Ξηλώνεται {LF}το πουλόβερ της λιτότητας

Ενα από τα ερωτηματικά της μεταμνημονιακής περιόδου ήταν πώς θα αλλάξει το μείγμα της εφαρμοζόμενης πολιτικής. Χωρίς οικονομικές αναταράξεις και με τη σύμφωνη γνώμη των θεσμών. Η σύμφωνη γνώμη των δανειστών είχε μείνει κατάλοιπο της αυξημένης εποπτείας. Συνδεόταν με τις δεσμεύσεις της χώρας για τα πρωτογενή πλεονάσματα και τους υπολογισμούς για τη βιωσιμότητα του χρέους.

Οι αναπτυξιακές προοπτικές, σε μια χώρα με τους υψηλότερους φόρους στην Ευρώπη, παρέμεναν αναιμικές. Οι δεσμεύσεις δεν μπορούσαν να αλλάξουν. Αρα και το μείγμα  των υφιστάμενων φόρων δύσκολο να διαφοροποιηθεί. Πόσω μάλλον που για να μειωθεί το ύψος τους, έπρεπε η χώρα να καταγράψει τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης της ιστορίας της.

Ηρθε στη συνέχεια η πανδημία για να αλλάξει πλήρως το σκηνικό. Οι προσδοκώμενοι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης έδωσαν τη θέση τους σε ύφεση – ρεκόρ. Το μείγμα των μνημονιακών φόρων έδειχνε ακλόνητο.

Κάπου εκεί άρχισε να λειτουργεί η ελληνική – καλώς εννοούμενη – πονηριά.

Στις 23 Μαρτίου οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης αποφάσισαν κάτι ιστορικά μοναδικό. Ενεργοποίησαν τη γενική ρήτρα διαφυγής από τις υποχρεώσεις που είχε κάθε χώρα ως προς τα δημοσιονομικά της. Κάπως σαν το «ο σώζων εαυτόν σωθήτω» στα δημοσιονομικά. Προφανώς με στόχο να ανασχεθεί το βάθος της ύφεσης.

Σε αυτό το περιβάλλον και από τα οφέλη αυτής της απόφασης δεν θα μπορούσε να μείνει εκτός η Ελλάδα. Παρά το καθεστώς τής αυξημένης εποπτείας που την ακολουθούσε. Τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και ακόμα περισσότερο τα παρανοϊκά υπερπλεονάσματα που εφαρμόζονταν στην πράξη θα μπορούσαν να δώσουν τη θέση τους σε λελογισμένα για μικρό χρονικό διάστημα ελλείμματα.

Το θέμα ήταν με ποιο τρόπο θα έκανε χρήση αυτής της ευκαιρίας.

Μια λύση θα ήταν να φουσκώνει τον προϋπολογισμό με επιδόματα αμφιβόλου ή έστω πρόσκαιρης χρησιμότητας. Μια άλλη λύση θα ήταν να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία προκειμένου να αλλάξει το μείγμα πολιτικής. Η υπερδεκαετής περίοδος εφαρμογής των μέτρων λιτότητας καθιστούσε αναγκαίο το δεύτερο.

Το «ξήλωμα του πουλόβερ της λιτότητας» ξεκίνησε. Δεν υπάρχει επιστροφή. Μπορεί τα πρώτα μέτρα να έχουν προσωρινό χαρακτήρα, αλλά σύντομα θα γίνουν μόνιμα. Σε κάθε περίπτωση αλλάζει το μείγμα.

Ο αδιανόητα υψηλός ΦΠΑ του 24% που μειώθηκε προσωρινά έως τον Απρίλιο σε 13%, σε τομείς όπως ο καφές, το τουριστικό πακέτο, τα εισιτήρια των μεταφορών ή των πέντε νησιών που πλήττονται από την προσφυγική κρίση, δεν πρόκειται να επιστρέψει στον ανώτατο συντελεστή.

Η προκαταβολή φόρου των επιχειρήσεων που μειώθηκε κλιμακωτά για τους πληττομένους δεν θα επιστρέψει στο εξωφρενικό 100% μετά το τέλος της κρίσης της πανδημίας.

Ομοίως και η εισφορά αλληλεγγύης είναι πιο κοντά στο να καταργηθεί για όλους – και για τους δημοσίους υπαλλήλους και για τους συνταξιούχους -, παρά να επιστρέψει η υποχρέωση καταβολής της για τους μισθωτούς και τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Το ίδιο ισχύει προφανώς και για το πιο εμβληματικό ίσως μέτρο της παρούσας κρίσης, τη μείωση κατά τρεις μονάδες των εργατικών και εργοδοτικών εισφορών.

Ολα τα παραπάνω εφαρμόστηκαν για χρόνια και ήταν βαθιά υφεσιακά μέτρα. Ηταν μέτρα σκληρής λιτότητας. Τα εφάρμοσε μια χώρα υπό μεγάλη πίεση και υπό την απειλή χρεοκοπίας.

Πλέον το σκηνικό έχει αλλάξει. Η Ευρώπη έχει αλλάξει. Πλέον εκδίδονται κοινά ομόλογα για λογαριασμό όλης της Ευρώπης. Οταν εκδίδεις κοινό χρέος, είναι κοινά και τα προβλήματα. Κοινές και οι λύσεις αντιμετώπισής τους.

Αν βοηθήσει λίγο και η πορεία της πανδημίας, τότε οι έλληνες φορολογούμενοι έχουν μια καλή ευκαιρία. Μαζί με την οικονομική κρίση που προκάλεσε η πανδημία, να απαλλαγούν και από τα μέτρα λιτότητας των Μνημονίων.