Μισογεμάτο ή μισοάδειο το ποτήρι;

ΦιλιππίδηΜαζί με την πορεία εξέλιξης της πανδημίας και τις προβλέψεις για τον δύσκολο χειμώνα, μεγάλο ερωτηματικό παραμένει τι θα γίνει στην οικονομία. Οι οικονομολόγοι δείχνουν να διχάζονται. Βάζοντας στη ζυγαριά τις διαφορετικές εκτιμήσεις, είναι δύσκολο να πει κάποιος με ασφάλεια ποια τάση θα επικρατήσει. Ζούμε άλλωστε σε απρόβλεπτους καιρούς. Μεγάλης μεταβλητότητας.

Το μόνο που μπορεί κάποιος να κάνει σε αυτή τη φάση είναι να μελετά τις τάσεις. Επίσημες και ανεπίσημες αλλά και τις στρεβλώσεις που δημιουργούνται. Για παράδειγμα, με την υποχρεωτική χρήση μάσκας, τα μικρά και διάσπαρτα εμπορικά καταστήματα φαίνεται να κερδίζουν για πρώτη φορά τα πολυκαταστήματα. Η πτώση του τζίρου στα πρώτα έχει περιοριστεί στο 30%-40%, στα δεύτερα ξεπερνάει το 60%. Αν αυξηθούν οι περιορισμοί των πολιτών, το πρόβλημα θα μεγαλώσει και για τα δύο. Αλλά μια πρώτη στρέβλωση δημιουργείται. Κάποιοι χάνουν περισσότερο από κάποιους άλλους.

Μια άλλη άτυπη εκτίμηση δείχνει ότι συνεχίζεται κάτι ιστορικά μοναδικό εδώ και δεκαετίες. Οι Ελληνες, ακόμα και αυτοί που καλούνται να ζήσουν με τα χρήματα των αναστολών ή του προγράμματος Συν-Εργασία, καταφέρνουν και αποταμιεύουν. Ξοδεύουν λίγα. Προβληματίζονται για το μέλλον τους.

Η αποταμίευση θεωρείται γενικά καλή ως τάση. Στους απρόβλεπτους όμως καιρούς που ζούμε, αλλά κυρίως τους υφεσιακούς, είναι πιο σημαντική σε αυτή τη φάση η κατανάλωση. Το καταστροφικό σπιράλ που σχηματίζεται και στο οποίο κάθε μέρα μπαίνει πιο βαθιά η οικονομία, λόγω της κάμψης της κατανάλωσης, αποτυπώνεται ως εξέλιξη στον πληθωρισμό. Από τα επιθυμητά επίπεδα του +2% που έχουν βάλει ως στόχο για μια υγιή οικονομία οι κεντρικοί τραπεζίτες και οι οικονομολόγοι παγκοσμίως, η Ελλάδα ήδη έχει εισέλθει σε αρνητικό έδαφος κάτω του -2%. Αν αυτό κρατήσει για μερικούς μήνες ακόμα, αυτό σημαίνει ότι στην οικονομία δημιουργούνται συνθήκες αποπληθωρισμού. Σενάριο καταστροφικό για μια οικονομία, από το οποίο δύσκολα βγαίνεις, καθώς το συνοδεύουν λουκέτα και μαζικές απολύσεις. Μια οικονομία σε καχεξία, απλά γιατί οι πολίτες έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στην οικονομία και η πολιτεία δεν έχει βρει έναν ασφαλή τρόπο ώστε να τους διευκολύνει στην κατανάλωση.

Σε αυτή την ανάλυση έρχονται να προστεθούν και οι αβεβαιότητες που έβαλαν οι οικονομολόγοι του Γραφείου Προϋπολογισμού της Βουλής. Κάνουν λόγο για αναστολή επενδύσεων, χρεοκοπίες εταιρειών με συνακόλουθη αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, αύξηση του πιστωτικού κινδύνου, με αποτέλεσμα τον περιορισμό των πιστώσεων ακόμα και σε υγιείς επιχειρήσεις. Λένε και κάτι ακόμα, ότι οι επιχειρήσεις που θα επιβιώσουν της κρίσης θα διστάζουν να προσλάβουν προσωπικό, ειδικά αυτούς που θα αναζητούν εργασία ύστερα από παρατεταμένη περίοδο ανεργίας.

Η ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ. Υπάρχουν όμως και οικονομολόγοι που βλέπουν το «ποτήρι μισογεμάτο». Σε έκθεσή της η Εθνική Τράπεζα έδωσε ορισμένα ενδιαφέροντα δεδομένα. Μάλλον ενθαρρυντικά για τις αντοχές της οικονομίας. Παρατήρησε ότι:

1Η μεταποιητική παραγωγή υποχώρησε μόλις κατά 1% τον Ιούνιο σε ετήσια βάση, έναντι μείωσης 10,2% το διάστημα Απριλίου – Μαΐου. Ανέκαμψε δηλαδή σχετικά γρήγορα.

2Η κατανάλωση ρεύματος στην υψηλή τάση, που συνδέεται με τη ζήτηση από τη βιομηχανία, ανέκαμψε οριακά τον Ιούλιο κατά 1%. Υψηλότερα δηλαδή από τον καλό Ιούλιο του 2019.

3Οι εξαγωγές αγαθών, εκτός πετρελαίου, αυξήθηκαν τον Ιούλιο κατά 9,2%. Σημαντικά δηλαδή υψηλότερα από τον χωρίς πανδημία Ιούλιο του 2019.

Ενας έμμεσος δείκτης, αυτός της χρήσης χαρτών της Google προς χώρους λιανικού εμπορίου, αναψυχής και συγκοινωνιακούς κόμβους, έδειξε έντονη βελτίωση τον Ιούλιο και τον Αύγουστο. Η ψυχολογία μετράει. Ολα αυτά, λένε οι οικονομολόγοι της Εθνικής, μπορούν να φέρουν σημαντική ανάκαμψη του ΑΕΠ στο τρίτο τρίμηνο κατά +5% σε εποχικά διορθωμένη τριμηνιαία βάση και 7,5% στο τέταρτο τρίμηνο. Αν επιβεβαιωθούν όλα αυτά, τότε η ύφεση στο τέταρτο τρίμηνο σε ετήσια βάση μπορεί να περιοριστεί στο 3,4%, δίνοντας ώθηση (carry over effect) στο πρώτο τρίμηνο του 2021.