Καλή εξέλιξη για την Αγκυρα, κακή για την Κύπρο

Οι Τουρκοκύπριοι (και οι έποικοι) ψηφοφόροι εξέλεξαν προχθές τον ηγέτη της κοινότητάς τους (τον «πρόεδρο») μέσα από μια διαδικασία δύο γύρων. Να σημειώσουμε ότι το πολιτικό σύστημα στην κατεχόμενη Κύπρο είναι κοινοβουλευτικό, με τον «πρόεδρο» να αντλεί την εξουσία του από τον συμβολισμό του αξιώματος και το γεγονός ότι αποτελεί εθιμικά και ex officio τον επίσημο διαπραγματευτή της τουρκοκυπριακής κοινότητας στις συνομιλίες για το Κυπριακό.

Σε σχέση με το αποτέλεσμα μπορούμε να παρατηρήσουμε τα ακόλουθα. Πρώτο, ότι ο υποψήφιος της Δεξιάς, εκλεκτός της Αγκυρας και μέχρι πρότινος «πρωθυπουργός», Ερσίν Τατάρ, που ήταν και ο τελικός νικητής με 51,7% των ψήφων, κατάφερε να κινητοποιήσει οριακά περισσότερους ψηφοφόρους σε σχέση με τον κεντροαριστερό Μουσταφά Ακιντζί (48,3%).

Δεύτερο, επιβεβαιώθηκε ακόμα μια φορά ότι ο συσχετισμός των δυνάμεων στην τουρκοκυπριακή κοινότητα παραμένει υπέρ της Δεξιάς. Και αυτό παρά την πολυδιάσπαση στον ευρύτερο χώρο της Κεντροδεξιάς στον πρώτο γύρο.

Τρίτο και ενδεχομένως το πλέον καθοριστικό στοιχείο ήταν ο ρόλος της Τουρκίας στην εκλογή Τατάρ, η οποία εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρά και ποικίλα κανάλια επιρροής. Σε τελική ανάλυση ο πραγματικός νικητής των εκλογών ήταν ο ίδιος ο Ερντογάν. Ο νέος τουρκοκύπριος ηγέτης βρίσκεται σε πλήρη ταύτιση με τη δική του γραμμή, κάτι που θα διευκολύνει την αύξηση της επιρροής της Τουρκίας στα Κατεχόμενα, η οποία εξασθένησε τα τελευταία χρόνια.

Τέταρτο, το ποσοστό του Ακιντζί δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο, ειδικά αν υπολογίσουμε την ανοιχτή ρήξη με την Τουρκία κατά το μεγαλύτερο μέρος της θητείας του και ειδικά στην προεκλογική περίοδο. Το υψηλό ποσοστό που πήρε αντανακλά την ιστορική εξέλιξη της τουρκοκυπριακής ψήφου, η οποία καταδεικνύει μια σταδιακή αυτονόμηση από την Αγκυρα που πλέον τίθεται εν αμφιβόλω.

Σε σχέση με την ίδια την τουρκοκυπριακή κοινότητα τα ερωτήματα για την πορεία της είναι πλέον θεμελιώδη και υπαρξιακά παρά το καλό αποτέλεσμα των δυνάμεων διατήρησης της κοινοτικής αυτονομίας και ταυτότητας, όπως εκφράστηκαν με την ψήφο στον Ακιντζί. Υπάρχει, επίσης, το ζήτημα απουσίας «κυβέρνησης». Από εδώ θα δούμε πώς αποκρυσταλλώνεται το νέο πεδίο των συνεργασιών στους δύο βασικούς ιδεολογικούς χώρους.

Στο Κυπριακό τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο. Ο Τατάρ θα πάει σε συνομιλίες. Δεν θα απορρίψει ίσως την ομοσπονδία, αλλά θα θέσει όλες τις άλλες επιλογές στο τραπέζι, όπως και το θέμα του φυσικού αερίου απαιτώντας διαμοιρασμό. Οι θέσεις που εκφράζει ο Τατάρ είναι δύσκολο να συγκεραστούν όχι μόνο με τις θέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς, αλλά και με τις πάγιες θέσεις του ΟΗΕ. Είναι επίσης πολύ πιο εύκολο να ποδηγετηθεί από την Αγκυρα.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος όμως είναι ότι η όλη στάση της Τουρκίας σηματοδοτεί ίσως μια στροφή στον στόχο του τουρκικού κράτους για προσάρτηση πλέον των Κατεχομένων παρά για δύο κράτη ή συνομοσπονδία.

Ο Γιάννος Κατσουρίδης είναι επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας