Η Αριστερά που ακυρώθηκε{CR}

Τη δεκαετία του 1980 έκανα δειλά τα πρώτα μου βήματα στη δημοσιογραφική δουλειά – και μάλιστα είχα την τύχη, από πολύ νωρίς, να πληρώνομαι: θεωρήθηκα καλός χρήστης της γλώσσας και πολιτικώς ενημερωμένος και, αν και φοιτητής, με φώναζαν στην «Ελευθεροτυπία» και στη «Βραδυνή» όπου έκανα αντικαταστάσεις των αδειούχων στο διορθωτήριο. Εχοντας απροσδόκητα λυμένο το οικονομικό μου, μπορούσα να αφιερωθώ στην τρέλα μου για το σινεμά, το οποίο στην ουσία ήταν η αφορμή για την εμβάθυνση στην πολιτική. Πολύ νωρίς, λοιπόν, δημοσίευα κριτικές και αναλύσεις για το σινεμά που δεν πληρώνονταν, αλλά έβγαζα καλά λεφτά ως αντικαταστάτης διορθωτών.

Αλλά ήταν η εποχή που ήθελες να τα κατακτήσεις όλα. Κυρίως ήθελες να κατακτήσεις το απόρθητο κάστρο του ιδεολογικού σου χώρου, την απίστευτης εγκυρότητας εφημερίδα, που θεωρούσες ότι είναι η καλύτερη. Και γιατί ήταν η καλύτερη; Λόγω της νηφάλιας γραφής των κειμένων, λόγω των βαριών υπογραφών της, λόγω της προσοχής στη γλώσσα, λόγω της προσοχής στην αντικειμενικότητα της πληροφορίας, λόγω της ποικιλίας της, αλλά και επειδή εξέφραζε τον πολιτικό χώρο που θεωρούσες ότι σε εξέφραζε, την ανανεωτική Αριστερά – η οποία διεκδικούσε «σοσιαλισμό με δημοκρατία και ελευθερία» κι ήταν ευρωπαϊκή και ανοιχτή, εξωστρεφής. Η εφημερίδα ήταν η «Αυγή», όργανο του ΚΚΕ εσωτερικού και, προσωπικώς, είχα ακόμα δυο λόγους να τη θαυμάζω: έγραφαν εκεί οι καλύτεροι κινηματογραφικοί κριτικοί: ο Μοσχοβάκης, ο Μπράμος, ο Μισέλ Δημόπουλος, ο Βακαλόπουλος, ο Σούμας – κι άλλοι. Και επίσης δημοσίευε φοβερές επιφυλλίδες στην πρώτη σελίδα, θυμάμαι πάντα το κείμενο του Δημήτρη Ραυτόπουλου «Η Νομενκλατούρα», που μας όπλισε με επιχειρήματα κατά των ανελεύθερων πρακτικών του σοβιετικού κομμουνισμού.

Τη θαύμαζα, έτσι αποδέχτηκα την πρόταση να βοηθήσω στη διόρθωση της «Αυγής». Φυσικά, αμισθί. Κανένα πρόβλημα. Να δουλεύεις και να μαθαίνεις σε περιβάλλοντα όπως της «Αυγής» ήταν τιμή. Παραμένοντας στον χώρο της ανανεωτικής Αριστεράς και εργαζόμενος πια επαγγελματικά στον χώρο του Τύπου, τα επόμενα χρόνια είχα την ευτυχία να υπογράφω κι εγώ επιφυλλίδες στην εφημερίδα, στο ένθετο «Ενθέματα» που επιμελούνταν στο κυριακάτικο φύλλο ο καθηγητής Γιάννης Βούλγαρης. Οι διαφωνίες μου με το κόμμα, πλέον, ήταν τεράστιες, αλλά αυτό δεν είχε καμία σημασία – επειδή η «Αυγή», παρότι πάντα κομματικό όργανο, ήταν ελεύθερη εφημερίδα κι επειδή στόχος ήταν η πλούσια ύλη (με ελάχιστα) κι όχι μια στεγνά καθοδηγητική δημοσιογραφία.

Ενιωθα περήφανος, τότε. Ακριβώς επειδή βοηθούσα στην «Αυγή» με σέβονταν πολύ και άγνωστοί μου συνάδελφοι, φτασμένοι, στον «αστικό Τύπο», στην «Ελευθεροτυπία» ή στον ΔΟΛ. Πολλοί απ’ αυτούς, όταν χρειάστηκε, όταν η «Αυγή» κινδύνεψε, έσπευδαν να βοηθήσουν. Συνεισφέροντας οικονομικά ή προσφέροντας αμισθί τη δουλειά τους. Ηταν ο παραπάνω πλούτος που απαιτούνταν σε ένα πλουραλιστικό τοπίο, στο οποίο συνέβαλλε συνεχώς η φτωχή σε μέσα εφημερίδα.

Αλλά μια μέρα ξυπνήσαμε και η «Αυγή» δεν ήταν πια η ίδια – όπως ο Συνασπισμός δεν ήταν πια ο ίδιος. Στην αρχή ο ριζοσπαστισμός έπνιξε τον πλουραλισμό, στη συνέχεια οι ευκολίες έπνιξαν τη δημοκρατική κομψότητα του φύλλου. Τα Χριστούγεννα του 2008, έπειτα από έναν κολασμένο μήνα για το κέντρο της Αθήνας, η εφημερίδα τύπωσε τους στίχους «Ω έλατο, ω έλατο, τι ωραία που αρπάζεις»! Μια ωδή στη βία.

Το χθεσινό πρωτοσέλιδο, που στην ουσία λέει χρυσαυγίτες τον Αντώνη Σαμαρά και τον Κυριάκο Μητσοτάκη, είναι η φυσική εξέλιξη της αυτοακύρωσης της Αριστεράς ως δύναμης που ενέπνεε. Κρίμα, αλλά αναμενόμενο.