Ο μικρός περίπατος

Πολλά έχουν γραφτεί για τον Μεγάλο Περίπατο της Αθήνας, αυτή την παγκόσμια αποκλειστικότητα και ειδικά για το υψηλό κόστος των δοκιμαστικών επεμβάσεων σε σχέση μάλιστα με τις ευρύτερες ανάγκες και τα σοβαρά προβλήματα στις γειτονιές της Αθήνας. Παρόλο το αρνητικό κλίμα αποδοχής που δημιουργήθηκε ήδη από τους δημότες της Αθήνας, περιμένω υπομονετικά την εξέλιξη αυτής της πρωτοβουλίας. Οπως δεσμεύτηκε ο δήμαρχος της Αθήνας, ελπίζω ότι μετά την ολοκλήρωση των δοκιμών, θα οδηγηθούν σε τεκμηριωμένες τελικές επιλογές και αρχιτεκτονικά ενδιαφέρουσες προτάσεις, μέσω αρχιτεκτονικών διαγωνισμών, που θα αποθαρρύνουν το αυτοκίνητο και θα προσελκύσουν τους κατοίκους να βιώσουν την πόλη ελεύθερα. Ακόμη και εμένα που δεν είμαι λάτρης του περιπάτου, προτιμώντας να κινούμαι με το αυτοκίνητο, με ενθουσιάζει η ιδέα να επεκταθεί στο κέντρο της πόλης, ακόμη και στην οδό Σταδίου η αισθητική του πεζόδρομου της Διονυσίου Αρεοπαγίτου. Εξακολουθώ βέβαια να διατηρώ τις επιφυλάξεις μου για το τελικό αποτέλεσμα,  παρόλο που ο δήμαρχος έχει πλέον πλαισιωθεί από ειδικούς συμβούλους αρχιτέκτονες και πολεοδόμους καθηγητές αρχιτεκτονικών σχολών.

Επανέρχομαι σήμερα στο διάστημα του περίφημου lockdown, που στέλναμε επιμελώς τα sms και με τη φωτογραφική μηχανή ανά χείρας περπατήσαμε στην πόλη όσο ποτέ άλλοτε, καταγράφοντας  κτίρια, σχολιάζοντας την κατά περιόδους αρχιτεκτονική, τα ελάχιστα γλυπτά και χαιρετίζοντας τους άλλους μασκοφόρους  περαστικούς όπως κάνουμε στο χωριό.

Λόγω μάλιστα της περιορισμένης κίνησης των αυτοκινήτων, ο περίπατος γινόταν  ασυνείδητα κυρίως  στο κατάστρωμα του δρόμου και όχι στα πεζοδρόμια που μας απομάκρυναν συχνά, λόγω των απρόσμενων εμποδίων και κακοτεχνιών.

Με μεγάλη ευκολία ανεξάρτητα με το πλάτος των πεζοδρομίων φυτεύουμε συνήθως στο κέντρο τους δένδρα, εντάσσουμε κάδους απορριμμάτων, στύλους, δύσβατες διαδρομές τυφλών, στριμώχνουμε στενούς ποδηλατόδρομους, βάζουμε κολωνάκια και μπάρες ή παρκάρουμε τα αυτοκίνητά μας. Οι αρχικές πλακοστρώσεις δέχονται επεμβάσεις για την ένταξη νέων δικτύων που αποκαθίστανται με προχειρότητα και συχνά οι ρίζες των δένδρων ανασηκώνουν τις πλάκες, όπως και τα «ατάκτως ερριμένα» καπάκια των φρεατίων.

Ενα παζλ κακοτεχνιών και εμποδίων μετατρέπουν τις ζώνες περιπάτου σε διαδρομές μετ΄ εμποδίων, συχνά άβατες κυρίως από ηλικιωμένους ανθρώπους, από μητέρες με καροτσάκια και ΑΜΕΑ. Αδιαφορούμε όλοι, είναι γνωστό. Αδιαφορούμε για τον δημόσιο χώρο στην πόλη, ακόμη και για αυτόν που βρίσκεται ακριβώς μπροστά από τις ιδιοκτησίες μας που ίσως δεν γνωρίζουμε ότι είναι στη δική μας ευθύνη.

Το δικό μας πεζοδρόμιο

Σε αντίθεση με τη φροντίδα που συνεχίζεται επί αιώνες στην ελληνική επαρχία όπου ακόμη κάποιοι ασπρίζουν, σκουπίζουν και νοιάζονται για τον δρόμο μπροστά στο σπίτια τους, εδώ στην πόλη το δικό μας πεζοδρόμιο, που φτιάχνεται από εμάς ή τον εκάστοτε κατασκευαστή, μόλις ολοκληρωθεί η κάθε οικοδομή μας, στη συνέχεια το ξεχνάμε. Ο δημόσιος αυτός χώρος εγκαταλείπεται. Περιμένουμε τον Δήμο να έρθει να τον συντηρήσει και βέβαια αυτό είναι ανέφικτο. Ο Δήμος περιορίζεται στο να κάνει τις πεζοδρομήσεις που επιλέγει και να τις συντηρεί. Ισως δεν είναι σε όλους γνωστό, ότι σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία «στην περίπτωση που αιτία της βλάβης στο πεζοδρόμιο είναι ένα γεγονός που εκφεύγει της σφαίρας ευθύνης του δήμου, αρμόδιος είναι ο παρόδιος ιδιοκτήτης προς αποκατάσταση του πεζοδρομίου που βρίσκεται έμπροσθεν της οικίας του» (υπουργική απόφαση ΥΑ 3046/304/30-1/3-2-1989 ΦΕΚ 59 Δ΄).  Μόνο στις περιπτώσεις που οι βλάβες προέρχονται από επεμβάσεις άλλων οργανισμών δικτύων η αποκατάσταση δεν βαρύνει τους ιδιοκτήτες και αποκαθίστανται από τους φορείς.

Η εμπειρία από το Λονδίνο, όπου υπάρχει μια διαρκής ευθύνη και φροντίδα του Δήμου για την καλύτερη δυνατή εικόνα και χρήση των πεζοδρομίων που σέβεται τον περιπατητή, μου δημιουργεί αισθήματα ντροπής με όλα όσα βίωσα την τελευταία περίοδο των περιπάτων μου στην Αθήνα.

Ο δημόσιος χώρος μπροστά στα σπίτια μας είναι λοιπόν και δικό μας μέλημα. Ας είμαστε επιφυλακτικοί και υπομονετικοί μέχρι την τελική έκβαση του Μεγάλου Περίπατου και ας ανασυνταχθούμε μαζί με τους γείτονές μας, να βελτιώσουμε τον δικό μας μικρό περίπατο στα δικά μας πεζοδρόμια. Τον δικό μας δημόσιο χώρο.  Μέχρι να ευαισθητοποιηθεί ο Δήμος και να αναλάβει υπεύθυνα και θεσμικά τον αστικό σχεδιασμό, τη συντήρηση και ανάπλαση των μικρών μας περιπάτων στην πόλη. Ας το διεκδικήσουμε!

Ο Γιώργος Τριανταφύλλου είναι αρχιτέκτων