Ο Μπόρις, οι πουτίγκες και οι σκύλοι του χασάπη

Υπάρχει ένα καταπληκτικό σημείο στην ομιλία του βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον, στο συνέδριο των Συντηρητικών, την περασμένη Τετάρτη. Ο Μπόρις έχει μόλις ανακοινώσει ότι σε δέκα χρόνια όλα τα σπίτια στο Ηνωμένο Βασίλειο θα ηλεκτροδοτούνται αποκλειστικά με αιολική ενέργεια. «Θυμάμαι ότι είκοσι χρόνια πριν κάποιοι χλεύαζαν την αιολική ενέργεια. Ελεγαν ότι δεν μπορεί να διώξει ούτε την πέτσα από τις πουτίγκες. Ξέχασαν την ιστορία της χώρας μας. Ηταν η αιολική ενέργεια που έδωσε αέρα στα πανιά του Νέλσωνα και ώθησε τη χώρα μας στο εμπορικό μεγαλείο», συμπλήρωσε.

Ο άνθρωπος τον οποίο ο Τζόνσον εγκαλούσε ως επιλήσμονα του βρετανικού μεγαλείου είναι ο εαυτός του. Εκείνος έχει πει την ατάκα με την πουτίγκα και την αιολική ενέργεια σε ραδιοφωνική συνέντευξη το 2013. Τα βρετανικά Μέσα εξανέστησαν, αλλά εις μάτην. Οι λαϊκιστές δεν θα κινδυνεύσουν ποτέ από τις εκκωφαντικές διαψεύσεις των επιχειρημάτων τους. Αντιθέτως, αν είναι αρκετά ταλαντούχοι, μπορούν να τις χρησιμοποιούν οι ίδιοι προς όφελός τους. Αυτή είναι και η μεγάλη δύναμη του Μπόρις. Η ικανότητά του να μην παίρνει και τόσο σοβαρά τον εαυτό του και να κλείνει το μάτι στους Βρετανούς ότι ούτε οι ίδιοι χρειάζεται να παίρνουν πάντοτε τοις μετρητοίς όσα λέει ο πρωθυπουργός τους.

Μέχρι τώρα η σχέση δούλεψε μια χαρά. Ο συμπαθής και προσιτός Μπόρις δεν κινδύνευσε ποτέ από τη διάψευση της αρχικής του αμεριμνησίας απέναντι στον κορωνοϊό. Στο τέλος του πρώτου κύματος, ενώ η χώρα βρισκόταν ακόμη σε lockdown, και η συζήτηση για ποινικές ευθύνες γύρω από την πρόσκαιρη υιοθέτηση της ανοσίας της αγέλης ήταν στο φόρτε της, ο Μπόρις κρατούσε τη διαφορά του από τους Εργατικούς σε διψήφια νούμερα. Αρχισε να κατρακυλά το καλοκαίρι και ειδικά τον Σεπτέμβριο. Τώρα τα δύο κόμματα είναι σχεδόν ίσα βάρκα, ίσα νερά.

Ο κόσμος κουράστηκε με το παρατεταμένο και επ’ αόριστον lockdown, και ο Μπόρις με μία κρίση που είναι πολύ σοβαρή για να ταιριάξει στο ανάλαφρο στυλ του. Ετσι, οι φήμες ότι ο πρωθυπουργός βρίσκεται στην πόρτα της εξόδου επανέρχονται διαρκώς, τις δε τελευταίες μέρες με ένταση στη Βρετανία.

Ο ένας μετά τον άλλον οι δεξιοί αρθρογράφοι προαναγγέλλουν το πολιτικό τέλος του Τζόνσον. «Μέσα σε δέκα μήνες έπαθε ζημιά δέκα ετών. Είναι στο σημείο ναδίρ όπου είχε βρεθεί και ο Τζον Μέιτζορ» έγραψε στους «Times» η Κλερ Φόουγκς. «Οι Τόρις ετοιμάζονται για τη ζωή μετά τον Μπόρις Τζόνσον» τιτλοφόρησε το άρθρο του στην ίδια εφημερίδα ο Ιαν Μάρτιν. Αγριο λογοπαίγνιο, αν σκεφτεί κανείς ότι η συζήτηση για απόσυρση του Μπόρις ξεκίνησε από την υγεία του.

Την τελευταία εβδομάδα του Σεπτεμβρίου, για τρίτη φορά σε διάστημα λίγων μηνών, επανήλθαν οι φήμες ότι ο Τζόνσον δεν έχει αναρρώσει πλήρως από την Covid-19, μετά την περιπέτειά του τον περασμένο Απρίλιο που τον οδήγησε στην Εντατική. Βουλευτές και υφυπουργοί του Συντηρητικού Κόμματος φέρονται να λένε ότι παρουσιάζει τα συμπτώματα ασθενών που ταλαιπωρούνται από τον κορωνοϊό, μήνες αφότου έχουν αναρρώσει, όπως δύσπνοια και διαρκή κόπωση. Παρόμοιες επιφυλάξεις είχαν διατυπώσει ανώνυμα και στους «Times», στις 31 Μαΐου, συνεργάτες του πρωθυπουργού. Υποστήριζαν ότι ο Τζόνσον κουραζόταν, εκνευριζόταν και δεν μπορούσε να συγκεντρωθεί στις λεπτομέρειες, η αποστροφή του πάντως για τις οποίες προϋπήρχε της ασθένειάς του.

Στις 25 Αυγούστου ο Χάμφρεϊ Γουέκφιλντ, πεθερός του Ντόμινικ Κάμινγκς (ο διαβόητος σύμβουλος του βρετανού πρωθυπουργού), υποστήριξε σε ιδιωτική συζήτηση ότι ο Τζόνσον θα παραιτηθεί μέχρι το τέλος της χρονιάς, αφού δεν έχει συνέλθει εξαιτίας της πρόωρης επιστροφής του στα καθήκοντά του. «Είναι όπως τα άλογα. Αν τα να βάλουν να τρέξουν ενώ είναι ακόμη τραυματισμένα, δεν θα συνέλθουν ποτέ».

Ο Γουέκφιλντ επικαλέστηκε τα άλογα, ο Μπόρις τους σκύλους για να απαντήσει. Επαναλαμβάνει διαρκώς ότι είναι «πιο υγιής από τους σκύλους των χασάπηδων» και χαρακτήρισε τις φήμες για την υγεία του ως «προπαγάνδα των στασιαστών που δεν θέλουν να ολοκληρωθεί το Brexit». Οπως συμβαίνει με τις ευρηματικές ατάκες του Μπόρις, όλοι τώρα ψάχνουν να βρουν τι ακριβώς καθιστά τους σκύλους των χασάπηδων πρότυπα ευεξίας. Ο Τζόνσον επικαλείται επίσης ως επιχείρημα την απώλεια βάρους μετά την περιπέτεια της υγείας του: «Ημουν πολύ χοντρός. 111 κιλά και 1,78 ύψος». Κανείς όμως δεν καταλαβαίνει γιατί η απώλεια βάρους από μόνη της είναι δηλωτική άκρας υγείας. Ακόμη και αν ο Μπόρις είναι σε φουλ φόρμα, τα πράγματα μέσα σε λίγες εβδομάδες ξέφυγαν από τον έλεγχό του σε πολιτικό επίπεδο. Η μεγάλη του δύναμη είναι να κάνει τους ανθρώπους είτε να χαμογελάνε ελπίζοντας, είτε να γελάνε δυνατά εις βάρος των υπολοίπων. Με τον κορωνοϊό, ο Τζόνσον δεν μπορεί δεν καταφέρει τίποτε από τα δύο. Δεν προσφέρει ελπίδα, αλλά ζητεί υπομονή μέχρι νεωτέρας. Ο κόσμος έχει κουραστεί, γιατί ο ιός δεν λέει να φύγει. Περίπου 14 εκατομμύρια ζουν με αυστηρούς περιορισμούς στις μετακινήσεις τους. Τα μέτρα ξεκίνησαν στις 23 Μαρτίου και ο Μπόρις στο τελευταίο του διάγγελμα είπε ότι θα τραβήξουν ακόμη έξι μήνες. Ενας χρόνος είναι μεγάλο διάστημα.

Στους αδίστακτους Τόρις, οι αδυναμίες δεν συγχωρούνται

Ακόμη χειρότερα για τον Μπόρις, αυτή τη φορά ο εχθρός δεν μπορεί να στοχοποιηθεί ή να λοιδορηθεί. Δεν υπάρχουν γραφειοκράτες έτοιμοι να μετατραπούν σε σάκους του μποξ, θεαματικές ανατροπές, μαγικές λύσεις, λαγοί από τα καπέλα. Το ρεπερτόριο του Μπόρις είναι για άλλες κρίσεις, όχι για πανδημίες. Ετσι ο Τζόνσον καταφεύγει σε λεκτικές ακροβασίες που μπερδεύουν τον κόσμο και εξοργίζουν την κοινοβουλευτική του ομάδα. Αλλαξε, για παράδειγμα, στο τέλος του πρώτου lockdown, το μήνυμα «Μένουμε σπίτι» σε «Παραμένουμε σε επιφυλακή». Ο κόσμος άρχισε να διαμαρτύρεται, γιατί κανείς δεν καταλάβαινε τι ακριβώς πρέπει να κάνει σε καθεστώς επιφυλακής. Ο πρωθυπουργός μπερδεύεται επίσης με τον κατακερματισμό πολύπλοκων μέτρων που ισχύουν με τις τοπικές καραντίνες σε διαφορετικά μέρη της χώρας. Σε πρόσφατη συνέντευξη, τον έπιασαν να λέει άλλα από αυτά που ισχύουν στη Βορειοανατολική Αγγλία. «Δεν τον κάναμε πρωθυπουργό για την εμβρίθειά του στις διοικητικές λεπτομέρειες, αλλά για το χάρισμα και το όραμά του» συνόψισε ο αρχι-Brexiteer Στιβ Μπέικερ. Εκ πρώτης όψεως ο Μπέικερ προσφέρει τη στήριξή του στον πρωθυπουργό. Στην πραγματικότητα και όσο ο Μπόρις αδυνατεί να βρει το γκελ με τους ψηφοφόρους, το κόμμα τον προειδοποιεί. Στους αδίστακτους Τόρις οι αδυναμίες δεν συγχωρούνται. Οι αρχηγοί αλλάζουν, κάποιες φορές χωρίς να τους επιτραπεί καν να δοκιμάσουν την τύχη τους στις κάλπες. Το θυμάται πολύ καλά ο πρώην αρχηγός Ιαν Ντάνκαν Σμιθ που εκδιώχθηκε το 2003 κακήν κακώς μετά από δύο χρόνια στην αντιπολίτευση, χωρίς οι σύντροφοί του να του επιτρέψουν να πάει σε εκλογές. Οι Συντηρητικοί δεν το έχουν σε τίποτε να στείλουν στο σπίτι τους και αυτούς που τις έχουν μόλις κερδίσει, εφόσον θεωρήσουν ότι δεν φτουράνε.

Ο Θύμιος Τζάλλας είναι πολιτικός αναλυτής. Από τις εκδόσεις Επίκεντρο κυκλοφορεί το βιβλίο του με τίτλο «Brexit, Ευρώπη και Ελλάδα»