Θάνατοι στη ζυγαριά

Πόσο ζυγίζει ένας θάνατος; Πότε είναι αρκετός για να γίνει «δικός μας»; Πέρασαν κιόλας δύο χρόνια από τον ξυλοδαρμό που έφερε το τέλος για τον ακτιβιστή Ζακ Κωστόπουλο. Υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που δεν τον έχουν ξεχάσει – τον θρήνησαν με όλους τους τρόπους που μπορούσαν και τον έφεραν και πάλι στο προσκήνιο στην επέτειο του θανάτου του. Ο τρόπος με τον οποίο τον θυμήθηκαν έμοιαζε λίγο με τον τρόπο του Παύλου Φύσσα και του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου: ήταν εντελώς διαφορετικοί, όμως σκοτώθηκαν εξίσου άδικα.

Την Κυριακή το βράδυ, όμως, στην πορεία για τα δύο χρόνια από τον θάνατο του Ζακ, υπήρξαν τρεις θάνατοι που μπήκαν στη ζυγαριά και δεν κρίθηκαν αρκετοί. Κάποιοι εξ όσων διαδήλωναν για τον Κωστόπουλο, σκέφτηκαν πως η πλακέτα για τους νεκρούς της Μαρφίν τους ενοχλεί, τουλάχιστον στη σημερινή μορφή της. Μια ματιά στις παρεμβάσεις πάνω στο μάρμαρο έδειξαν πως αυτές οι δολοφονίες εκλαμβάνονται ως κοινωνικές απώλειες μόνο εφόσον για τον θάνατό τους αναλαμβάνει την ευθύνη «το σύστημα»: έφταιγε η Ελληνική Δημοκρατία, το σήμα της οποίας σβήστηκε με μαύρο σπρέι, έφταιγε η τράπεζα και ο ιδιοκτήτης της, που τους ανάγκασε να δουλέψουν σε ένα κακοδιατηρημένο κτίριο παρά το ότι είχε κηρυχθεί γενική απεργία.

Μόνο αυτοί που έβαλαν τη φωτιά δεν έφταιγαν. Αυτό δεν γράφτηκε στην πλακέτα, υπονοήθηκε όμως από τη συμπεριφορά. Τι θα γινόταν άραγε αν η δικαιοσύνη ακολουθούσε το παράδειγμα όσων αρνούνται να αποδώσουν ευθύνες στους φυσικούς αυτουργούς της Μαρφίν; Στις 21 Οκτωβρίου, όταν αναμένεται η εκδίκαση της υπόθεσης, οι κατηγορούμενοι για τον θάνατο του Κωστόπουλου θα απαλλάσσονταν από τις κατηγορίες, γιατί στην πραγματικότητα «φταίει το σύστημα». Πόσες ζημιές δικαιούνται να κάνουν οι συγγενείς όσων πέθαναν στη Μαρφίν, που ακόμα δεν γνωρίζουν ποιοι έριξαν τις μολότοφ που τους στέρησαν τα αγαπημένα τους πρόσωπα; Οι ζυγαριές έχουν δύο όψεις και μερικές φορές δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται.

Εχουν κάτι κοινό. Το πρόβλημα είναι βαθύτερο. Από πότε η ελληνική κοινωνία άρχισε πάλι να μετράει τους νεκρούς του ενός σε διαφορετική λίστα από τους νεκρούς του άλλου; Εστω κι έτσι, γιατί ο Ζακ Κωστόπουλος και οι τρεις της Μαρφίν ανήκουν σε διαφορετική λίστα; Μοιραία, οι δύο περιπτώσεις έχουν κάτι κοινό: βρέθηκαν στο λάθος μέρος, τη λάθος στιγμή. Είναι θάνατοι που παρακολουθήσαμε χωρίς να αντιδράσουμε, χωρίς να βγάλουμε κιχ. Κανείς δεν άνοιξε τον δρόμο στην πυροσβεστική για να προλάβει να φτάσει στο κτίριο της Σταδίου που καιγόταν στις 5 Μαΐου του 2010, αντίθετα διάφοροι από τους παρευρισκόμενους φώναζαν στους εγκλωβισμένους πως πρέπει να καούν ζωντανοί. Κανείς από όσους βρέθηκαν στην οδό Γλάδστωνος στις 21 Σεπτεμβρίου του 2018 δεν σταμάτησε τους δύο καταστηματάρχες της περιοχής από το να πάρουν τον νόμο στα χέρια τους – κι αυτός ο ένας που τους απομάκρυνε από τον αιμόφυρτο Κωστόπουλο, κοιτούσε τους υπόλοιπους που συνέχιζαν να τον κλωτσούν πριν φτάσει η αστυνομία.

Μερικά σημεία της πρωτεύουσας θα μείνουν για πάντα σημαδεμένα, ανεξαρτήτως βανδαλισμών. Μερικά τραύματα, τραύματα στη συνοχή και την ωριμότητά της, η ελληνική κοινωνία θα συνεχίσει να τα φέρει πάνω της, γιατί δεν έκανε τίποτα για να τα κλείσει. Αλλο πράγμα έδειξε για το ποιόν της η υπόθεση Μαρφίν, άλλο αυτή του Κωστόπουλου. Μετρώντας τον πόνο κάθε πληγής ή το μέγεθός της, όμως, δεν καταφέρνουμε τίποτα περισσότερο από το να γεμίσουμε κι άλλες.