Διεύρυνση σε αδιέξοδο

Ηταν τόσο εμφανές που δύσκολα μπορούσε κανείς να το προσπεράσει: στον ΣΥΡΙΖΑ χρειάζονταν επειγόντως ένα εσωκομματικό τσιρότο. Η αξιωματική αντιπολίτευση δεν μπορούσε να μπει στο σκληρό φθινόπωρο που έρχεται με ανοιχτές πληγές και δημόσιους τσακωμούς ανάμεσα στα πιο προβεβλημένα της στελέχη. Κι αυτά, σε όποια ομάδα κι αν ανήκαν, χρειάζονταν ένα δυνατό ταρακούνημα – έπρεπε να θυμηθούν πως ο χρόνος και ο τρόπος με τον οποίο θα μετασχηματιστεί το κόμμα θα καθοριστούν αποκλειστικά από την ηγεσία του.

Μόνο έτσι μπορούν να ερμηνευτούν οι κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα. Ο κομματικός μηχανισμός ανατέθηκε σε στελέχη ετών 40, σε πολιτικούς φίλους του που δεν προέρχονται από την Κεντροαριστερά, αλλά από τα σπλάχνα του κόμματος. Σε ανθρώπους της γενιάς του Τσίπρα που, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, ανήκουν στον προεδρικό πυρήνα. Οι τομείς μοιράστηκαν με την ίδια ηλικιακή διάκριση, αφήνοντας όλες τις πλευρές ικανοποιημένες. Ακόμα και μέσα στον ΣΥΡΙΖΑ οι απόψεις διίστανται: κανείς δεν είναι απολύτως βέβαιος πως ο Ευκλείδης Τσακαλώτος, για παράδειγμα, δεν υποβαθμίστηκε διά της αναβαθμίσεως, ακόμα κι αν η νέα κατάσταση ήταν συμφωνημένη ανάμεσα στις δύο πλευρές – μαζί με τον Πάνο Σκουρλέτη, από τη θέση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου, ο Τσακαλώτος πλέον πρέπει να αφοσιώνεται εξ ολοκλήρου στην αντιπαράθεση με τη ΝΔ, αφήνοντας τα εσωκομματικά στην άκρη. Το μήνυμα σε Νίκο Παππά, από την άλλη, ήταν λίγο-πολύ δεδομένο.

Ενα πράγμα είναι σαφές, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό του κόμματος. Το εγχείρημα της διεύρυνσης για την ώρα μπαίνει σε παύση – αν μη τι άλλο, σταματά ο τρόπος με τον οποίο την είχε αρχικά εμπνευστεί η Κουμουνδούρου. Οι αλλαγές έδειξαν πως για τον Τσίπρα προέχει σε αυτή τη φάση η εσωκομματική ισορροπία, καθώς, τουλάχιστον για την ώρα, επέλεξε να μην ακούσει εκείνους που τον συμβούλευαν επί της ουσίας να διαλύσει τον κομματικό μηχανισμό. Εδώ, ίσως για πρώτη φορά εδώ και καιρό, στην ηγετική ομάδα επικράτησαν αντανακλαστικά που είχαν καιρό να εμφανιστούν: η πεποίθηση πως το κόμμα δεν αξίζει τίποτα χωρίς τον αρχηγό του προϋποθέτει πως κόμμα υπάρχει – έστω για να συμφωνεί με τον Τσίπρα εννιά φορές στις δέκα.

Ανακάτεμα της τράπουλας. Το πραγματικό πρόβλημα για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι καμία από τις αλλαγές δεν είναι αρκετά ελκυστική για ένα ακροατήριο που βρίσκεται στον προοδευτικό χώρο και αμφιταλαντεύεται για την επόμενη επιλογή του. Παρότι νέα σε ηλικία, τα στελέχη που βγήκαν μπροστά δεν έχουν δεσμούς με την Κεντροαριστερά, άρα δεν μπορούν να υπηρετήσουν τον μέχρι τώρα σχεδιασμό. Και υπό αυτή την έννοια, στο Κίνημα Αλλαγής βλέπουν ένα ανακάτεμα της τράπουλας που δεν τους τρομάζει. Αντίθετα, η ανακύκλωση των προσώπων που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της συριζαϊκής διακυβέρνησης, ακόμα και με το βήμα πίσω που έγινε αναγκαστικά για τον Παππά, τους παρέχει το αφήγημα της επόμενης ημέρας, αυτό που έχουν ήδη αρχίσει να χρησιμοποιούν: ο ΣΥΡΙΖΑ έφτασε στο ταβάνι του.

Αυτή είναι η μια ανάγνωση. Γιατί υπάρχει και μια άλλη: όσο ο Τσίπρας αφήνει τους ορίτζιναλ συριζαίους να απασχολούνται εντός του κόμματος, οι πασοκογενείς αναλαμβάνουν εξ ολοκλήρου (και χωρίς κανέναν θεσμικό ρόλο που να απαιτεί από αυτούς να λογοδοτούν σε οποιονδήποτε παρά μόνο στον ίδιο τον Τσίπρα) το πρότζεκτ της διεύρυνσης. Ανεξάρτητα από το αν θα πετύχουν ή θα αποτύχουν, όταν η ώρα του μετασχηματισμού αναπόφευκτα έρθει, τότε η Κουμουνδούρου θα βασιστεί πάλι σε εκείνους.