Το στοίχημα της τετραετίας και η ομάδα των πέντε

Ηταν δεν ήταν 100 οι λέξεις που αφιέρωσε ο Πρωθυπουργός – και μάλιστα στον επίλογο των εξαγγελιών του – κατά τη μακροσκελή (4.500 λέξεων) ομιλία του στο φόρουμ της Θεσσαλονίκης. Το Ταμείο Ανάκαμψης «καπελώθηκε», προφανώς, από άλλες επείγουσες ανάγκες – το σχέδιο αντιμετώπισης των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας ή το πλάνο θωράκισης των Ενόπλων Δυνάμεων. Ακόμα και έτσι όμως, στις συγκρατημένες αναφορές του Κυριάκου Μητσοτάκη στα 32 δισ. ευρώ από το ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης και το νέο ΕΣΠΑ επιλέχθηκε προσεκτικά η διατύπωση: «τα κεφάλαια θα αρχίσουν να μετασχηματίζουν συνολικά την εθνική οικονομία, ξεκινώντας από το 2021 (…) πρέπει να αξιοποιηθούν συνετά και παραγωγικά». Φράσεις που μαρτυρούν ότι όσο κι αν τα 32 δισ. του ευρω-ταμείου λείπουν από τον δημόσιο διάλογο, βρίσκονται στο επίκεντρο του ραντάρ του Μαξίμου ως το μεγάλο στοίχημα της τετραετίας να μη χαθεί «ούτε ένα λεπτό, ούτε ένα ευρώ», κατά την κεντρική εντολή που στην αφετηρία (πριν από ενάμιση μήνα) δόθηκε προς την ομάδα των πέντε manager – συντονιστών και τους εμπλεκόμενους team leaders υπουργούς. Το πρότζεκτ αξιοποίησης των ευρωπαϊκών ποσών προκαλεί ευρύτερο προβληματισμό στο πρωθυπουργικό επιτελείο, δεδομένου ότι συνοδεύεται από αυστηρά χρονοδιαγράμματα, απαιτεί λεπτοδουλειά σε απαιτητικές εξισώσεις (ποια έργα μπορούν να προχωρήσουν άμεσα; Ποια θα ενταχθούν στο ΕΣΠΑ και ποια στο Ταμείο Ανάκαμψης ή στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων;) και μοιραία οδηγεί την αρμόδια «πυραμίδα» ανθρώπων σε αγώνα δρόμου στο παρασκήνιο για τις «3+1» φάσεις του εγχειρήματος. Μια πρόκληση που βρίσκει το Μέγαρο Μαξίμου εν μέσω κρίσεων και με προβλήματα που συσσωρεύονται.

Καθ’ οδόν προς τη «φάση 2»

Πάντως το πρώτο επίπεδο προετοιμασίας από την «ομάδα των πέντε» που επέλεξε ο Πρωθυπουργός ως μέλη της ειδικής Εκτελεστικής Επιτροπής, δηλαδή τους Θεόδωρο Σκυλακάκη, Ακη Σκέρτσο, Δημήτρη Σκάλκο, Μιχάλη Αργυρού και Αλέξη Πατέλη, ολοκληρώνεται αυτές τις μέρες, με στόχο εντός της νέας εβδομάδας να εκκινήσει η «φάση 2». Οι βασικοί συντονιστές, έχοντας στα χέρια τους λίστες με συγκεκριμένα έργα για πέντε κομβικά «κεφάλαια» (πράσινη ανάπτυξη, ψηφιακή πολιτική, κοινωνικά θέματα, υποδομές, επενδύσεις-μεταρρυθμίσεις) επιστρέφουν σε εντατικές διαβουλεύσεις με τα αρμόδια υπουργεία για την πρώτη οριστικοποίηση των δράσεων. Με άλλα λόγια, αφού πέρασαν από κόσκινο τις προτάσεις των υπουργών, ετοιμάζονται να… ξεδιαλύνουν ένα – ένα τα τεχνικά δελτία, προσθαφαιρώντας έργα, με ιεράρχηση και αντιστοίχιση σε όσα αναφέρει ο «οδικός χάρτης» της επιστημονικής επιτροπής υπό τον Χριστόφορο Πισσαρίδη – ακόμα και αν οι πολιτικές αποφάσεις δεν ακολουθήσουν τελικά γράμμα – γράμμα τις κατευθύνσεις Πισσαρίδη. Πρόσωπα που γνωρίζουν την πρόοδο των εργασιών εκτιμούν ότι είναι εφικτό στα μέσα Οκτωβρίου να σταλεί στην Κομισιόν το προσχέδιο. Ωστόσο η τρίτη φάση θα είναι η πιο κρίσιμη: το «κλείδωμα» του εθνικού στρατηγικού σχεδίου και η παράδοσή του στην Ευρώπη εντός του Ιανουαρίου με τελική έγκριση τον Απρίλιο του 2021. Οταν δηλαδή θα είναι πια αργά για αλλαγές, μεταφορές έργων και ποσών ή δισταγμούς, αφού τα χρήματα θα χάνονται αυτομάτως εφόσον παραβιάζονται όσα έχουν συμφωνηθεί. Και δεδομένων των επιδόσεων της Ελλάδας στην απορρόφηση ΕΣΠΑ – λόγω δράσεων, κυρίως στις υποδομές αλλά όχι μόνο, που μπλοκάρουν στη γραφειοκρατία και την αδιαφορία – η πρόκληση είναι διπλά πιεστική για την κυβέρνηση. Εξού και πληροφορημένες πηγές προδιαγράφουν στους επόμενους μήνες νέες ή νέα  οργανωτική δομή ελέγχου της πορείας του Ταμείου Ανάκαμψης, υπό την εποπτεία του αναπληρωτή υπουργού Οικονομίας Θεόδωρου Σκυλακάκη.

Κόβονται τα «ανώριµα» έργα

Μέχρι τότε, προηγείται το… ψαλίδι. Και αναμένεται να είναι «γενναίο», αφού οι συντονιστές του πρότζεκτ δεν θέλουν να ρισκάρουν με ένταξη στο Ταμείο «ανώριμων» έργων (όσον αφορά μελέτες κ.λπ.) ή επενδύσεων που – με μαθηματική ακρίβεια – θα μπλόκαραν ή θα «έτρεχαν» με… ανησυχητικούς ρυθμούς. Αυτό σημαίνει ότι η πρόθεση είναι να κοπούν από το τελικό σχέδιο ακόμα και έργα που μπορεί να απασχολούν συχνά τον δημόσιο διάλογο εφόσον κριθεί χαμηλός ο βαθμός ωρίμανσής τους σε επίπεδο σχεδιασμού. Και η Εκτελεστική Επιτροπή έχει, σύμφωνα με πληροφορίες, πληθώρα (και) τέτοιων προτάσεων. Φαίνεται πως τα πιο «έτοιμα» πρότζεκτ αφορούν σε μεγάλο βαθμό την πράσινη ατζέντα (όπως θα ήταν για παράδειγμα ένα μεγάλο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» που θα μπορούσε να τρέξει γρήγορα) ενώ η μεγαλύτερη πρόκληση αφορά τις υποδομές – μεταφορές. Δηλαδή, ένα από τα διαχρονικά «αγκάθια» και του ΕΣΠΑ.

Οι τηλεδιασκέψεις και
τα ραντεβού στη Βασ. Σοφίας

Ηταν 31 Ιουλίου όταν ο Μητσοτάκης είχε ανακοινώσει τη συγκρότηση της Εκτελεστικής Επιτροπής στη Γραμματεία της κυβέρνησης, την οποία στελεχώνουν ο αναπληρωτής υπουργός Θεόδωρος Σκυλακάκης, ο υφυπουργός Συντονισμού του κυβερνητικού έργου Ακης Σκέρτσος, ο γενικός γραμματέας Δημοσίων Επενδύσεων και ΕΣΠΑ Δημήτρης Σκάλκος, ο προϊστάμενος του οικονομικού γραφείου του Πρωθυπουργού Αλέξης Πατέλης και ο πρόεδρος του Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων Μιχάλης Αργυρού. Ενα σχήμα, που όπως έλεγε τότε ο Πρωθυπουργός, θα επεξεργάζεται τις προτάσεις της επιτροπής Πισσαρίδη εναρμονίζοντάς τες οριζοντίως σε όλα τα υπουργεία με τις πολιτικές προτεραιότητες. Εκτοτε ακολούθησαν σειρά τηλεδιασκέψεων, πολύωρα ραντεβού στο κτίριο της λεωφόρου Βασ. Σοφίας όπου συστεγάζεται η γραμματεία της κυβέρνησης, ένα ασταμάτητο πηγαινέλα εγγράφων, διαφωνίες, ενστάσεις, συνεννοήσεις. Υπάρχει – λένε οι πληροφορίες – και ένας άτυπος διαχωρισμός χαρτοφυλακίων, ώστε καθένας από την ομάδα των πέντε να συνεργάζεται με τον αρμόδιο υπουργό στον συντονισμό των υποομάδων εργασίας – έως 10-15 ανθρώπων. Αν και κάθε λίστα υπουργείου καταλήγει σε από κοινού επεξεργασία από τους πέντε βασικούς διαχειριστές, καθένας στρέφει την προσοχή του και σε συγκεκριμένες δράσεις. Το κεφάλαιο των ιδιωτικών επενδύσεων και των μεταρρυθμίσεων βρίσκεται κυρίως στα χέρια του Πατέλη σε συντονισμό με τους αρμόδιους του υπουργείου Ανάπτυξης (Αδωνι Γεωργιάδη και τον αναπληρωτή Νίκο Παπαθανάση), τον συντονισμό για τις υποδομές αναλαμβάνει ο Σκάλκος μαζί με τον αρμόδιο υπουργό Κώστα Καραμανλή ή την πράσινη ανάπτυξη, που έχει δεσπόζουσα θέση στην ατζέντα του Μαξίμου, «τρέχει» ο Σκυλακάκης σε συνεννόηση με τον υπουργό Περιβάλλοντος Κωστή Χατζηδάκη. Προφανώς και οι υπουργοί (εκτός από τους προαναφερθέντες και οι Ψυφιακής Πολιτικής Κυριάκος Πιερρακάκης και Εργασίας Γιάννης Βρούτσης), ως επικεφαλής σε κάθε ομάδα εργασίας, έχουν την αρμοδιότητα κατάρτισης ρεαλιστικών προτάσεων, μέσα από συζητήσεις και με την… αγορά. Με άλλα λόγια, φαίνεται πως επιχειρείται να καταγραφούν και οι θέσεις Περιφερειών ή Δήμων και εκπροσώπων φορέων και επιχειρήσεων κάθε κλάδου.