Επιτελικό κράτος: {LF}απολογισμός και μέλλον{CR}

Η διοικητική μεταρρύθμιση είναι μια συνεχής διαδικασία βελτίωσης και προσαρμογής των κρατικών δομών στις σύγχρονες κοινωνικές και τεχνολογικές εξελίξεις. Συχνά, δε, απαιτεί βαθύτατες θεσμικές τομές, όχι μόνο για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα του κράτους, αλλά και για να περάσει το μήνυμα στους πολίτες πως τα πράγματα αλλάζουν ριζικά και να ανακτήσουν την εμπιστοσύνη τους στις κρατικές δομές.

Ο νόμος για το επιτελικό κράτος είχε ακριβώς αυτόν τον διττό στόχο. Αφενός να ενδυναμώσει τους κρατικούς θεσμούς μέσα από έναν συνεκτικό, ενιαίο νόμο και αφετέρου να σπάσει αρνητικά στερεότυπα δεκαετιών σηματοδοτώντας μια νέα αρχή για την κεντρική διοίκηση στα μάτια και στην αντίληψη του πολίτη. Το ζήτημα όμως δεν είναι ένας νόμος να ψηφίζεται μόνο, αλλά και να εφαρμόζεται. Και σε αυτό το σημείο ο απολογισμός της εφαρμογής του επιτελικού κράτους είναι εντυπωσιακός, όπως φαίνεται από μερικά μόνο παραδείγματα.

Πρώτον, η αποκομματικοποίηση της δημόσιας διοίκησης είναι ήδη πράξη καθώς, σε μόλις οκτώ μήνες μετά την ψήφιση του νόμου, όλες οι ατομικές διοικητικές πράξεις πέρασαν στα χέρια των γενικών διευθυντών της διοίκησης και στο ίδιο διάστημα έχουν επιλεγεί όλοι οι υπηρεσιακοί γραμματείς των υπουργείων. Αξίζει να τονιστεί πως ο αντίστοιχος νόμος της προηγούμενης κυβέρνησης για τους διοικητικούς γραμματείς ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 2016 και ο πρώτος διοικητικός γραμματέας επιλέχτηκε τρία χρόνια μετά.

Δεύτερον, στο κομμάτι του κυβερνητικού προγραμματισμού τα Υπουργικά Συμβούλια συνεδριάζουν πλέον κάθε μήνα, ενώ τα σχέδια δράσης και το ενοποιημένο κυβερνητικό σχέδιο δράσης για το 2021 ολοκληρώνονται από τους υπηρεσιακούς γραμματείς των υπουργείων, υπό τον συντονισμό της νεοσύστατης Προεδρίας της Κυβέρνησης.

Τρίτον, η νομοπαρασκευαστική διαδικασία έχει πλέον οργανωθεί αποτελεσματικά και έχει εγκριθεί ήδη το ετήσιο πρόγραμμα κωδικοποιήσεων. Επιπλέον, μεγάλο κομμάτι της διαδικασίας ψηφιοποιείται ήδη, με τη χρήση ψηφιακών υπογραφών στα νομοσχέδια αλλά και με την προκήρυξη της Εθνικής Πύλης Κωδικοποίησης, η οποία θα ενοποιήσει όλα τα στάδια της νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας με ψηφιακό τρόπο.

Τέταρτον, στο κομμάτι της διαφάνειας, έχει ήδη συσταθεί και λειτουργεί η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, ενώ το έργο για τη νέα Διαύγεια, που θα εκσυγχρονίσει και θα ενδυναμώσει τη σημαντική αυτή πλατφόρμα της κυβερνητικής διαφάνειας, είναι ήδη σε προκήρυξη.

Η διοικητική μεταρρύθμιση όμως δεν σταματά στο επιτελικό κράτος. Αλλωστε, αυτό αφορά την κυβέρνηση και την κεντρική διοίκηση. Ο έτερος σημαντικός πυλώνας είναι ο ψηφιακός μετασχηματισμός του κράτους, όπου με την ψηφιοποίηση άνω των 600 υπηρεσιών μέσω του gov.gr και τον νόμο για την ψηφιακή διακυβέρνηση και τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες αλλάζουν ριζικά οι συναλλαγές των πολιτών με τη δημόσια διοίκηση.

Τέλος, στο πεδίο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, ετοιμάζονται ακόμα: μια νέα δέσμη σημαντικών μεταρρυθμίσεων για την αποκέντρωση κρίσιμων αρμοδιοτήτων στην τοπική αυτοδιοίκηση, ο νέος νόμος στο κρίσιμο πεδίο της διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού στη δημόσια διοίκηση (θα αντικαταστήσει τον ταλαιπωρημένο «νόμο Πεπονή»), ενώ σε εξέλιξη είναι ο διαγωνισμός για το – κολλημένο επί έτη – ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα της διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού στον δημόσιο τομέα.

Οπως έχει πει ο Πρωθυπουργός, η μεταρρύθμιση του κράτους είναι η μεταρρύθμιση των μεταρρυθμίσεων. Πλέον, η άμεση ανταπόκριση του κράτους στις πολύπλευρες κρίσεις και προκλήσεις με αποτελεσματικό συντονισμό των δημόσιων φορέων, το ποιοτικό νομοθετικό έργο, οι σημαντικές ξένες επενδύσεις που καθιστούν την Ελλάδα τεχνολογικό κόμβο στην περιοχή και η ψηφιακή και άμεση εξυπηρέτηση των πολιτών δείχνουν μια θετική αλλαγή. Και βέβαια τίποτα δεν δείχνει πως αυτή η δυναμική θα ανακοπεί.

Ο Λεωνίδας Χριστόπουλος είναι γενικός γραμματέας Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Απλούστευσης Διαδικασιών