Μάθημα ελληνικών με τους… κυκλώνες

«Paulette»,«Rene» «Sally» «Teddy» «Vicky» και «Wilfred» είναι τα ονόματα των τελευταίων κυκλώνων που συνδέονται με την περιοχή του Ανατολικού Ατλαντικού και δημιουργούν πονοκέφαλο στον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό. Η πρόσθετη ανησυχία δεν συνδέεται με τις επιπτώσεις του ακραίου καιρικού φαινομένου, αλλά με κάτι πιο απλό. Το  τελευταίο γράμμα της αγγλικής αλφαβήτου υπενθυμίζει ότι οι επιλογές για τις ονομασίες των επόμενων δύσκολων μετεωρολογικών φαινομένων έχουν στενέψει. Ετσι οι επιστήμονες έστρεψαν το βλέμμα τους στο ελληνικό αλφάβητο και θα είναι μάλιστα η δεύτερη φορά που το κάνουν.

Το 2020 βαρύνεται, εκτός από τα δεινά που προκάλεσε η παγκόσμια πανδημία, και με τις έντονες μετεωρολογικές μεταβολές που έπληξαν πολλές περιοχές του πλανήτη και φυσικά δεν έμεινε έξω και η Ελλάδα. Τη μερίδα του λέοντος όμως την κατέχει η περιοχή του Ατλαντικού, που έσπασε ένα αρνητικό πολλών ετών. Ο αριθμός των τυφώνων και των τροπικών καταιγίδων ξεπέρασε τις 21. Η επόμενη κίνηση για τους επιστήμονες ήταν να αναζητήσουν νέα κωδικά ονόματα. Επιστροφή στην ελληνική αλφάβητο είχαν κάνει οι επιστήμονες και το 2005 – δεύτερη χειρότερη χρονιά ήταν το 1933 -, όταν οι καταιγίδες είχαν φτάσει τις 27. Ηταν τότε που εκδηλώθηκαν οι καταστροφικούς τυφώνες, όπως η «Κατρίνα», η «Ρίτα» και η «Γουίλμα», με ανυπολόγιστες επιπτώσεις στις περιοχές που έπληξαν.

Η λίστα ονομάτων στις τροπικές καταιγίδες στη λεκάνη του Ατλαντικού συντάσσεται από τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό. Το Εθνικό Κέντρο Τυφώνων στην Αμερική (National Hurricane Center) είχε τονίσει ότι «σε περίπτωση που σε μια σεζόν χρειαστεί να κατονομαστούν περισσότεροι από 21 τροπικοί κυκλώνες στη λεκάνη του Ατλαντικού, οι επιπλέον θα λάβουν το όνομά τους από την ελληνική αλφαβήτα».

Ετσι η επόμενη καταιγίδα, η 22η στη σειρά που «χτύπησε» την Πορτογαλία τον Σεπτέμβριο, πήρε το όνομά της από το πρώτο γράμμα του ελληνικού αλφάβητου Alpha και θα ακολουθήσει το Beta.

Τα «βαφτίσια». Η αναγκαιότητα και η χρησιμότητα των ονομάτων στα ακραία καιρικά φαινόμενα ανακύπτει τον 19ο αιώνα, όταν έπληξαν πρωτοφανείς τυφώνες την Καραϊβική. Από τότε οι μετεωρολόγοι αποφάσισαν να περιγράφουν τα φαινόμενα με τις γεωγραφικές συντεταγμένες της θέσης που εκδηλώνονταν. Αντιλήφθηκαν όμως γρήγορα ότι ήταν πιο εύχρηστο και διευκόλυνε πρακτικά ζητήματα το να χρησιμοποιούν μικρά ονόματα. Η ανταλλαγή λεπτoμερών πληροφοριών από πάρα πολούς σταθμούς, πλοία στους ωκεανούς αλλά και παράκτιες βάσεις είναι μόνο μερικά από τα πλεονεκτήματα για τους επιστήμονες. Ετσι ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός αποφάσισε να δημιουργήσει μια λίστα με αλφαβητική σειρά. Τα ονόματα αυτά έχουν τη δυνατότητα να εμφανιστούν έπειτα από έξι χρόνια εκτός εκείνων των πολύ σοβαρών καταιγίδων που δεν θα χρησιμοποιηθούν ποτέ ξανά. Αφαιρείται από τη λίστα και τη θέση του παίρνει ένα άλλο όνομα. Ο λόγος είναι προφανής: κανείς δεν θέλει να θυμάται την καταστροφή που άφησαν πίσω τους.

Οι τυφώνες χρωστούν τα γυναικεία τους ονόματα στο μυθιστόρημα του Τζορτζ Ρ. Στιούαρτ που κυκλοφόρησε το 1941. Από το 1953 έως το 1979 οι επιστήμονες – στη σύντομη ιστορία της ονοματοδοσίας – έδιναν μόνο γυναικεία ονόματα. Από τότε όλα τα φαινόμενα – τυφώνες και κυκλώνες  – άρχισαν και έχουν και ανδρικά ονόματα. Σε ό,τι αφορά το σήμερα και τα καιρικά φαινόμενα που προκαλούν ανησυχία, το μόνο θετικό για τη χρονιά που διανύουμε είναι, όπως λένε οι επιστήμονες, ότι δεν σημειώθηκαν μεγάλοι τυφώνες στην ήδη πληγείσα στην περιοχή του Ατλαντικού.

Στην Ελλάδα τα φαινόμενα αυτά δεν είναι συνηθισμένα, ωστόσο η επέλαση του «Ιανού» – αλλά και του «Medicane» και του «Ζορμπά» παλαιότερα – και οι καταστροφικές συνέπειές του υπενθυμίζει ότι όλες οι περιοχές μπορούν να δοκιμαστούν οποιαδήποτε στιγμή από τη μανία της φύσης.