Νομπέλ ενάντια στην πείνα

Το βραβείο Νομπέλ Ειρήνης είχε απονεμηθεί πέρυσι στον Αμπιι Αχμέτ Αλι, τον αιθίοπα πρωθυπουργό, «για τις προσπάθειές του για τη διεθνή συνεργασία και την ειρήνη, ιδιαίτερα για τον τερματισμό της σύγκρουσης Αιθιοπίας – Ερυθραίας». Εναν χρόνο και μία αιωνιότητα αργότερα, σε έναν χρόνο δραματικά αλλαγμένο εξαιτίας της πανδημίας του κορωνοϊού, η πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής Νομπέλ, Μπέριτ Ράις – Αντερσεν, ανακοίνωσε χθες από το Οσλο, μιλώντας σε μία αίθουσα σχεδόν άδεια, την απονομή του φετινού Νομπέλ Ειρήνης στο Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ – «για τις προσπάθειές του για την καταπολέμηση της πείνας, για τη συνεισφορά του στην καλυτέρευση των συνθηκών για την ειρήνη στις πληγείσες από συγκρούσεις περιοχές, και για τη λειτουργία του ως κινητήρια δύναμη στις προσπάθειες αποτροπής της χρήσης της πείνας ως όπλου πολέμου και συγκρούσεων».

Επικεφαλής του 36μελούς διοικητικού συμβουλίου του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος (εκπρόσωποι όλοι διαφορετικών κρατών μελών) είναι από το 2017 ένας Αμερικανός, και μάλιστα Ρεπουμπλικανός, ο 63χρονος Ντέιβιντ Μάλντροου Μπίσλι, επί 16ετία (1979-1995) βουλευτής της Νότιας Καρολίνας στην αμερικανική Βουλή των Αντιπροσώπων, κυβερνήτης της Νότιας Καρολίνας από το 1995 έως το 1999: η απονομή του Νομπέλ Ειρήνης στην υπηρεσία του ΟΗΕ της οποίας ηγείται θα μπορούσε να θεωρηθεί και ως μία ειρωνεία της τύχης, δεδομένης της αποστροφής του Ντόναλντ Τραμπ – ο οποίος έχει ήδη παγώσει κάθε αμερικανική χρηματοδότηση τόσο προς την υπηρεσία του ΟΗΕ για τους παλαιστίνιους πρόσφυγες όσο και προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας – προς την πολυμέρεια. Αλλά ο Μπίσλι έχει αφήσει από καιρό πίσω του την Ουάσιγκτον και την αμερικανική πολιτική: έδρα του είναι τα τελευταία τρία χρόνια η Ρώμη, όπου και έχει το αρχηγείο του το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα. «Μέχρι τη μέρα που θα έχουμε ένα ιατρικό εμβόλιο, η τροφή είναι το καλύτερο εμβόλιο κατά του χάους», είχε επισημάνει ο ίδιος τον Ιούνιο – αυτήν ακριβώς τη δήλωσή του θύμισε χθες στη διάρκεια της ομιλίας της η Ράις – Αντερσεν.

Η ιδέα για το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα έπεσε στο τραπέζι το 1960, στη διάρκεια του συνεδρίου της Διεθνούς Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), όταν ο Τζορτζ ΜακΓκόβερν, διευθυντής τότε των αμερικανικών προγραμμάτων Φαγητό για την Ειρήνη, εισηγήθηκε τη δημιουργία ενός πολυμερούς προγράμματος επισιτιστικής βοήθειας. Τρία χρόνια αργότερα, συστάθηκε και επίσημα από τη FAO και τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, αρχικά σε μια τριετή, πειραματική βάση, κατόπιν, από το 1965, σε σταθερή βάση. Το ΠΕΠ είναι σήμερα η μεγαλύτερη ανθρωπιστική οργάνωση κατά της πείνας, υπέρ της επισιτιστικής ασφάλειας, σε ολόκληρο τον κόσμο. Διαθέτει περισσότερους από 17.000 εργαζόμενους, δραστηριοποιείται επί του παρόντος σε 88 διαφορετικές χώρες, παρείχε στη διάρκεια του 2019 επισιτιστική βοήθεια σε σχεδόν 100 εκατομμύρια ανθρώπους. Γιατί, πέντε χρόνια αφότου ο ΟΗΕ συμπεριέλαβε την εξάλειψη της πείνας στους αειφόρους ανθρωπιστικούς του στόχους, η κατάσταση είναι κάθε άλλο παρά ρόδινη.

Κάπου 135 εκατομμύρια άνθρωποι υπέφεραν πέρυσι από οξεία πείνα, ο υψηλότερος αριθμός των τελευταίων ετών, με ένα μεγάλο μέρος της αύξησης αυτής να οφείλεται στους πολέμους και τις ένοπλες συγκρούσεις. Οπως σημείωσε ωστόσο και η πρόεδρος της Νορβηγικής Επιτροπής στην χθεσινή της ομιλία, η πανδημία του κορωνοϊού έχει συντελέσει σε μία μεγάλη, περαιτέρω αύξηση του αριθμού των θυμάτων της πείνας στον κόσμο. Σε χώρες όπως η Υεμένη, η Δημοκρατία του Κονγκό, η Νιγηρία, το Νότιο Σουδάν και η Μπουρκίνα Φάσο, ο συνδυασμός βίαιων συγκρούσεων και πανδημίας έχει αυξήσει δραματικά τον αριθμό των ανθρώπων που ζουν στο όριο της λιμοκτονίας. Μπροστά στην πανδημία, επεσήμανε η Μπέριτ Ράις – Αντερσεν, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα έχει επιδείξει μία εντυπωσιακή ικανότητα εντατικοποίησης των προσπαθειών του.

Απονέμοντας φέτος σε αυτή την υπηρεσία του ΟΗΕ το Νομπέλ Ειρήνης, η Νορβηγική Επιτροπή θέλησε να στρέψει το βλέμμα του κόσμου στα εκατομμύρια των ανθρώπων που υποφέρουν ή βρίσκονται αντιμέτωποι με την απειλή της πείνας: «Ως η μεγαλύτερη εξιδεικευμένη υπηρεσία του ΟΗΕ, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα είναι μία σύγχρονη εκδοχή των ειρηνευτικών διασκέψεων που το Βραβείο Νομπέλ Ειρήνης είναι σχεδιασμένο να προωθεί». Ο σουηδός βιομήχανος και εφευρέτης Αλφρεντ Νομπέλ ήταν άλλωστε σαφής στη διαθήκη του: το βραβείο αυτό πρέπει να δίνεται «στο πρόσωπο που είχε τη μεγαλύτερη συνεισφορά στην αδελφοποίηση των εθνών, στην κατάργηση ή τη μείωση των στρατιωτικών δυνάμεων και στη διεξαγωγή και προώθηση ειρηνευτικών διαδικασιών».

Η Νορβηγική Επιτροπή κλήθηκε φέτος να επιλέξει μεταξύ συνολικά 318 υποψήφιων – 218 προσώπων και 107 οργανισμών ή οργανώσεων. «Το έργο του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος προς όφελος της ανθρωπότητας είναι μία προσπάθεια που όλα τα έθνη του κόσμου θα έπρεπε να στηρίζουν», κατέληξε η Μπέριτ Ράις – Αντερσεν, αφού πρώτα θύμισε πως η ανάγκη διεθνούς αλληλεγγύης και πολυμερούς συνεργασίας είναι «πιο προφανής από ποτέ», απευθύνοντας ξεκάθαρη έκκληση προς όλες τις πλευρές να στηρίξουν οικονομικά το έργο του ΠΕΠ. Οι επιχειρήσεις του χρηματοδοτούνται άλλωστε μέσω εθελοντικών δωρεών, πρωτίστως από τις κυβερνήσεις του κόσμου, καθώς και από επιχειρήσεις και ιδιώτες. To χρηματικό έπαθλο των 10 εκατομμυρίων σουηδικών κορώνων (σχεδόν 950.000 ευρώ) που θα παραλάβει στις 10 Δεκεμβρίου στο Οσλο, μαζί με ένα χρυσό μετάλλιο και ένα αναμνηστικό δίπλωμα, θα είναι μία μικρή δεδομένων των αναγκών του αλλά εξόχως συμβολική και άρα πολύτιμη βοήθεια.