στα άκρα. Η λέξη «τζιχαντισμός» απουσιάζει από τις σελίδες των «New York Times» και της «Washington Post». Ο τίτλος του πρώτου άρθρου που δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα των «ΝΥΤ» όταν έγινε γνωστός ο αποκεφαλισμός του Πατί ήταν: «Η γαλλική αστυνομία πυροβολεί και σκοτώνει έναν άνδρα που είχε πραγματοποιήσει φονική επίθεση με μαχαίρι». Μετά τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν, ο τίτλος την επομένη άλλαξε: «Ενας άνδρας αποκεφαλίζει έναν εκπαιδευτικό σε έναν δρόμο της Γαλλίας και στη συνέχεια σκοτώνεται από την αστυνομία».

H αμερικανική εφημερίδα μοιάζει να υπαινίσσεται ότι η αστυνομία θα έπρεπε να είναι πιο προσεκτική. «Ντροπή σας, New York Times!» διαμαρτυρήθηκε στο Twitter o γνωστός γάλλος οικονομολόγος Ζακ Αταλί. Αλλά και η «Washington Post» αντέδρασε στην αρχή με τηλεγραφήματα του Associated Press που υπενθύμιζαν ότι το Ισλάμ απαγορεύει κάθε μορφή απεικόνισης του προφήτη.

Τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν φυσικά τις δικές τους ευαισθησίες: μετά τον άγριο φόνο του Τζορτζ Φλόιντ από αστυνομικούς στη Μινεάπολη και στο πλαίσιο της καταπολέμησης ενός «συστημικού ρατσισμού», εντάσσουν πλέον τους μουσουλμάνους στην κατηγορία BIPOC (Black, Indigenous, Persons of Color). H ελεύθερη έκφραση (free speech) δίνει τη θέση της στην ορθή έκφραση (correct speech). Κι αυτό είναι βούτυρο στο ψωμί του Ντόναλντ Τραμπ και των ανθρώπων του, για τους οποίους το Ισλάμ δεν διαφέρει από τον ισλαμισμό και το αποτρόπαιο έγκλημα στο Conflans-Sainte-Honorine επιβεβαιώνει την ανάγκη να απαγορεύεται η είσοδος των μουσουλμάνων στο αμερικανικό έδαφος.

Ο διευθυντής της «Figaro» δεν πάει τόσο μακριά. Επιμένει όμως ότι το βασικό, αν όχι αποκλειστικό, όπλο εναντίον του θρησκευτικού φονταμενταλισμού είναι η καταστολή. «Οι ισλαμιστές δεν είναι αυτονομιστές, αλλά κατακτητές», γράφει, αμφισβητώντας τη φιλοσοφία του νόμου κατά του αυτονομισμού που θέλει να ψηφίσει ο Μακρόν. Ο Μπρεζέ εκμεταλλεύεται όμως την ευκαιρία για να επιτεθεί και στη μετανάστευση: «Αν η Γαλλία συνεχίσει να δέχεται κάθε χρόνο στο έδαφός της μισό εκατομμύριο ξένους, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μουσουλμάνοι και πιστεύουν ότι η σαρία είναι ανώτερη όλων, ο ισλαμισμός δεν πρόκειται να νικηθεί». Να τη η τραμπική μέθοδος: τα 4-8 εκατομμύρια των μουσουλμάνων της Γαλλίας ταυτίζονται με μερικές χιλιάδες ισλαμιστές.

«Δεν θα περάσουν!» βροντοφώναξε ο Εμανουέλ Μακρόν την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου στον τόπο του εγκλήματος, μεταφράζοντας στα γαλλικά εκείνο το θρυλικό «No pasaran!» που αντέταξαν οι ισπανοί Δημοκρατικοί στις δυνάμεις του Φράνκο. Για να μην έχει όμως αυτό το σύνθημα την τύχη που είχε τότε (εκείνοι που νίκησαν στον ισπανικό εμφύλιο ήταν οι Φαλαγγίτες με το σύνθημα «Ζήτω ο θάνατος!»), θα πρέπει να μπουν στην άκρη οι ιδεολογικές αντιπαραθέσεις και να δοθεί έμφαση στην υπεράσπιση των εκπαιδευτικών.

«Κανείς καθηγητής δεν πρέπει να αφεθεί πια μόνος του απέναντι στη Λερναία Υδρα της συκοφαντίας και του εικονικού λιντσαρίσματος», τονίζει ο διευθυντής της «Monde» Ζερόμ Φενολιό. «Πρέπει να πάψουμε να πιστεύουμε ότι οι συγκρούσεις που συνδέονται με τη σχολική ζωή μπορεί να αντιμετωπιστούν αποκλειστικά εντός των τειχών των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, τη στιγμή που παραμορφώνονται και διογκώνονται με τη βοήθεια ψηφιακών μέσων. Η εθνική εκπαίδευση πρέπει να αντλήσει συμπεράσματα από αυτές τις νέες πραγματικότητες και να πάψει να στέλνει στο μέτωπο μοναχικούς και ανυπεράσπιστους ουσάρους».

Γκαετάνο Φιλαντζέρι (1752-1788)

Πόλη χωρίς πολίτες

Πριν ακόμη από τις δημοκρατικές επαναστάσεις του τέλους του 18ου και του 19ου αιώνα, φιλόσοφοι, νομικοί και παιδαγωγοί όπως ο Γκαετάνο Φιλαντζέρι προειδοποιούσαν ότι ένα πολιτικό καθεστώς ικανό να προσφέρει ευημερία και δικαιώματα δεν μπορεί να υπάρξει και να ευδοκιμήσει χωρίς ελεύθερους πολίτες. Και το κύριο βάρος για τη διαμόρφωση αυτών των ελεύθερων πολιτών, έπεφτε στη δημόσια εκπαίδευση: εκείνη έπρεπε να εφεύρει έναν νέο άνθρωπο, απελευθερωμένο από τις παλιές πολιτικές ή θρησκευτικές κηδεμονίες στις οποίες στηρίζονταν οι δεσποτικές εξουσίες του παρελθόντος, και άρα ικανό να επιδιώκει τα συμφέροντά του χωρίς να εμποδίζει τα συμφέροντα των άλλων. «Χωρίς τη διδασκαλία του νόμου, θα έχετε ίσως μια Πόλη, αλλά δεν θα έχετε πολίτες», έγραφε ο Φιλαντζέρι το 1785. Οι τρομοκράτες που επιτίθενται λοιπόν σε δασκάλους θέλουν στην πραγματικότητα να πλήξουν την ελεύθερη κοινωνία. Αλλά είναι καταδικασμένοι σε συντριβή.