Δημοπρασία με την υπογραφή… JFK

Στις 26 Σεπτεμβρίου 1960 δύο από τους πιο συναρπαστικούς άνδρες στην πολιτική ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, ο γερουσιαστής Τζον Κένεντι (1917-1963) και ο αντιπρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον (1913-1994), συναντήθηκαν στο Σικάγο για να έρθουν αντιμέτωποι στην πρώτη δημόσια συζήτηση ενώπιον του τηλεοπτικού κοινού με αφορμή τις επικείμενες τότε προεδρικές εκλογές. Εβδομήντα εκατομμύρια άνθρωποι συντονίστηκαν για να παρακολουθήσουν το δίδυμο των υποψηφίων που θα αποκρινόταν στις ερωτήσεις τεσσάρων δημοσιογράφων του πολιτικού ρεπορτάζ.

Ο Νίξον ήταν ο σκληρός, και πολιτικός που ήξερε και πώς να υπολογίζει τα δεδομένα και πώς να επιβιώνει, ενώ επιπλέον είχε ήδη αποκτήσει πείρα από τη θέση του αντιπροέδρου. Ο Κένεντι, από την άλλη πλευρά, αντιμετωπιζόταν από μερίδα  ψηφοφόρων ως απλώς ο ασήμαντος γιος ενός μεγιστάνα της Wall Street. Ωστόσο, μπροστά στις κάμερες ο άνδρας που «είχε το βαθύ μαύρισμα ενός εκπαιδευτή σκι και το διαπεραστικό βλέμμα ενός ορειβάτη», όπως τον περιέγραψε ο δύο φορές βραβευμένος με Πούλιτζερ συγγραφέας και δημοσιογράφος Νόρμαν Μέιλερ, κατάφερε να γοητεύσει τον αμερικανικό λαό.

Το πρώτο τηλεοπτικό debate είχε αναδείξει τον δικό του νικητή, αλλά εκείνες τις ώρες κανείς δεν είχε τη συναίσθηση ότι επρόκειτο για μια ιστορική συζήτηση που θα άλλαζε παγκοσμίως τον τρόπο αντιπαράθεσης των υποψηφίων και εν γένει της προεκλογικής εκστρατείας. Ενδεικτική άλλωστε είναι η δήλωση ενός από τους δημοσιογράφους που βρίσκονταν στο στούντιο εκείνο το βράδυ και πρωταγωνιστή της υπόθεσης που παρατίθεται στη συνέχεια. Ο λόγος για τον Σάντερ Βανοκούρ (1928-2019) από το NBC, ο οποίος έπαιξε και τον καταλυτικότερο ρόλο εκείνη τη βραδιά, όπως θα διαπιστώσουμε παρακάτω – είχε υποστηρίξει σε συνέντευξή του 25 χρόνια αργότερα ότι «θα έπρεπε να πιστεύω ότι αυτή ήταν η αρχή της νέας εποχής, της πολιτικής τηλεόρασης. Δεν το έκανα». Ενα χειρόγραφο του μετέπειτα προέδρου Τζον Κένεντι από εκείνη τη βραδιά βγαίνει αυτές τις ημέρες σε δημοπρασία από τον οίκο Κρίστις και αναπόφευκτα ανακαλεί στη μνήμη όσων το παρακολούθησαν το επίπεδο των δύο πολιτικών αντιπάλων και την ελεύθερη πτώση του επιπέδου που παρατηρείται πλέον στις δημόσιες αντιπαραθέσεις των υποψηφίων με πλέον πρόσφατο παράδειγμα το debate-παρωδία μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Τζο Μπάιντεν.

Ο Κένεντι, αφού προχώρησε στην αρχική του τοποθέτηση, κάθισε στη θέση του και σε ένα χαρτί διαστάσεων 31X 21εκ., όπως φαίνεται και από το βιντεοσκοπημένο αρχείο, άρχισε να σημειώνει λέξεις ή φράσεις του Νίξον που αφορούσαν τις θέσεις που είχε ο ίδιος εκφράσει. Ανάμεσά τους ο Κένεντι έχει γράψει τη φράση «ακόμη αντέχει» σχετικά με την οικονομία των ΗΠΑ, «προηγούμενη διοίκηση» αναφερόμενος στο έργο του Τρούμαν, «πέντε φορές περισσότερο» καθώς ο Νίξον ανέφερε ότι οι μισθοί πενταπλασιάστηκαν επί των ημερών του Αϊζενχάουερ, αλλά και «Εκπαίδευση/φροντίδα ηλικιωμένων», ζητήματα στα οποία επανήλθε ο Κένεντι σε επόμενη φάση της συζήτησης.

Το χειρόγραφο κατέληξε στο αρχείο του Σάντερ Βανοκούρ και μέχρι το 2019 αποτελούσε μακροχρόνιο δάνειο στο Μουσείο Ειδήσεων της Ουάσιγκτον. Οταν το μουσείο έκλεισε στο τέλος της περασμένης χρονιάς επεστράφη στην οικογένεια του δημοσιογράφου και τώρα διατίθεται στη διαδικτυακή δημοπρασία που διαρκεί έως τις 16 Οκτωβρίου με εκτίμηση που κυμαίνεται από 26.769 έως 44.615 ευρώ.

Η στιγμή που έμεινε χαραγμένη στη μνήμη όλων από εκείνη την ιστορική βραδιά είναι όταν ο Βανοκούρ ζήτησε από τον Νίξον να εξηγήσει για ποιον λόγο όταν ζητήθηκε από τον Αϊζενχάουερ να αναφέρει μία σημαντική ιδέα του Νίξον την οποία θα μπορούσε να υιοθετήσει, εκείνος απάντησε: «Αν μου δώσετε μια εβδομάδα θα μπορούσα να σκεφτώ μία. Δεν θυμάμαι».

Ο Νίξον απέφυγε να δώσει απάντηση, ωστόσο το ερώτημα αυτό τον ακολουθούσε βασανιστικά για το υπόλοιπο της εκστρατείας του ως υποψήφιο και έχει καταγραφεί στην Ιστορία ως μία από τις πιο δύσκολες ερωτήσεις που τέθηκαν ποτέ σε υποψήφιο για τη θέση του προέδρου, ενώ το εν λόγω επεισόδιο έχει παρωδηθεί ακόμη και από τη σειρά κινουμένων σχεδίων «Οικογένεια Σίμσον».

«Δεν πιστεύω ότι οι υπεύθυνοι της προεκλογικής εκστρατείας του Νίξον συγχώρεσαν ποτέ τον δημοσιογράφο, ενώ άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες ότι η ερώτηση είχε προωθηθεί στον Βανοκούρ εκ μέρους του επιτελείου του Κένεντι» λέει ο ειδικός του οίκου δημοπρασιών Κρίστις για τα βιβλία και τα χειρόγραφα στην Αμερική, Πίτερ Κλάρνετ.

Ο δημοσιογράφος απέρριψε εξοργισμένος την κατηγορία. «Ηταν η πιο εξόφθαλμη ερώτηση που θα μπορούσε να υποβάλει κάποιος» είπε, ισχυριζόμενος ότι ήταν εξίσου αδιάφορος για τον Κένεντι, τον οποίο έφερε αντιμέτωπο με το γεγονός ότι δεν είχε καταφέρει όσο ήταν γερουσιαστής να περάσει έστω και μία νομοθεσία από τη Γερουσία.

Οσο για το πώς το συγκεκριμένο χειρόγραφο κατέληξε στα χέρια του, παραμένει άγνωστο. Ο Κένεντι, ωστόσο, ήταν γνωστό πως ξεχνούσε τις σημειώσεις του δεξιά κι αριστερά, οπότε είναι πιθανό ο δημοσιογράφος να κράτησε το χειρόγραφο ως αναμνηστικό της βραδιάς. Μια άλλη άποψη θέλει τον Κένεντι να προσέφερε το εν λόγω χαρτί στον δημοσιογράφο την επόμενη χρονιά όταν εκείνος πλέον κάλυπτε το ρεπορτάζ του Λευκού Οίκου. Αποψη που βασίζεται στην επίσης χειρόγραφη αφιέρωση στην επάνω δεξιά γωνία η οποία αναφέρει «Για τον Σάντι με εκτίμηση και θερμούς χαιρετισμούς από τον φίλο του Τζον Κένεντι, 9 Φεβρουαρίου 1961».

Μυστήριο που ίσως δεν λυθεί ποτέ, καθώς ο δημοσιογράφος δεν είχε αποκαλύψει πώς βρέθηκε το συγκεκριμένο χαρτί στην ιδιοκτησία του.