Πορεία σε ναρκοθετημένο πεδίο

Επειτα από έντονη και επίμονη δραστηριότητα που αναπτύχθηκε στο παρασκήνιο από τον λεγόμενο συμμαχικό παράγοντα και δη από την προεδρεύουσα στην ΕΕ Γερμανία, τη θεσμική ηγεσία της ΕΕ, τις ΗΠΑ και τη ζωηρή παρουσία της Γαλλίας, Ελλάδα και Τουρκία δέχθηκαν να προχωρήσουν σε συναντήσεις και συζητήσεις από το σημείο που αυτές είχαν διακοπεί το 2016 με σκοπό την αναζήτηση συνεννόησης για θέματα οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών.

Η συμφωνία αυτή είναι ένα κατ’ αρχάς θετικό βήμα, αφού ανακόπτει, προσωρινώς τουλάχιστον, την υψηλή και διαρκώς κλιμακούμενη οξύτητα που είχε προκληθεί στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και είχε φτάσει σε σημείο ώστε να έχει οδηγήσει τα πράγματα στα πρόθυρα ένοπλης σύγκρουσης.

Υπαίτια για την κατάσταση αυτή είναι αναμφισβήτητα η Αγκυρα η οποία ακολουθούσα έναντι της Αθήνας μία μεθοδικά αναπτυσσόμενη πολιτική προκλήσεων, χονδροειδών παραβιάσεων ελληνικής κυριαρχίας και εκφοβιστικής έως και υβριστικής ρητορικής, έχει διαμορφώσει ένα κατ’ ουσία απροκάλυπτο πολεμικό κλίμα.

Προφανής σκοπός της γραμμής αυτής η οποία προβάλλεται και στο εσωτερικό της Τουρκίας με συνέπεια τον ανθελληνικό ερεθισμό της κοινής γνώμης είναι, κατά τα φαινόμενα, ο εξαναγκασμός της Ελλάδας σε συνομιλίες με εκ των προτέρων αποδοχή των τουρκικών όρων και στοχεύσεων. Στοχεύσεων δηλαδή που περιλαμβάνουν εξωφρενικές αξιώσεις και δεν εστιάζονται όπως η Ελλάδα προτείνει στον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών με δυνατότητα προσφυγής στο διεθνές δικαστήριο. Γενικά, η τουρκική συμπεριφορά συνιστά ένα εκρηκτικό μείγμα υπερφίαλης υπεροψίας, επίδειξης ισχύος και ανοιχτής αυθαιρεσίας αποβλέποντας σε επέκταση της Τουρκίας και στην ανάδειξή της σε νεο-οθωμανική, ισλαμική περιφερειακή δύναμη.

Η στάση της Αθήνας υπήρξε ψύχραιμη με ικανοποιητικά αντανακλαστικά και πολλαπλές κινήσεις, όπως η αξιοποίηση συμμαχικών δεσμών και μίας ευρύτερης κινητοποίησης απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα. Παράλληλα όμως υπήρξαν και αδυναμίες χειρισμών που έγιναν αντικείμενο συζήτησης και προβληματισμού. Πάντως ιδιαιτέρως επιτυχής υπήρξε η σύσφιξη σχέσεων με τη Γαλλία και η σχετική παραγγελία οπλικών συστημάτων δοθέντος ότι ο γάλλος πρόεδρος με ασυνήθη ευθύτητα και αυστηρότητα αποδοκιμάζει τις τουρκικές προκλήσεις και τάσσεται υπέρ μίας αποφασιστικής – αποτρεπτικής στάσης προς τις ενέργειες της Τουρκίας, έναντι Ελλάδος και Κύπρου ως μελών της ΕΕ.

Η αναγγελθείσα έναρξη διερευνητικών επαφών εγείρει και ορισμένα καίριας σημασίας ζητήματα όπως:

Εάν αποδέχθηκε δεσμευτικά η Τουρκία την προσέλευση στις υπό έναρξη συναντήσεις με το περιεχόμενο που ανακοινώθηκε ή αν αποβλέπει σε δημιουργία εντυπώσεων για να αποφύγει τις επικρεμάμενες εις βάρος της κυρώσεις.

Εάν εζήτησε ανταλλάγματα, και ποια ακριβώς, για τη συγκατάθεσή της στις επαφές αυτές.

Επίσης εάν με τις πολλές τηλεφωνικές επαφές του κυρίου Ερντογάν τις τελευταίες ημέρες επέτυχε και άλλα ωφελήματα που θα αναδειχθούν στην πορεία των επαφών.

Εάν οι μεσολαβούντες ετόνισαν στην Αγκυρα με τη δέουσα έμφαση ότι θεμελιώδης προϋπόθεση για την απαρχή ομαλοποίησης των σχέσεών της με την ΕΕ είναι η ριζική αλλαγή της προκλητικής της συμπεριφοράς.

Οπως και αν έχει η κατάσταση, η Τουρκία δεν έχει δώσει, διαχρονικά, δείγματα αξιοπιστίας, συνέπειας σε υποσχέσεις και προθέσεων καλής γειτονίας. Και είναι άκρως πιθανό έως βέβαιο ότι στις «συζητήσεις» θα μετέλθει ποικίλα τεχνάσματα και πονηρές μεθοδεύσεις για να σύρει εμμέσως και εντέχνως την ελληνική πλευρά προς την κατεύθυνση των δικών της επιλογών. Παράλληλα είναι σφόδρα πιθανό να υπονομεύσει ενσυνείδητα τις συζητήσεις και να επιχειρήσει να αποδώσει την ευθύνη στην ελληνική πλευρά.

Τούτων δοθέντων, η Αθήνα επιβάλλεται να βαδίσει στις συνομιλίες με διαρκή εγρήγορση και άκρα ετοιμότητα ώστε να αποφύγει παγίδες και απατηλές προκλήσεις. Το συμφέρον μας είναι να εμπλέξουμε την Τουρκία στην όλη διαδικασία υπό όρους διεθνούς δικαίου και καλής πίστης. Η πορεία μας όμως θα γίνει εν μέσω αιφνιδιασμών και παλινωδιών επί ναρκοθετημένου πεδίου.

Ο Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης ε.τ.