Πώς η χρήση μάσκας μπορεί να φέρει ανοσία

Και αν η μάσκα, πέρα από το να επιβραδύνει τη διασπορά του ιού SARS-CoV-2, επιτρέπει επίσης τον περιορισμό των κρουσμάτων σοβαρής μορφής Covid-19; Είναι μία θεωρία που εξετάζουν εδώ και μερικούς μήνες πολλοί ερευνητές, με πρωτεργάτρια την επιδημιολόγο Μόνικα Γκάντι: από κοινού με τον Τζορτζ Ράδερφορτ, συνάδελφό της στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, η Γκάντι σημείωσε αρχές Σεπτεμβρίου στη «New England Journal of Medicine» πως η γενικευμένη χρήση της μάσκας θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μία μορφή «ευλογιασμού» και να επιφέρει ανοσία σε ένα κομμάτι του πληθυσμού εν αναμονή ενός εμβολίου.

Ο όρος «ευλογιασμός» χρονολογείται στις αρχές του 18ου αιώνα, όταν αυτή η εξ Ανατολής τεχνική αναπτύχθηκε στην Ευρώπη (και μάλιστα από δύο έλληνες γιατρούς, τον Εμμανουήλ Τιμονή από τη Χίο και τον Ιάκωβο Πυλαρινό από την Κεφαλονιά) ως ριζοσπαστικό μέσο ανοσοποίησης κατά της ευλογιάς. Η μέθοδος συνίστατο στην εισαγωγή με εγκεντρισμό ή με εμφύτευση στο δέρμα υγιών ανθρώπων, πύου από φλύκταινες ασθενών με ευλογιά – με την ελπίδα να αναπτύξουν οι πρώτοι ηπιότερες μορφές της νόσου και να αποκτήσουν κατόπιν ανοσία. «Λειτουργούσε αρκετά καλά», λέει στη «Monde» ο καθηγητής ιστορίας της υγείας Πατρίκ Ζιλμπερμάν. «Ενείχε όμως και κινδύνους». Σε κάθε 1.000 εμβολιασμένους με τη μέθοδο του «ευλογιασμού», αντιστοιχούσαν επτά με οκτώ θάνατοι. Γιατί κάθε άνθρωπος αντιδρά διαφορετικά στους μολυσματικούς παράγοντες.

Ο ευλογιασμός εγκαταλείφθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα, υπέρ των πρώτων εμβολίων, που ήταν λιγότερο παρακινδυνευμένα διότι φέρνουν τον οργανισμό σε επαφή με έναν εξασθενημένο ιό ή ένα τμήμα, μόνο, του ιού. «Χρησιμοποιούμε τον όρο “ευλογιασμός” μεταφορικά, δεν εισηγούμαστε την εσκεμμένη μόλυνση ανθρώπων με SARS-CoV-2», επισημαίνει η Μόνικα Γκάντι. «Εκείνο που λέμε είναι πως, αν οι μάσκες μειώνουν το ιικό μόλυσμα ή τη δόση [την ποσότητα του ιού στην οποία εκτίθενται αυτοί που τις φορούν], τότε θα αυξήσουν το ποσοστό της ασυμπτωματικής μόλυνσης».

ΟΙ ΜΕΛΕΤΕΣ. Πολλές μελέτες που έχουν γίνει σε χάμστερ τείνουν να δικαιώσουν τη θεωρία που θέλει μία λιγότερο ισχυρή έκθεση στον ιό να οδηγεί σε ηπιότερες μορφές της νόσου. Ερευνα που δημοσιεύτηκε στην αμερικανική επιθεώρηση «Proceedings of the National Academy of Sciences» (PNAS) έδειξε πως όσο περισσότερο υποβάλλονταν τα πειραματόζωα σε σημαντικές δόσεις SARS-CoV-2, τόσο περισσότερο ανέπτυσσαν σοβαρές μορφές Covid-19. Οπως επισημαίνει όμως ο Φρεντερίκ Αλτάρ, διευθυντής ερευνών στο Γαλλικό Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Ιατρικών Ερευνών (Inserm), «η ποσότητα του ιού που δημιουργεί η νόσος εξαρτάται από τον άνθρωπο. Με μία ισχυρή δόση μολυσματικού παράγοντα, όλοι νοσούν. Για τις ενδιάμεσες και ήπιες δόσεις, ωστόσο, δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε γενικευμένη αντίδραση».

Σε κάποιους ανθρώπους, ακόμα και μία ήπια δόση του ιού μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές. Επιπλέον, το ερώτημα της μακροπρόθεσμης ανοσίας, μετά τη μόλυνση με τον ιό, παραμένει ανοιχτό. «Για αυτό και χρειαζόμαστε ένα εμβόλιο προκειμένου να εξαλείψουμε πραγματικά τον Covid-19», λέει η Μόνικα Γκάντι. «Το να έχουμε ωστόσο περισσότερες ασυμπτωματικές μολύνσεις βραχυπρόθεσμα και μία βραχυπρόθεσμη ανοσία θα μας βοηθούσε να ελέγξουμε, μέχρι τότε, τον ιό».