ΣΥΡΙΖΑ και Προοδευτική Συμμαχία: {LF}μια δύσκολη εξίσωση

Απρίλιος του 2019: στο κλειστό του Γαλατσίου ουσιαστικά έγινε η ιδρυτική πράξη της Προοδευτικής Συμμαχίας. Εκείνη τη στιγμή ο Αλέξης Τσίπρας και οι σύντροφοί του είχαν ανάγκη για πολλούς λόγους μια ευρεία συμμαχία πολιτών και ομάδων. Και τα δημοσκοπικά νούμερα έδειχναν καθηλωμένα και τα επιμέρους ρεύματα δυσαρέσκειας για τη συριζαϊκή διακυβέρνηση είχαν αθροιστεί και είχαν φτιάξει ένα νέο και σχεδόν αμετάβλητο δεδομένο που έδειχνε πια τον ΣΥΡΙΖΑ πίσω πολύ από τη Νέα Δημοκρατία. Και το βασικότερο: πως είχε εξασθενήσει επικίνδυνα η κοινωνική συμμαχία που έφερε την παρέα του Αλέξη Τσίπρα στην εξουσία.

Λίγο πριν, μια ακόμη πρωτοβουλία, αυτή της Γέφυρας, τον Φεβρουάριο του 2019 είχε συγκροτηθεί από πρόσωπα του αριστερού ή προοδευτικού εκσυγχρονισμού με άξονα κυρίως τη θετική τους στάση για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Ο ΣΥΡΙΖΑ και στις δύο περιπτώσεις, είχε ανάγκη να φανεί πως σπάει η λεγόμενη «αντισυριζαϊκή ζώνη του κόσμου, των ΜΜΕ και των κομμάτων», όπως έλεγαν τότε πρωτοκλασάτα στελέχη του που έβλεπαν θετικά τις νέες συνομαδώσεις. Σύντομα όλοι αυτοί οι νέοι σύμμαχοι θα καταχωρισθούν ως Προοδευτική Συμμαχία όλοι μαζί. Ο Αλέξης Τσίπρας είδε θετικά και ενθάρρυνε το όλο συμμαχικό εγχείρημα. Για δύο λόγους. Και εκλογές έρχονταν. Και ο ίδιος εσωτερικά θα είχε μεγαλύτερη ευκολία να αλλάξει το κόμμα κάτω από την πίεση των νέων συντρόφων του.

ΤΟ ΣΤΟΙΧΗΜΑ. Βέβαια η Προοδευτική Συμμαχία δεν ήταν εξ αρχής ενιαία. Οι προσεκτικοί παρατηρητές στοιχημάτιζαν από τότε για το πόσο θα διαρκούσε η παράδοξη συγκατοίκηση του Αντώνη Λιάκου – για παράδειγμα – ή του Νίκου Μπίστη με τον Στέφανο Τζουμάκα. Τα ρεύματα που κάποτε διαπερνούσαν το κραταιό ΠΑΣΟΚ τώρα έχουν μεταφερθεί στη συριζαϊκή επικράτεια. Και καλά όλα αυτά όσο το αντιΣΥΡΙΖΑ μέτωπο ήταν όντως ευρύ, και καλά όλα αυτά όσο ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν στο Μέγαρο Μαξίμου. Μετά;

Μετά τις εκλογικές ήττες του θέρους του 2019, η ΠΣ κινήθηκε σε δύο δρόμους. Ενα μέρος της ενσωματώθηκε στον ΣΥΡΙΖΑ οργανωτικά. Ιούνιος του 2020, δίπλα στο όνομα ΣΥΡΙΖΑ προσετέθη το Προοδευτική Συμμαχία. Φτιάχτηκε ΚΕΑ, ΠΣ του κόμματος, αν και λόγω πανδημίας όλα αυτά και ενώ έπρεπε να είναι βήματα για το 3ο συνέδριο, έγιναν λίγο διοικητικά σε συνεδριάσεις της ΠΓ και κατόπιν εισηγήσεων του πρόεδρου του κόμματος.

Κι ύστερα ήλθαν τα προβλήματα. Τα χαμηλά δημοσκοπικά νούμερα του ΣΥΡΙΖΑ. Οι εσωτερικές γκρίνιες και τριβές για τα χαρακτηριστικά του νέου κόμματος. Μια θολή κουβέντα με το λάθος δίλημμα «κόμμα ή παράταξη», ένας κουραστικός φραξιονισμός και μια εκτίμηση από το κλειστό επιτελείο του Τσίπρα πως η Προοδευτική Συμμαχία δεν είναι και ο πιο ελκυστικός πόλος για την ανάταξη του ΣΥΡΙΖΑ.

Το καλοκαίρι του 2020 με αφορμή τα εθνικά θέματα και την ελληνοτουρκική ένταση κατέδειξε μια ακόμη ασυμφιλίωτη διάσταση που ταλανίζει το εσωτερικό της ΠΣ. Η ομάδα της Γέφυρας, έχει ήπιες, αντιεθνικιστικές θέσεις, δεν διστάζει να δώσει συναίνεση στην κυβέρνηση (π.χ. για συμφωνία για ΑΟΖ Ελλάδος –  Αιγύπτου), βλέπει θετικά τη μετριοπαθή στάση απέναντι στον Ερντογάν, ονειρεύεται ένα μοντέλο Πρεσπών για την εξωτερική πολιτική (δεν δέχονται τον όρο «εθνικά θέματα»).

Πιο νωπό παράδειγμα η αρθογραφία του Σωτήρη Βαλντέν, εξέχοντος μέλους της Γέφυρας αλλά κα της ΚΕΑ της ΠΣ που δεν δίστασε να εξάρει τον Γεραπετρίτη και να καυτηριάσει τον Τσίπρα – λεπτομέρεια με αξία: ο Βαλντέν είναι και στην επιτροπή προγράμματος του κόμματος. Από την άλλη υπάρχει το κλασικό «πατριωτικό» κομμάτι της ΠΣ που υπήρχε στο κραταιό ΠΑΣΟΚ. Με πιο σκληρές θέσεις για τα εθνικά θέματα και με στήριξη στον Τσίπρα όσον αφορά την πρόσφατη θέση του για επέκταση των 12 ν.μ. σε Κρήτη και Ανατολική Μεσόγειο. Οι δημόσιες τοποθετήσεις προσώπων της μίας ή της άλλης όχθης όλη την εβδομάδα που μας πέρασε έδειχναν αδύνατη συγκατοίκηση.

ΤΑ ΒΡΗΚΕ ‘Η ΣΥΝΟΜΙΛΕΙ. Συν σε όλα αυτά πως η Προοδευτική Συμμαχία, μπήκε ως έναν βαθμό στον φραξιονισμό του κλασικού ΣΥΡΙΖΑ. Μέρος της τα βρήκε ή συνομιλεί με τους 53 (Γέφυρα). Αλλο μέρος μιλάει και έχει ίδιες απόψεις με το προεδρικό κομμάτι της ομάδας Νίκου Παππά – Παύλου Πολάκη – Χρήστου Σπίρτζη. Το τι κόμμα θέλουν, διαπέρασε και διαπερνά τον όλον ΣΥΡΙΖΑ. Οι της ΠΣ θέλουν ένα κόμμα ανοιχτό, ευρύ, μαζικό. Θέλανε και το πάλεψαν επίσης καιρό, αυτό να αποτυπωθεί και στα νέα συλλογικά όργανα ενόψει συνεδρίου. Μάλιστα οι αξιώσεις των Νίκου Παππά και άλλων (που θέλουν την ΠΣ ως πίεση σε ομάδα 53 και Τσακαλώτου), ήταν υψηλές. Η μάχη της νέας σύνθεσης του κόμματος που θα εξαρτηθεί από το ποσοστό των νέων μελών στις οργανώσεις. Για παράδειγμα οι πασοκογενείς και η ομάδα του Νίκου Παππά ήθελε να υπάρξει υψηλή ποσόστωση μεταξύ των μελών του ΣΥΡΙΖΑ και των μελών της ΠΣ – δηλαδή των νέων συριζαίων που κατά βάσιν προέρχονται από τη δεξαμενή του ανοίγματος ή των ψηφιακών εγγραφών. Μάλιστα η πρόταση Παππά και άλλων ήταν για το 50% σε αναλογία. Αντίθετα οι παλιοί κομματικοί – κυρίως ο Πάνος Σκουρλέτης αλλά και ο Ευκλείδης Τσακαλώτος – ήθελαν το 20%. Κατέληξαν πως η αναλογία θα είναι 25% για τα νέα μέλη στις νομαρχιακές επιτροπές, 25% στις συνδιασκέψεις και 20% στους αντιπροσώπους για το συνέδριο του κόμματος.

Η ΠΣ όμως τρίζει, λένε οι πληροφορίες. Μια σειρά στελεχών της δεν βλέπουν ανοιχτό ορίζοντα στον ΣΥΡΙΖΑ. Η εκλογή του Δημήτρη Τζανακόπουλου στη θέση του γραμματέα του κόμματος, προσώπου παραδοσιακά επιφυλακτικού με ανοίγματα και σκεπτικιστή με τις πασοκικές καταβολές διαφόρων, ενέτεινε τις φυγόκεντρες. Το παρασκήνιο λέει πως ο Τσίπρας παρότι τάσσεται με το άνοιγμα, δεν έχει τον ίδιο ενθουσιασμό για την ΠΣ, που είχε πριν από έναν χρόνο. Δεν είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν πως θα δούμε και αποχωρήσεις προσεχώς. Ο ΣΥΡΙΖΑ ως κόμμα εν κινήσει έχει τον δύσκολο ρόλο να ανασυγκροτηθεί και παράλληλα να ασκεί αντιπολίτευση σε μια ηγεμονική ΝΔ. Δύσκολο στοίχημα.