Εμβόλια, μάσκες, εκλογές

Πότε θα εχουμε ένα εμβόλιο για τον κορωνοϊό;

Προσέξτε τι θα απαντήσετε – ιδίως αν ζείτε στην Αμερική. Γιατί αν επαναλάβετε την άποψη των ειδικών, πως – αν είμαστε τυχεροί – θα έχουμε ένα εμβόλιο προς τα τέλη του χρόνου, το οποίο θα είναι διαθέσιμο στον γενικό πληθυσμό στα μέσα του 2021, δεν διατυπώνετε απλώς μια επιστημονικά βάσιμη άποψη. Κάνετε μια πολιτική δήλωση. Αποκαλύπτετε μια πολιτική προτίμηση. Θέλετε να χάσει ο Τραμπ τις εκλογές. Αλλιώς θα πιστεύατε, όπως εκείνος, πως το εμβόλιο θα είναι εδώ σε λίγες εβδομάδες, πριν από τις εκλογές.

Να φοράμε ή όχι μάσκες; Να ανοίξουν ή όχι τα σχολεία; Να κάνουμε ή όχι το εμβόλιο; (η σωστή απάντηση εδώ είναι: Αν το προτείνει προεκλογικά ο Τραμπ, έστω και αν οι επιστήμονες έχουν επιφυλάξεις, τότε ναι. Οχι, αν εκείνος έχει χάσει τις εκλογές και οι επιστήμονες εγκρίνουν ένα εμβόλιο αργότερα). Ολες οι απαντήσεις έχουν πολιτική μετάφραση. Κι αν πιστεύετε ότι οι δασικές πυρκαγιές στην Καλιφόρνια, οι χειρότερες στην ιστορία, συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, είναι φανερό ότι ψηφίζετε Μπάιντεν. Αν ψηφίζατε Τραμπ, θα λέγατε ότι, αργά ή γρήγορα, θα δροσίσει.

Σε μια ομιλία του στο Κλίβελαντ, ο Τραμπ έλεγε: «Αν κερδίσει ο Μπάιντεν, θα είναι κακό για τη Βίβλο, θα είναι κακό για τον Θεό. Γιατί είναι εναντίον του Θεού, εναντίον των όπλων, εναντίον της ενέργειας, της δικής μας ενέργειας». Γιατί βεβαίως και η ενέργεια είναι πολιτική. Το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο, ο άνθρακας είναι η «δική μας ενέργεια», των Ρεπουμπλικάνων. Η ηλιακή, η αιολική και κάθε είδους ανανεώσιμη, είναι των Δημοκρατικών. Κι αν τις προτιμάς, σημαίνει ότι είσαι, επίσης, υπέρ των αμβλώσεων, κατά του δικαιώματος στην οπλοκατοχή, υπέρ της μάσκας για την προφύλαξη από τον κορωνοϊό. Δεν είσαι δικός μας. Γιατί δεν υπάρχει μέσος όρος, κοινός τόπος. Δεν υπάρχει αλήθεια, μόνον διαφορετικές εκδοχές. Δεν υπάρχει κέντρο, μόνον αντίπαλες πλευρές. Δεν υπάρχουν αντικειμενικά γεγονότα, υπάρχουν μόνον ερμηνείες, από αντίπαλες πολιτικές επιδιώξεις. Και δεν πιστεύουμε τους επιστήμονες ή τους «πουλημένους» δημοσιογράφους, μόνον τον αρχηγό της φυλής μας.

Σ ένα άρθρο του στους Τάιμς, αρχές Αυγούστου, ο Τόμας Φρίντμαν υποστήριζε ότι η Αμερική αρχίζει να μοιάζει με χώρα της Μέσης Ανατολής. Με τον Λίβανο ή τη Συρία. Χώρες βαθιά διαιρεμένες, ασυμφιλίωτα διχασμένες, όπου οι αντίπαλες «φυλές» είναι σε διαρκή αντιπαράθεση και όπου όλα τα κυβερνά η αμοιβαία δυσπιστία. Ολα – οι απόψεις των ιστορικών, οι γνώμες των επιστημόνων, οι ειδήσεις των Μέσων, οι αποφάσεις των δικαστών, πολύ περισσότερο οι αποφάσεις της κυβέρνησης – εξυπακούεται ότι υπηρετούν κάποιον εναντίον κάποιου άλλου. Και όλα είναι πολιτικά. Ακόμη και το μετεωρολογικό δελτίο.

Εκεί στη Μέση Ανατολή, γράφει ο Φρίντμαν, είναι Σουνίτες εναντίον Σιιτών, εναντίον Μαρωνιτών. Ισραηλινοί εναντίον Παλαιστινίων. Στην Αμερική είναι (τραμπικοί) Ρεπουμπλικάνοι εναντίον Δημοκρατικών. Οπου τα πολιτικά κόμματα μοιάζουν με αντίπαλες φυλές, αντιμαχόμενες θρησκευτικές αιρέσεις. Ή εμείς ή αυτοί. Ή θα τους τελειώσουμε ή θα μας τελειώσουν. Και η πολιτική είναι ένα παίγνιο μηδενικού αθροίσματος. Οπου δεν υπάρχει χώρος για συναίνεση. Γιατί η εξουσία είναι το μόνο που έχει νόημα. Την έχουμε εμείς και υποτάσσουμε τους άλλους ή την έχουν εκείνοι και εξοντώνουν εμάς. Ακόμη και η διαχείριση της πανδημίας, δεν υπηρετεί κάποια έννοια κοινού καλού. Γιατί δεν υπάρχει κοινό καλό ή κοινά αποδεκτός ορισμός του. Υπάρχει απλώς η μάχη για την εξουσία.

Σας θυμίζουν κάτι όλα αυτά; Φυσικά. Τα ζήσαμε. Με μια έννοια, τα ζούμε ακόμη. Και τον βαθύ ασυμφιλίωτο διχασμό των αντίπαλων «φυλών», ΣΥΡΙΖΑ ή αντι-ΣΥΡΙΖΑ. Και το να είναι όλα πολιτικά: και το δημόσιο χρέος και οι δημοσιονομικοί δείκτες και η μάσκα στα σχολεία. Αλλά εμείς σταθήκαμε τυχεροί, δεν κυλήσαμε ως την άκρη του γκρεμού. Το θεσμικό φρένο λειτούργησε. Βλέπουμε τι συμβαίνει όταν δεν λειτουργεί. Στην Τουρκία του Ερντογάν, όπου αν διαφωνείς με τον πρόεδρο η θέση σου είναι στη φυλακή. Ή στη Ρωσία, όπου αν διαφωνείς με τον Πούτιν, η θέση σου είναι στην εντατική με δηλητήριο στις φλέβες. Και στην Αμερική του Τραμπ;

Η αλήθεια είναι ότι η Αμερική, στην πρόσφατη εκλογική της ιστορία, έχει δει έναν υποψήφιο πρόεδρο να δολοφονείται, μια εκλογή να κρίνεται στο ανώτατο δικαστήριο κι έναν πρόεδρο να εκλέγεται, παρότι είχε χάσει καθαρά τη λαϊκή ψήφο. Μα δεν υπάρχει προηγούμενο όπου να αμφισβητείται, προκαταβολικά, το αδιάβλητο των εκλογών, να προεξοφλείται η αμφισβήτηση του αποτελέσματος, να διατυπώνονται φόβοι για συγκρούσεις στους δρόμους την επαύριο της κάλπης ή να γράφεται στα σοβαρά πως ίσως χρειαστεί επέμβαση του στρατού για να απομακρυνθεί από τον Λευκό Οίκο ένας πρόεδρος που θα αμφισβητεί την ήττα του ή θα την αποδίδει σε νοθεία ή πραξικόπημα.

Μπορεί όλοι αυτοί οι φόβοι να αποδειχθούν υπερβολικοί. Η αμερικανική Δημοκρατία πιθανότατα θα λειτουργήσει. Αλλά το καμπανάκι είναι δυνατό. Και μας αφορά όλους. Αν, όπως γράφει ο Φρίντμαν, ο διχασμός είναι τόσο βαθύς, αν δεν υπάρχει αλήθεια, μόνον εκδοχές της, αν όλα είναι πολιτικά, αν δεν υπάρχουν εξωτερικά της πολιτικής σημεία αναφοράς, αν στη δημόσια σφαίρα δεν απομένουν τόποι που εξαιρούνται της πολιτικής αντιπαράθεσης, αν δεν υπάρχει ένας γενικά αποδεκτός ορισμός του κοινού καλού, συνεπώς και περιθώριο για συναίνεση, ο κίνδυνος είναι προφανής. Οταν όλα είναι πολιτικά, ακόμη και οι μάσκες και τα εμβόλια, η πολιτική πεθαίνει από ασφυξία. Και η δημοκρατία μαζί της.