Οι Τούρκοι πωλούν λίρες και αγοράζουν δολάρια

Σφυροκόπημα εξακολουθεί να δέχεται η λίρα Τουρκίας στις διεθνείς αγορές αφού σχεδόν κάθε μέρα καταγράφει νέα ιστορικά χαμηλά έναντι του δολαρίου. Ο κλοιός σφίγγει πιο πολύ καθώς την ίδια στιγμή η Moody’s μετά την υποβάθμιση του αξιόχρεου της χώρας προχωρά τώρα και σε υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας 13 τουρκικών τραπεζών και προειδοποιεί ακόμη και για κεφαλαιακούς ελέγχους (capital controls) λόγω της κατάστασης. «Οι προοπτικές των μακροπρόσθεσμων αξιολογήσεων καταθέσεων και πιστοληπτικής ικανότητας όλων των τουρκικών τραπεζών που αξιολογούνται από τη Moody’s παραμένουν αρνητικές (…) Οι αρνητικές προοπτικές αντικατοπτρίζουν τους καθοδικούς κινδύνους που σχετίζονται με μια κρίση στο ισοζύγιο πληρωμών, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε κεφαλαιακούς ελέγχους και περιορισμούς στις εκροές συναλλάγματος», ανέφερε ο οίκος.

Εν μέσω της συνεχούς αυτής υποχώρησης της λίρας, φαίνεται ότι οι τούρκοι αγαπούν όλο και περισσότερο το δολάριο. Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Νοικοκυριά και άλλοι εγχώριοι μικροεπενδυτές προτιμούν όλο και περισσότερο το αμερικανικό νόμισμα αλλά και άλλα ξένα νομίσματα για τις αποταμιεύσεις τους. Μόνο φέτος έχουν ρίξει ποσά ύψους περίπου 4 δις δολαρίων σε ομόλογα που αποτιμώνται σε ξένο νόμισμα με αποτέλεσμα το συνολικό αυτό ποσό να έχει φτάσει τα 17,1 δις δολάρια που είναι το υψηλότερο όλων των εποχών σύμφωνα με στοιχεία της κεντρικής τράπεζας της Τουρκίας που επικαλείται το Bloomberg. Πρόκειται μεταξύ άλλων για ομόλογα σε ξένο νόμισμα που έχει εκδώσει και η ίδια η Άγκυρα.

ΚΑΤΑΡΡΕΙ ΤΟ ΑΦΗΓΗΜΑ. Ο συνδυασμός της βουτιάς της λίρας κατά 21% έναντι του αμερικανικού νομίσματος και των αρνητικών πραγματικών επιτοκίων στο εσωτερικό της χώρας προκαλεί έντονο ενδιαφέρον για επενδύσεις σε ξένο συνάλλαγμα. Αυτό κάνει ακόμη πιο δύσκολη μια ανάκαμψη της λίρας και δείχνει επίσης ότι η ρητορική του Ερντογάν για εσωτερική κατανάλωση πως όλα πάνε καλά στην οικονομία, δεν πείθει μεγάλη μερίδα πολιτών της χώρας.

Η ισοτιμία της λίρας έχει φτάσει το 7,4992 έναντι του δολαρίου που είναι τα χαμηλότερα επίπεδα όλων των εποχών. Φαίνεται ότι τα επίπεδα των 7,5 λιρών για κάθε ένα δολάριο είναι κρίσιμο όριο που δοκιμάζει συνεχώς το εθνικό νόμισμα της γειτονικής χώρας. Η διάσπαση του ορίου αυτού μπορεί να οδηγήσει σε νέα επιταχυνόμενη βουτιά της λίρας με απροσδόκητες συνέπειες για την οικονομία.

Η στροφή σε ομόλογα ξένου νομίσματος (γνωστά και ως Eurobonds) που μπορεί να αποτιμώνται σε ένα ή περισσότερα τέτοια νομίσματα βοηθά τους τούρκους να προστατέψουν τα χρήματά τους από τη βουτιά της λίρας και από τον υψηλό πληθωρισμό που υπάρχει στη χώρα και διαμορφώνεται στα επίπεδα του 11%. Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας παράλληλα δεν θέλει να αυξήσει τα επίσημα επιτόκια για πολιτικούς λόγους.

Με τα μέσα επιτόκια καταθέσεων σε δολάρια στην Τουρκία να διαμορφώνονται σε 1,6%, το μέσο επιτόκιο σε ομόλογα έκδοσης Τουρκίας που αποτιμώνται σε δολάρια διαμορφώνεται σε 6,5% περίπου. Αυτό βέβαια κάνει ακόμη μεγαλύτερη την εξάρτηση της χώρας στο αμερικανικό νόμισμα και δημιουργεί στρεβλώσεις στην οικονομία μακροπρόθεσμα.

Οι καταθέσεις στην Τουρκία έφτασαν τον Αύγουστο το ποσό ρεκόρ των 220 δις δολαρίων. Η κυβέρνηση της Τουρκίας, οι επιχειρήσεις και οι τράπεζες έχουν συνολικά τέτοια ομόλογα που αποτιμώνται σε ξένο νόμισμα αξίας σχεδόν 120 δις δολαρίων σύμφωνα με το Bloomberg.

ΥΠΟΒΑΘΜΙΣΕΙΣ. Με την οικονομία της χώρας να αντιμετωπίζει τόσες προκλήσεις δεν είναι τυχαίο που οίκοι αξιολόγησης υποβαθμίζουν ή ετοιμάζονται να υποβαθμίσουν την πιστοληπτική αξιολόγηση της Τουρκίας. Η Moody’s προχώρησε σε υποβάθμιση της πιστοληπτικής αξιολόγησης όλης της οικονομίας και τουρκικών τραπεζών, ενώ σήμα ότι μπορεί να κάνει το ίδιο έχει δώσει και η Fitch που υποβάθμισε τις προοπτικές από ουδέτερες σε αρνητικές.

Ο πρόεδρος τη; Τουρκίας Ταγίπ Ερντογάν προσπαθεί να παρουσιάσει τις προκλήσεις της οικονομίας ως αποτέλεσμα εξωγενών επιθέσεων και συνομωσιών κατά της χώρας, αλλά τελικά εκείνο που έχει σημασία είναι τι «ψηφίζουν» εγχώριοι και ξένοι με τα ίδια τους τα χρήματα.