Η πανδημία ξεσκέπασε τις ανισότητες

Της Μάρνυς Παπαματθαίου

Τις εκπαιδευτικές ανισότητες που ανέδειξε παγκοσμίως η πανδημία του κορωνοϊού «φωτογραφίζει» νέα έκθεση για την εκπαίδευση του ΟΟΣΑ, η οποία έγινε στο πλαίσιο της PISA και είναι αφιερωμένη σε υποδομές και προσωπικό ανά σχολείο.

Οπως αναφέρεται στην έκθεση, κατά μέσο όρο σε όλες τις χώρες του ΟΟΣΑ το 2018 υπήρχε σχεδόν ένας υπολογιστής διαθέσιμος στο σχολείο για εκπαιδευτικούς σκοπούς για κάθε 15χρονο μαθητή. Ωστόσο έντονες ήταν οι διαφορές μεταξύ των «προνομιούχων» και των λιγότερο προνομιούχων περιοχών τους. Στην Αλβανία, στη Βραζιλία, στην Ελλάδα, στο Κοσσυφοπέδιο, στο Μαυροβούνιο, στο Μαρόκο, στην Τουρκία και στο Βιετνάμ καταγράφεται ένας υπολογιστής διαθέσιμος για κάθε τέσσερις μαθητές στα σχολεία (σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν επίσημα βέβαια, καθώς στη χώρα μας η αναλογία σε πολλά σχολεία είναι σε αρκετές περιπτώσεις πολύ χειρότερη).

Το πιο ανησυχητικό συμπέρασμα της έκθεσης όμως είναι ότι στο ένα τρίτο των χωρών και των οικονομιών που συμμετείχαν στην έρευνα «PISA 2018», σε χώρες όπως η Ελλάδα, το Μεξικό και η Πολωνία ένας στους δύο μαθητές δήλωσε ότι η «νοημοσύνη», το επίπεδο των γνώσεων που έχουν κατακτήσει δηλαδή, είναι κάτι που δεν θα μπορούσαν να το αλλάξουν εύκολα. Οι μαθητές αυτοί, αναφέρει η έκθεση, είναι και εκείνοι που πιθανά δεν θα επενδύσουν ποτέ πραγματικά στο σχολείο ή στις σπουδές τους.

Κατά τα άλλα και εν όψει των αυξημένων αναγκών σε υποδομές που δημιούργησαν η πανδημία και οι ανάγκες σε «ψηφιακές» τάξεις, χώρες όπως η Αυστρία, η Ισλανδία, το Λουξεμβούργο, το Μακάο (Κίνα), η Νέα Ζηλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν μπροστά, καθώς η αναλογία υπολογιστών-μαθητών ήταν 1,25 ή μεγαλύτερη.

Στην έρευνα, όπως είναι γνωστό, συμμετείχαν περίπου 600.000 μαθητές 15 ετών σε 79 χώρες και οικονομίες.

Την ίδια στιγμή, η ικανότητα των εκπαιδευτικών να χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες αποτέλεσε ένα νέο απρόβλεπτο πρόβλημα, σε περίοδο πανδημίας.

Στις χώρες του ΟΟΣΑ, το 65% των γυμνασίων απασχολούσε εκπαιδευτικούς που δήλωσαν ότι έχουν τις απαραίτητες τεχνικές και παιδαγωγικές δεξιότητες για να ενσωματώσουν ψηφιακές συσκευές στη διδασκαλία. Στη Σουηδία π.χ., σχολεία σε προνομιούχες περιοχές έδιναν ένα 89% επιμορφωμένων εκπαιδευτικών, αλλά μόνο ένα 54% σε μη προνομιούχες περιοχές.

Το 60% των 15χρονων μαθητών όλων των χωρών του ΟΟΣΑ, όπως αναφέρει η έρευνα, φοιτούσαν σε σχολεία στα οποία ο διευθυντής τους ανέφερε ότι οι εκπαιδευτικοί έχουν αρκετό χρόνο για να προετοιμάσουν «ηλεκτρονικά» μαθήματα.

Σε 44 εκπαιδευτικά συστήματα, οι μαθητές φοιτούσαν σε σχολεία των οποίων ο διευθυντής ανέφερε μεγαλύτερες ελλείψεις διδακτικού και υποστηρικτικού προσωπικού (η Ελλάδα εδώ καταγράφεται στον μέσο όρο και όχι κάτω από αυτόν).

Δεκαπεντάχρονοι και ευημερία

Πάντως, σε σχέση με τα θέματα σωματικής και συναισθηματικής ανάπτυξης των εφήβων, οι κινεζικές επαρχίες και πάλι παρουσιάζουν τις καλύτερες επιδόσεις και βρίσκονται μεταξύ των εκπαιδευτικών συστημάτων με το μεγαλύτερο περιθώριο βελτίωσης. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, σχεδόν δύο στους τρεις μαθητές δηλώνουν ότι είναι ικανοποιημένοι με τη ζωή τους, αλλά ότι το ποσοστό μειώθηκε κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ του 2015 και του 2018. Περίπου το 6% των μαθητών ανέφεραν ότι αισθάνονται πάντα λυπημένοι. Σε σχεδόν κάθε εκπαιδευτικό σύστημα, τα κορίτσια εξέφρασαν μεγαλύτερο φόβο αποτυχίας από τα αγόρια, ακόμα και όταν ξεπέρασαν τα αγόρια σε μεγάλο βαθμό από την ανάγνωση. Σχεδόν το ένα τέταρτο των μαθητών ανέφεραν ότι εκφοβίζονται στα σχολεία τους τουλάχιστον μερικές φορές τον μήνα.